بررسی روند تغییرات دما و بارش حوضه‌های آبریز ایران در افق 20 سال آینده بر اساس برونداد مدل‌های CMIP6

انصاری مهابادی, ثمین; دهبان, حسین; زارعیان, محمد جواد; فرخ نیا, اشکان

doi:10.22034/iwrj.2022.11204

بررسی روند تغییرات دما و بارش حوضه‌های آبریز ایران در افق 20 سال آینده بر اساس برونداد مدل‌های CMIP6

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ثمین انصاری مهابادی ¹

حسین دهبان ²

محمد جواد زارعیان ³

اشکان فرخ نیا ⁴

¹ پژوهشگر موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو

² موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو

³ هیئت علمی موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو

⁴ مدیر پژوهشکده منابع آب موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو

https://doi.org/10.22034/iwrj.2022.11204

چکیده

تغییر اقلیم با تغییر در دما و بارش بر چرخه هیدرولوژیکی، بر منابع آب در دسترس و تقاضای آب اثر می‌گذارد. در این راستا پیش‌نگری تغییرات دما و بارش توسط مدل‌های گزارش ششم ارزیابی تغییر اقلیم به دلیل افزایش دقت در برونداد آن‌ها، می‌تواند کمک شایانی را برای برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب در دوره آتی نماید. به علاوه، تعیین مدل‌های مناسب از میان این مدل‌های اقلیمی راهگشای پژوهش‌های آتی در زمینه بررسی اثرات تغییرات اقلیم خواهد بود. تحقیق حاضر به‌منظور دستیابی به اهداف فوق انجام گرفت. در این زمینه ابتدا به‌منظور افزایش دقت نتایج مدل‌های اقلیمی، برونداد 10 مدل‌ اقلیمی گزارش ششم در دوره تاریخی (1995-2014) در مقایسه داده‌های مشاهداتی بر اساس سنجه KGE رتبه‌بندی شدند و بر مبنای رتبه‌های حاصل، وزن‌دهی مدل‌ها صورت گرفت. در ادامه، نتایج تصویرسازی مدل‌های اقلیمی تحت سه سناریوی SSP126، SSP245 و SSP585 دوره آتی، پس از ترکیب برونداد مدل‌ها بر اساس وزن‌های محاسبه شده، حاصل شد و درنهایت متوسط تغییرات دما و بارش در افق 2020-2039 نسبت به دوره تاریخی برای حوضه‌های آبریز ایران ارائه گردید. نتایج بررسی رتبه‌بندی مدل‌های اقلیمی بر اساس توانایی آن‌ها در تصویرسازی‌های اقلیمی نشان داد مدل‌های برتر بسته به اقلیم نواحی مختلف، متفاوت می‌باشند و تنوع آن‌ها در شبیه‌سازی بارش نسبت به دما در ایران بیشتر است. به‌طوری‌که از میان 10 مدل CMIP6، 6 مدل برتر برای شبیه‌سازی بارش و 4 مدل برتر برای شبیه‌سازی دما در نواحی مختلف کشور تعیین شد. به علاوه نتایج حاصل از تصویرسازی اقلیمی حاکی از تغییر بارش از حدود 19+ تا 12- درصد و افزایش دما به طور متوسط در دامنه‌ی 1/0 تا 6/0 درجه سلسیوس در حوضه‌های مختلف کشور طی 20‌ سال آتی خواهد بود، به‌طوری‌که نواحی غربی کشور بیشترین کاهش بارندگی را در این دوره تجربه خواهند کرد.

کلیدواژه‌ها

تغییر اقلیم

CMIP6

رتبه‌بندی

وزن‌دهی

تصویرسازی دما و بارش

موضوعات