بررسی حقوقی مالکیت مجاری طبیعی آبی و آثار حقوقی مترتب برآن

پورالشریعه, عباسعلی; شهبازی نیا, مرتضی; طبایی, مهشید السادات

doi:10.22034/iwrj.2021.11176

بررسی حقوقی مالکیت مجاری طبیعی آبی و آثار حقوقی مترتب برآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عباسعلی پورالشریعه ¹

مرتضی شهبازی نیا ²

مهشید السادات طبایی ³

¹ دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² دانشیار دانشکده حقوق خصوصی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

³ استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22034/iwrj.2021.11176

چکیده

مالکیت مجاری طبیعی آبی یکی از مسایل مهم حقوق آب کشور است از این رو سیر تحول و تطور مالکیت بستر مجاری مذکور از ابتدای دوره قانون گذاری تا کنون، با استناد به قانون مدنی به عنوان قانون مادر و بند 6 ماده 96 قانون شهرداری ها به عنوان نخستین قانون ناظر بر مالکیت بستر جاری در شهرها و ماده 2 از قانون آب و نحوه ملی شدن آن و تبصره های مربوطه و همچنین ماده 2 از قانون توزیع عادلانه آب و تبصره های ذیل آن به عنوان قوانین مخصوصه بخش آب مورد بررسی واقع، معیارهای قانونی تعیین و تشخیص بستر، نقد و آثار حقوقی آن بر مالکیت اراضی مجاور مجاری طبیعی آبی تبیین گردید. نتیجه این که بستر مجاری طبیعی آبی از مشترکات عمومی بوده و در اختیار حکومت اسلامی است و ملک دولت تلقی نمی گردد و اقدامات وزارت نیرو صرفاً من باب تولیت بوده و اِعمال ضوابط و معیارهای قانونی در تشخیص بستر مجاری طبیعی آبی و حد نهایی آن و همچنین تثبیت آن در طبیعت به منظور حفظ حقوق عامه و جلوگیری از ورود خسارت به مالکین اراضی مجاور و همچنین جلوگیری از ایجاد تزلزل و یا تحدید در مالکیت آنان مورد تأکید قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها

مجاری طبیعی آبی

قوانین مخصوصه ی آب

حکومت

دولت

معیار تشخیص بستر

موضوعات

حقوق آب

امامی س. ح. 1363. حقوق مدنی، جلد 1. تهران: انتشارات اسلامیه، چاپ چهارم. 610 ص.
جعفری لنگرودی م. ج. 1367. ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش، چاپ دوم. 791 ص.
رشیدی ح. 1382. قانون توزیع عادلانة آب در آیینة حقوق ایران، جلد 1، تهران: نشر دادگستر. 576 ص.
سرمد م. 1351. حقوق آب، جلد 3، تهران: چاپخانة کیهان، چاپ اول. 317 ص.
کاتوزیان ن. قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران: نشر دادگستر، چاپ چهارم. 856 ص.
وزارت نیرو. 1354. فرهنگ فنی آبیاری و زهکشی. ترجمة کمیتة ملی آبیاری و زهکشی ایران، تهران: چاپ موقت. 1391 ص.
وزارت نیرو. 1373. مجموعه قوانین، تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌های آب و برق از ابتدای دورة قانون‌گذاری لغایت 1372، جلد 1، تهران: دفتر حقوقی وزارت نیرو، چاپ اول. 653 ص.
وزارت نیرو. 1386. مجموعه قوانین، تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌های آب، برق و آب و فاضلاب، جلد 4، تهران: مؤسسة مطالعات و خدمات حقوقی وزارت نیرو، چاپ اول. 927 ص.
وزارت نیرو. 1387. مجموعه قوانین و مقررات آب، برق و آب و فاضلاب دفتر حقوقی وزارت نیرو، تهران: نشر ایمان، چاپ اول. 937 ص.