پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

ارزیابی توسعه‌یافتگی توده‌های کارستی دیمه و ‌ پیرغار براساس تحلیل هیدروگراف چشمه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کاندیدای دکتری رشته ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
2 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
3 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
4 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
5 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی کشور.
چکیده
شکل هیدروگراف چشمه کارستی، بازتاب مستقیم همه فرآیندهای فیزیکی است که در داخل آبخوان، جریان آب زیرزمینی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. به‌ویژه شکل و روند فروکش، اطلاعات مهمی را در مورد ذخیره و ویژگی‌های هیدروژئومورفولوژیکی توده آبخوان تأمین کننده چشمه، فراهم می‌آورد. در این پژوهش، تحلیل کمّی از رفتار هیدروژئولوژیکی چشمه‌های کارستی دیمه و پیرغار در استان چهارمحال و بختیاری واقع در زون‌های مرتفع و چین‌خورده زاگرس در طول دوره آماری مشترک (از سال 1379 تا 1398) مورد تحلیل کمی قرار گرفته‌اند. این تحلیل شامل طبقه‌بندی آبخوان کارسـتی، مدل‌سازی منحنی فروکش آبدهی و تخمین حجم آب ذخیره شده در بخش اشباع و غیر‌اشباع آبخوان کارستی به روش مانجین بوده است. برآورد ضرایب فروکش جریان سریع (αf)، جریان انتقالی (αif) و جریان پایه (αb) چشمه‌ها بر اساس تحلیل 18 منحنی فروکش بدست آمده αf = 0.004، αif = 0.016 و αb = 0.042 برای چشمه دیمه و αf = 0.007، αif = 0.038 و αb = 0.125 برای چشمه پیرغار نشان داد که درجه‌ توسعه‌یافتگی چشمه پیرغار 7 و چشمه دیمه برابر 5.5 می‌باشد؛ آنالیز نتایج سری زمانی نشان دهنده تخلیه چشمه دیمه عمدتاً تحت تأثیر شکاف‌های بهم متصل است و کمتر از سیستم مجاری تأثیر می‌پذیرد اما چشمه پیرغار دارای توسعه کارستی شدگی آبخوان بواسطه گسل‌های بزرگ تکتونیکی آزاد است و توسط مجرا‌های کارستی تخلیه می‌گردد. بالا بودن میزان جریان انتقالی چشمه پیرغار، تغذیه نقطه‌ای و سیستم مجرایی کارست منطقه را نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • تاریخ دریافت 04 مرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 22 مهر 1401
  • تاریخ پذیرش 28 مهر 1401
  • تاریخ انتشار 01 بهمن 1401