پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

تأثیر کاربرد آب شور در مراحل رشد رویشی و زایشی بر عملکرد و بهره‌وری آب در گیاه لوبیا قرمز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زهره شاهرخیان 1
محمدرضا نوری امامزاده ئی 2
عبدالرزاق دانش شهرکی 3
سید حسن طباطبایی 4
علی شاه نظری 5
1 دانشجوی دکتری/ دانشگاه شهرکرد
2 دانشگاه شهرکرد دانشکده کشاورزی عضو هیات علمی گروه مهندسی آب
3 دانشگاه شهرکرد/ دانشکده کشاورزی
4 دانشگاه شهرکرد- گروه مهندسی آب
5 دانشگاه علوم کشاورزی ساری
10.22034/iwrj.2021.11181
چکیده
افزایش جمعیت، نیاز به تولیدات کشاورزی و غذای بیشتر و محدودیت منابع آب، بشر را به سمت استفاده از آب‌های با کیفیت کم سوق داده است. به‌منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف شوری بر عملکرد و بهره‌وری آب گیاه لوبیا، پژوهشی گلدانی در فضای آزاد، به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتور اول اِعمال شوری در مرحلۀ رشد رویشی در سه سطح 0.34 (شاهد)، 1.5 و 2 دسی‌زیمنس بر متر و فاکتور دوم اِعمال شوری سه سطح فوق در مرحلۀ رشد زایشی انجام شد. نتایج نشان داد تنش شوری در مرحلۀ اول و دوم به‌طور معنی‌داری باعث کاهش عملکرد، اجزای عملکرد، میزان جذب آب و شاخص بهره‌وری آب و بیولوژیک در گیاه لوبیا شد. بیشترین مقدار شاخص بهره‌وری آب در تیمار شاهد و کمترین مقدار در تیمار با شوری 2 دسی‌زیمنس بر متر در دو مرحلۀ رشد به‌ترتیب با میزان 0.67 و 0.39 کیلوگرم بر متر مکعب مشاهده شد. صرف نظر از سطح شوری، میانگین اثرات شوری در مرحلۀ رشد رویشی و زایشی منجر به تولید 3067 و 2892 کیلوگرم در هکتار عملکرد دانه شد. نتیجه اینکه اثرات ناشی از تنش شوری بر عملکرد دانه و شاخص بهره‌وری آب در مرحلۀ رشد زایشی محسوس‌تر است.
کلیدواژه‌ها
آب‌های نامتعارف
تنش شوری
کیفیت آب
لوبیا رقم درخشان
  • اکرم م. لیاقت ع. م. و حسن‌اقلی ع. ر. 1386. مدیریت زه‌آب کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک. گروه کار زهکشی، تهران: انتشارات کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران. 320 ص.
  • باقری وانانی م. ج. 1391. اثر تاریخ کاشت و زمان برداشت بر عملکرد و کیفیت بذر لوبیای قرمز در شهرکرد. پایان‌نامة کارشناسی ارشد زراعت. دانشکدة کشاورزی. دانشگاه شهرکرد. 184 ص.
  • پرنده س. زمانی غ. سیاری م. و قادری م. 1393. ارزیابی اثر سیلیسیم بر صفات فیزیولوژی، کیفی و کمّی لوبیا در تنش شوری. نشریة پژوهش‌های حبوبات ایران. 2(5): 57-70.
  • خوشبخت د. رامین ع. و باغبانها م. 1391. امکان کاهش اثر شوری در گیاه لوبیا با استفاده از سالیسیلیک اسید. مجلة تولید و فرآوری محصولات زراعی و باغی. 5(2): 189-200.
  • دهقان ه. 1394. بررسی اثر تنش خشکی و ویژگی‌های ریشه بر میزان جذب آب در مدل‌های خُرد و کلان (مطالعة موردی گوجه‌فرنگی). پایان‌نامة دکتری آبیاری و زهکشی. دانشکدة کشاورزی. دانشگاه فردوسی مشهد.143 ص.
  • زاهدی م. و انصاری ن. 1390. بررسی تأثیر تنش شوری بر جوانه‌زنی و رشد اولیة لوبیا چشم‌بلبلی. هفتمین کنگرة علوم باغبانی ایران. دانشگاه صنعتی اصفهان. شهریور ماه، 5 ص.
  • صالحی ف. 1394 الف. تنش‌های غیرزنده در زراعت لوبیا. انتشارات تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی. 88 ص.
  • صالحی ف. 1394 ب. اصول پرورش و زراعت لوبیا. انتشارات تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی. 272 ص.
