پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

بررسی معادلات رگرسیونی برآورد تلفات نفوذ آب از انهار خاکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه مهندسی علوم آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران
چکیده
کمبود منابع آبی یکی از مباحث مهم در جوامع مختلف است. تلفات نفوذ و نشت از بدنه انهار، مهم‌ترین بخش تلفات در‌حین انتقال آب کشاورزی است. باتوجه به سهم کشاورزی در مصرف منابع آب، برآورد تلفات نفوذ آب از بدنه انهار خاکی یکی از مسائل عمده در طراحی و مدیریت شبکه-های آبیاری و زهکشی است. در این مطالعه بااستفاده از اطلاعات مربوط به مطالعه انجام‌شده در شرق حوضه زاینده‌رود رابطه رگرسیون غیرخطی بین دبی نشت (s) با دبی ورودی به نهر (Q)، محیط خیس‌شده(P)، شعاع هیدرولیکی (R)، و عمق هیدرولیکی (D) مورد بررسی قرارگرفت. جهت استخراج روابط رگرسیونی، از 70 درصد داده‌ها که مربوط‌به دو سری اندازه‌گیری در 9 نهر منتخب منطقه مورد مطالعه است استفاده‌شد. صحت-سنجی روابط رگرسیونی با استفاده از 30 درصد داده‌ها که مربوط‌به اندازه‌گیری در نوبت سوم و مربوط‌به همان انهار است، صورت گرفت. داده‌های مطالعه مذکور، از اندازه‌گیری مستقیم دبی ورودی و خروجی و مشخصات هندسی و هیدرولیکی انهار خاکی، همچون شکل و ابعاد مقطع نهر و عمق آب بدست‌آمده است. در تحقیق حاضر، جهت ارزیابی دقت روابط استخراج شده از شاخص‌های، مقدار نسبی جذر میانگین مربعات خطا، RRMSE، میانگین خطای مطلق، MAE، و خطای میانگین، MBE، استفاده شد. نتایج نشان داد که هر سه رابطه رگرسیونی دقت بهتری نسبت‌به بهترین رابطه تجربی مورد استفاده در منطقه مورد مطالعه، یعنی رابطه اینگهام داشته است. مقادیر شاخص‌های مذکور مربوط‌به رابطه رگرسیونی بین میزان نشت و دبی ورودی به نهر، به‌ترتیب برابر با 01954/0، 0082/0 و 0058/0 و در رابطه رگرسیونی بین میزان نشت و محیط خیس شده به‌ترتیب برابر با 2113/0 ،0091/0 ، 0058/0 بدست آمد. روابط رگرسیونی بدست آمده برای انهاری با محدوده دبی‌های بین 30 تا 390 لیتر در ثانیه) معتبر است و در استفاده از این روابط در این منطقه برای دبی‌های خارج از این محدوده باید احتیاط نمود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • تاریخ دریافت 04 اسفند 1401
  • تاریخ بازنگری 17 فروردین 1402
  • تاریخ پذیرش 21 فروردین 1402
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1402