با توجه به وضعیت اقلیمی خشک و نیمه­خشک حاکم بر کشور و لزوم مدیریت صحیح در مصرف منابع آبی، کم­آبیاری می­تواند راهکاری مناسب برای صرفه­جویی در مصرف آب و رسیدن به عملکرد اقتصادی قابل قبول باشد. بدین منظور پژوهشی با چهار تیمار آبیاری، سه تیمار کودی و دو تیمار تراکم بوته به­صورت کرت­های دو بار خرد شده و در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1398 در محل مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان کاشمر به اجرا درآمد. تیمارهای آبیاری شامل آبیاری مطلوب با تأمین 100 درصد نیاز آب آبیاری (I₁₀₀) و کم­آبیاری با تأمین 80 (I₈₀)، 60 (I₆₀) و 40 درصد نیاز آب آبیاری (I₄₀)؛ تیمارهای کودی شامل سه سطح کودی صفر (N₀)، 50 (N₅₀) و 100 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار (N₁₀₀) و تیمارهای تراکم شامل تراکم 10 (D₁₀) و 20 بوته در هرمترمربع (D₂₀) بودند. نتایج نشان داد که اعمال کم‌آبیاری باعث کاهش معنی­دار ارتفاع بوته، وزن هزاردانه، عملکرد دانه و بهره­وری آب در سطح احتمال 5 درصد شد. عملکرد دانه در تیمار آبیاری کامل در مقایسه با تیمارهای کم­آبیاری I₈₀، I₆₀ و I₄₀ به­ترتیب 17، 31.6 و 47.8 درصد افزایش نشان داد. در تمام تیمارهای آبیاری مصرف 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار باعث افزایش معنی­دار عملکرد دانه نسبت به وضعیت عدم استفاده از کود نیتروژن در این تیمارها شد. بیشترین عملکرد دانه در تیمار I₁₀₀N₁₀₀D₁₀ و به اندازه 2259 کیلوگرم در هکتار بود. در تیمارهای کم­آبیاری I₈₀N₁₀₀ و I₄₀N₁₀₀ افزایش تراکم بوته از 10 به 20 بوته در هر مترمربع به­ترتیب باعث کاهش 5.6 و 6.3 درصدی عملکرد دانه شد. بیشترین بهره­وری آب برای تیمار I₁₀₀ و به مقدار 0.8 کیلوگرم بر مترمکعب و کم­ترین مقدار آن برای تیمار I₄₀ و به مقدار 0.56 کیلوگرم بر مترمکعب مشاهده شد. استفاده از 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار باعث افزایش معنی­دار بهره­وری آب نسبت به وضعیت عدم استفاده از کود در تمام تیمارهای آبیاری شد که مقدار این افزایش در تیمار I₁₀₀ و تیمارهای کم­آبیاری I₈₀، I₆₀ و I₄₀ به­ترتیب 16.2، 5.8، 6.2 و 8.4 درصد بود. بر اساس یافته­های به­دست آمده در این پژوهش می­توان گفت برای رسیدن به حداکثر عملکرد اقتصادی، تأمین 100 درصد نیاز آب آبیاری، استفاده از 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و تراکم 10 بوته در هر مترمربع برای گیاه ارزن دانه­ای رقم پروسو برای منطقه کاشمر قابل توصیه است.