پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

عوامل مؤثر بر شکل خیس‌شدگی خاک در آبیاری قطره‌ای و اصلاح موقعیت قطره‌چکان در اراضی شیب‌دار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
چکیده
در طراحی بهینه آبیاری قطره‌ای،‏ محاسبه موقعیت جبهه رطوبتی نسبت به منبع تغذیه و یا به عبارتی شکل پیاز رطوبتی حائز اهمیت است. الگوی خیس‌شده به دبی قطره‌چکان،‏ حجم آب خروجی،‏ بافت،‏ ساختمان و شیب زمین بستگی دارد. در این تحقیق اثر شیب زمین،‏ دبی قطره‌چکان و مدت زمان آبیاری در مطالعه‌ای مزرعه‌ای شامل چهار شیب صفر،‏ 5،‏ 15و 25 درصد با سه دبی قطره‌چکان 2،‏ 4 و 8 لیتر در ساعت و در زمان‌های 1،‏ 2 و 4 ساعت در خاک لوم رسی سیلتی بررسی شد. ابعاد خیس‌شدگی به‌ طور مستقیم و با حفر بخش خیس شده خاک پس از گذشت 24 ساعت از شروع آبیاری و با تهیه مقاطع موازی با سطح اولیه خاک اندازه‌گیری شد. همچنین،‏ رطوبت خاک نیز در این مقاطع بررسی شد. با توجه به تغییرات الگوی خیس شده در اراضی شیب‌دار مشاهده شد که در اکثر موارد،‏ در اثر شیب،‏ پیاز رطوبتی به سمت پایین‌دست منحرف و کشیده‌تر شده است. برای مثال تا 53% کشیدگی در پیاز رطوبتی با دبی 8 لیتر و زمان آبیاری 2 ساعت در شیب 15% رخ داده است. با اندازه‌گیری ابعاد خیس‌شدگی در خاک و همچنین اندازه‌گیری رطوبت،‏ دو رابطه تجربی برای تخمین فاصله مناسب قطره‌چکان نسبت به گیاه ارائه شده است. در رابطه نخست 0.74=R2 و میانگین خطای نسبی 0.23 و در رابطه دوم 0.83=R2 و 0.31=AE است.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 17 اسفند 1387
  • تاریخ بازنگری 15 تیر 1388
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1388
  • تاریخ انتشار 01 دی 1388