رودخانه‌های حله،‏ شاپور و دالکی از مهم‌ترین رودخانه‌های استان‌های فارس و بوشهر در ایران هستند. در این پژوهش برای ارزیابی کیفیت آب رودخانه‌های حله،‏ شاپور و دالکی،‏ داده‌های پانزده پارامتر کیفیت آب در چهار فصل زمستان 1386 تا پاییز 1387 در 24 ایستگاه سازمان حفاظت محیط زیست با روش تحلیل عاملی چندمتغیره تحلیل شدند. مقادیر ویژه به دست آمده از تجزیه پارامترهای ارزیابی شده به عوامل اصلی نشان داد پنج عامل اول حدود 83 درصد تغییرات بین ایستگاه‌ها را توجیه می‌کنند. پارامترهای هدایت الکتریکی،‏ سختی کل،‏ استرانسیم،‏ درصد اشباع اکسیژن محلول،‏ درجه حرارت آب و نیترات مربوط به عامل اول با 26.167 درصد واریانس؛ آهن،‏ منگنز و کدورت مربوط به عامل دوم با 16.133 درصد واریانس؛ و سزیم و لیتیم مربوط به عامل سوم با 15.276 درصد واریانس؛ مهم‌ترین پارامترهای اثرگذار بر تغییرات کیفیت آب به ‌دست آمدند. شاخص ترکیبی محاسبه ‌شده و نتیجه رتبه‌بندی ایستگاه‌ها نشان دادایستگاه‌های تنگ چوگان،‏ سرخون و چشمه ساسان بهترین کیفیت و ایستگاه‌های شکستیان،‏ بنه جابری و درگاهی که تحت تأثیر سازندهای تبخیری،‏ گنبدهای نمکی،‏ چشمه‌های شور،‏ فعالیت‌های کشاورزی و چشمه‌های گوگردی هستند،‏ بدترین کیفیت را دارند. نتایج نشان داد که تکنیک تحلیل عاملی می‌تواند به‌عنوان یک روش مناسب برای تعیین مهم‌ترین پارامترهای تأثیرگذار و هم‌چنین رتبه‌بندی کیفیت آب در ایستگاه‌های پایش استفاده شود.