مدل‌سازی تغییرات زمانی و مکانی شوری خاک اراضی پایاب سد حاجیلرچای در استان آذربایجان شرقی با استفاده از تلفیق زمین آمار و مدل SaltMod

کاظمی زریون, مینا; ناظمی, امیرحسین; اشرف صدرالدینی, سید علی; قربانی, محمد علی

مدل‌سازی تغییرات زمانی و مکانی شوری خاک اراضی پایاب سد حاجیلرچای در استان آذربایجان شرقی با استفاده از تلفیق زمین آمار و مدل SaltMod

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مینا کاظمی زریون

امیرحسین ناظمی

سید علی اشرف صدرالدینی

محمد علی قربانی

چکیده

شوری خاک یکی از مسایل مهم در کشاورزی است که در مناطق خشک و نیمه‌خشک،‏ حاصل‌خیزی خاک و تولید محصول را با مشکل روبرو می‌سازد. از این‌رو مطالعه شوری خاک اهمیت زیادی دارد و نیاز به استفاده از روش‌های مناسب برای پیش‌بینی و شبیه‌سازی شوری خاک برای کنترل و جلوگیری از توسعه آن ضروری است. در این پژوهش شبیه‌سازی زمانی و مکانی شوری خاک با استفاده از تلفیق زمین آمار و مدل کامپیوتری SaltMod انجام گرفت. به این منظور برای پیش‌بینی شوری خاک در دوره‌های زمانی 5 و 10 ساله از SaltMod استفاده شد و مقادیر شوری در 98 نقطه در اراضی پایاب سد حاجیلرچای خروانق واقع در شمال غرب ایران تعیین شدند. نتایج شبیه‌سازی‌ها نشان داد که در منطقه ریشه مقادیر شوری کمتر از dS/m ‎6.3 در دوره‌های 5 و 10 ساله روند افزایشی و مقادیر بیشتر از آن روند کاهشی دارند. از آنجاییکه مدل SaltMod توانایی بررسی مکانی داده‌ها را ندارد،‏ پس برای ارزیابی و تحقیق تغییرات مکانی شوری خاک در زمآن‌های موردنظر،‏ از نرم افزار GS+که دربردارنده روش‌های مختلف زمین آماری است استفاده شد. مقادیر شوری در نقاط نمونه‌برداری نشده تخمین و نقشه‌های مربوطه ترسیم شدند. روش‌های زمین آماری مورد استفاده شامل کریجینگ،‏ کوکریجینگ و فاصله وزنی معکوس بودند که برای ارزیابی روش‌ها،‏ روش ارزیابی تقاطعی با پارامترهای میانگین خطای مطلق (MAE)‎،‏ میانگین خطای انحراف (MBE)‎ و جذر میانگین مربعات خطا (RMSE)‎ استفاده شد.

کلیدواژه‌ها

ارزیابی تقاطعی

کوکریجینگ

حاجیلرچای

شوری