  • طباطبائی س. ح. نوری امامزاده‌ای م. ر. علیاری ح. و محمدخانی ع. 1390. بررسی تغییرات الگوی جذب آب توسط ریشة گیاه لوبیا در شرایط کم آبیاری و گلخانه‌ای. مجلة مدیریت آب و آبیاری. 1(2): 1-15.
  • کامل م. شبیری س. س. و محمدی ب. 1395. دستورالعمل فنی کاشت، داشت و برداشت لوبیا و معرفی ارقام. نشریة ترویجی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی. 27 ص.
  • لطیفی‌خواه ا. عشقی س. قرقانی ع. و رزاقی ف. 1399. حساسیت ده رقم توت‌فرنگی به تنش شوری در شرایط کشت گلخانه‌ای. مجلة ترویجی سبزیجات گلخانه‌ای. 3(2): 1-5.
  • مجنون حسینی ن. 1387. زراعت و تولید حبوبات در ایران. انتشارات جهاد دانشگاهی تهران چاپ چهارم. 292 ص.
  • Acosta-Diaz E. Acosta-Gallegoz J. A. Trejo-Lopezc. Padilla-Ramirez J.S. and Amador Ramirez D. 2009. Adaptation traits in dry bean caltivars grown under drought stress. Agricultura Tecnicaen Mexico. 35: 419-428.
  • Beaver J. S. and Rosas J. C. 1998. Heritability of the length of reproductive period and rate of seed mass accumulation in common bean. Jornal of American society for Horticaltural sience. 123:407-411.
  • Ben-Asher J. I. Tsuyuki B. Bravdo A. and Sagih M. 2006. Irrigation of grapevines with saline. Leaf area index, stomatal conductance, transpiration and photosynthesis. J. Agricultural Water Management. 83: 13-21.
  • Brick M. A. Ogg J. B. Singh S. P. Schwartz H. F. Johnson J. J. Pastor-Corrales M. A. 2008. Registration of drought torelant, rust resistant, high yielding Pinto bean germplasm line CO46348 Jornal of Plant Registratin. 2: 120-124
  • 2006. Production Estimates and Crop Assessment Division, FAS, USDA
  • Hossein M. M. Shaaban M. M. and El-Saady A. K. 2008. Response of cowpea Grown under salinity stress to PK-flior applications. Journal of American Plant Physiology. 1-8.
  • Lauchli A. 1984. Salt exlusion an adaptation of legumes for crops and pasture under saline conditions.
  • Mardani Nejad S. Tabatabaei S. H. Pessarakli M. and Zareabyaneh H. 2017. Physiological responses of pepper plant (Capsicum annuum L.) to drought stress Journal of Plant Nutrition. 40(10): 1453-1464
  • Mass E. V. and Hoffman G. H. 1997. Crop salt tolerance curent assesment. Journal of Irrigation and Drainage. 103: 115-134.
  • Molina J. C. Moda-Cirino V. da Silva Fonseca Júnior N. de Faria R.T. & Destro D. 2001. Response of common bean cultivars and lines to water stress. Crop Breeding and Applied Biotechnology. 1(4): 363-372.
  • Nielsen D.C. & Nelson N.O. 1998. Black bean sensitivity to water stress at various growth stages. Crop Sci. 38: 422–427.
  • Nunez Barrios A. Hoogenboom G. and Nesmith D. S. 2005. Drough stress and distributin of vegetative and reproductive traits of a bean cultivar Scientia Agricola. 62: 18-22.
  • Prasad P. V. V. Staggenborg S. A. and Ristic Z. 2008. Impacts of drought and/or heat stress on physiological, developmental, growth, and yield processes of crop plants. Response of crops to limited water: Understanding and modeling water stress effects on plant growth processes. 1: 301-355.
  • Singer S. M. Helmy Y. I. Karas A. N. and Abou-Hadid F. 1995. Growth and development of bean plants grown under water stress. Horticultrul Research. 31: 241-255.
  • Singh S. P. 2007 Drought resistance in the race Durango dry bean landraces and cultivars. Agronomy Journal. 99: 1219-1225.
  • Wang C. Liu W. Li Q. Ma D. Lu H. Feng W. and Guo T. 2014. Effects of different irrigation and nitrogen regimes on root growth and its correlation with above-ground plant parts in high-yielding wheat under field conditions. Field crops research. 165: 138-149.
  • I. F. and willenbrink J. 2000. Mobilization of fructan reserves and changes in enzyme activities In wheat stem correlate with water stress during cernel filling. New phytologist. 148: 413-422.

  • تاریخ دریافت 14 اردیبهشت 1400
  • تاریخ بازنگری 27 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش 01 شهریور 1400
  • تاریخ انتشار 01 دی 1400