پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

تأثیر زهکشی کنترل‌‌شده و شوری آب آبیاری بر عملکرد سورگوم،کاهش زه‌آب و کارآیی مصرف آب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
چکیده
در زهکشی سنتی،‏ سطح ایستابی از منطقه توسعه ریشه گیاه توسط زهکش پایین برده شده و نمک نواحی تحت آبیاری از نیمرخ آب آبشویی و به‌همراه زه‌آب به مکان دیگری منتقل می‌شود. در روش‌های کنترل سطح ایستابی،‏ خروج زه‌آب از منطقه ریشه کاهش می‌یابد. زهکشی کنترل‌ شده یکی از روش‌های مدیریتی کنترل سطح ایستابی در زیر عمق توسعه ریشه‌ها است. در این تحقیق از طریق شبیه‌سازی و با استفاده از مدل‌های فیزیکی (لایسیمتر) تأثیر سیستم زهکشی کنترل شده و کیفیت آب آبیاری در مقایسه با زهکشی آزاد بر روی محصول سورگوم مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور دو تیمار سطح آب زهکش شامل زهکشی آزاد و زهکشی کنترل‌شده و سه تیمار شوری آب آبیاری شامل 0.75،‏ 3.4 و 4.8 دسی‌زیمنس بر متر در‌نظر گرفته شدند که در سه تکرار و در 18 لایسیمتر مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد در تیمارهای زهکشی کنترل‌شده با توجه به امکان تأمین رطوبت خاک از طریق نیروی مویینگی،‏ جذب آب به‌وسیله گیاه در‌حد پتانسیل بوده است که منجر به افزایش عملکرد در حدود 3.5 برابر در مقایسه با تیمارهای زهکشی آزاد شده است. همچنین تیمارهای زهکشی کنترل‌شده تقریباً یک سوم آب مصرفی خود را از سطح ایستابی تأمین کردند. اثر توأمان سطح ایستابی و شوری آب آبیاری نشان می‌دهد که شرایط رطوبتی بالاتر در تیمارهای زهکشی کنترل‌شده،‏ اثر تجمع املاح را در مقایسه با شرایط زهکشی آزاد تقلیل داده و در‌نهایت شوری آب آبیاری تأثیر حقیقی خود را از نظر کاهش عملکرد محصول برجای نگذاشته است.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 21 آذر 1388
  • تاریخ بازنگری 27 اردیبهشت 1389
  • تاریخ پذیرش 20 تیر 1389
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1389