اندازه گیری حجم آب آبیاری و بهره‌وری آب مزارع پیاز در سه منطقه استان فارس

شاهرخ نیا, محمد علی; اکبری, مهدی; عباسی, فریبرز

doi:10.22034/iwrj.2022.13937.2412

اندازه گیری حجم آب آبیاری و بهره‌وری آب مزارع پیاز در سه منطقه استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد علی شاهرخ نیا ¹

مهدی اکبری ²

فریبرز عباسی ³

¹ دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

² دانشیار پژوهشی، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

³ استاد پژوهشی، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

https://doi.org/10.22034/iwrj.2022.13937.2412

چکیده

پیاز یکی از محصولات مهم تولیدی در استان فارس می‌باشد. تاکنون اطلاعات اندکی در خصوص وضعیت آبیاری و بهره‌وری آب مزارع پیاز منتشر شده است. از این رو، میزان عملکرد، آب آبیاری، آب کاربردی و بهره‌وری آب در 30 مزرعه در سه شهرستان عمده تولید پیاز در استان فارس اندازه‌گیری و بررسی شد. برای مقایسه آماری نتایج بدست آمده از آزمون تی استفاده شد. میانگین حجم آب آبیاری پیاز در سه شهرستان مورد نظر به‌ترتیب 15848، 14888 و 10507 مترمکعب در هکتار به دست آمد. میانگین کل حجم آب آبیاری مزارع 13880 مترمکعب در هکتار بود. تفاوت حجم آب آبیاری دو شهرستان شیراز و سپیدان از نظر آماری در سطح 5 درصد معنی‌دار نبود. اما تفاوت حجم آب آبیاری شهرستان کازرون با هر دو منطقه دیگر بیشتر از 4000 مترمکعب در هکتار بوده که در سطح 1 درصد معنی دار شد. از نظر عملکرد محصول نیز تفاوت دو شهرستان شیراز و سپیدان کمتر از یک تن در هکتار بود که معنی‌دار نشد. اما عملکرد شهرستان کازرون حدود 16 تن در هکتار کمتر از عملکرد شهرستان‌های سپیدان و شیراز بود که این تفاوت ها در سطح 1 درصد معنی‌دار گردید. تفاوت بهره‌وری آب آبیاری در مناطق مورد بررسی در سطح 5 درصد معنی‌دار نگردید. مقایسه حجم آب آبیاری با نیاز آبی ناخالص نشان داد که سامانه‌های آبیاری قطره‌ای بیشترین تطابق را با نیاز آبی ناخالص داشته و به طور متوسط 5 درصد بیشتر آبیاری انجام شده بود. اما در مزارع تحت آبیاری بارانی و سطحی به‌ترتیب 17 و 45 درصد آب کمتر از نیاز آبی ناخالص داده شده بود. میزان عملکرد در مزارع پیاز تحت آبیاری سطحی حدود 28 درصد کمتر از عملکرد در مزارع تحت سامانه آبیاری قطره‌ای بود. تفاوت بهره‌وری آب آبیاری بین سامانه‌های آبیاری قطره‌ای و سطحی معنی‌دار نبود.

کلیدواژه‌ها

حجم آب کاربردی

سامانه آبیاری

عملکرد محصول

نیاز آبی

موضوعات