پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

مکان‌یابی احداث سد زیرزمینی در حوضه آبخیز دشت شهرکرد با استفاده از GIS (بخش اول: تعیین محورهای مناسب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه شهرکرد- دانشکده کشاورزی- گروه مهندسی آب
2 دانشگاه شهرکرد- گروه مهندسی آب
3 دانشگاه شهرکرد
4 بخش تحقیقات آبخیزداری-مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان چهارمحال وبختیاری-سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاوورزی
10.22034/iwrj.2026.15089.2650
چکیده
کاهش آبهای زیرزمینی در اکثر مناطق ایران به یکی از معضلات مهم کشور تبدیل شده است. یکی از مهم‌ترین راهکارهای مطرح‌شده در این زمینه، تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها و احداث سدهای زیرزمینی به‌منظور ذخیره و کنترل آب‌های زیرسطحی می‌باشد. در این راستا، فناوری سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، سنجش از دور به‌عنوان ابزارهای مؤثر در مکان‌یابی مناسب برای اجرای پروژه‌های تغذیه مصنوعی و سدهای زیرزمینی شناخته شده‌اند. هدف این پژوهش تعیین موقعیت مناسب سدهای زیرزمینی در حوضه آبریز دشت شهرکرد می باشد. هشت پارامتر مؤثر در مکان یابی شامل: شناسایی مسیلها و رودخانه‌های مستعد بعنوان محل احداث سد-زیرزمینی، وجود قسمتهای باریک در آبراهه، شیب مخزن، کاربری اراضی، بررسی پدیده فرار آب، زمین‌شناسی، سنگ‌شناسی و معیار-های اقتصادی-اجتماعی انتخاب گردید. در این راستا انطباق لایه های اطلاعاتی با استفاده از GIS صورت گرفت و 12 محور سد با موقعیت مناسب جهت احداث سد زیرزمینی استخراج گردید. نتایج نشان داد که مکان‌های انتخاب‌شده عمدتاً دارای آبرفت کم‌عمق در محور سد و کمترین تأثیر منفی بر منابع آب پایین‌دست هستند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که GIS می‌تواند ابزار مؤثری در مدیریت پایدار منابع آب و افزایش دقت مکان‌یابی سدهای زیرزمینی در مناطق نیمه‌خشک باشد. اولویت‌بندی نهایی محورهای استخراج‌شده در مرحله بعدی پژوهش با بهره‌گیری از مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره انجام می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 25 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 20 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 20 تیر 1405
  • تاریخ انتشار 20 تیر 1405