پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

بررسی اثر غلظت و دانه بندی بار رسوبی بر پارامترهای پرش هیدرولیکی و الگوی رسوبگذاری در پایین دست آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
چکیده
در این مطالعه آزمایشگاهی،‏ اثر غلظت و دانه‌بندی بار رسوبی بر پرش هیدرولیکی و نحوه تشکیل و گسترش امواج ماسه‌ای در پایین دست پرش هیدرولیکی که غالباً در حوضچه‌های آرامش دریچه‌های تخلیه رسوب در تأسیسات انحراف آب از رودخانه‌ها پدید می‌آید،‏ بررسی شده است. آزمایش‌ها در یک حوضچه آرامش مستطیلی با بستر صاف به طول 3 متر،‏ عرض 0.5 متر و ارتفاع 0.6 متر اجرا شد. در این آزمایش‌ها از ماسه‌های یکنواخت به قطرهای 0.6،‏ 1.4،‏ 4.1 و 5.6 میلیمتر با غلظت‌های مختلف بین 0.2 الی 0.6 و برای اعداد فرود بین 3 تا 9 استفاده شد. نتایج نشان داد که وجود بار رسوبی با دانه‌بندی‌های مختلف تغییر زیادی در مشخصات جهش هیدرولیکی ایجاد نمی‌کند و افزایش غلظت رسوبات نیز تأثیر چندانی بر روی این پارامترها ندارد. لیکن رسوبات ورودی به جریان،‏ پس از عبور از ناحیه فوق بحرانی،‏ در ناحیه زیر بحرانی ته نشین می‌شود و با تشکیل یک موج ماسه‌ای،‏ همانند یک آبپایه انتهایی عمل می‌کند. این موج ماسه‌ای در کنترل موقعیت جهش مؤثر است و جهش را در محدوده حوضچه تثبیت می‌کند. موقعیت تشکیل این موج ماسه‌ای و زمان توسعه آن،‏ تابعی از شرایط جریان و خصوصیات رسوب است. ارتفاع این موج ماسه‌ای بسیار نزدیک به ارتفاع آب‌پایه انتهایی است و مقدار آن را می‌توان به کمک انرژی مخصوص جریان ورودی پیش بینی کرد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 16 خرداد 1390
  • تاریخ بازنگری 27 شهریور 1390
  • تاریخ پذیرش 27 مهر 1390
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1391