منابع آبی کارست به ویژه در نواحی خشک، بهعنوان مهمترین منبع آب شرب در دنیا محسوب میشوند که اولین مرحله برای مدیریت بهتر آنها، تعیین منشأ و حوضة آبگیر و فرآیندهای هیدروژئوشیمیایی حاکم بر آنهاست. آبخوان کارستی مورد مطالعه، واقع در استان خراسان شمالی، دارای رخنمون گستردهای از آهکهای تیرگان است. این آبخوان بزرگ و مرزی علیرغم تغذیة زیاد، توسط تعداد معدودی چشمة کارستی (ارناوه، رزقانه، اسطرخی، قردانلو، ایوب و سرانی) با دبی بین 15 تا 500 لیتر بر ثانیه تخلیه میشود. نمونههای آب چشمهها و بارش برای یک دورة یک ساله جمعآوری و یونهای اصلی و ایزوتوپهای پایدار (δ18O و δD) برای تعیین خط بارش ایزوتوپی، تعیین منشأ، منابع تغذیه و فرآیندهای ژئوشیمیایی حاکم بر منابع کارستی منطقه، آنالیز شده است. مقدار هدایت الکتریکی بین 250 تا 800 میکروموس بر سانتیمتر در چشمههای آب سرد و حدود 1020 میکروموس بر سانتیمتر در چشمة آب گرم ایوب متغیر است. با توجه به نتایج هیدروشیمیایی و نسبتهای یونی، رخسارههای غالب در این آبخوان کارستی، رخسارة بیکربناته کلسیک - منیزیک ناشی از انحلال سنگ کربناته و سولفاته-کلسیک ناشی از انحلال ژیپس و پیریت در چشمه ایوب هستند. در چشمه ارناوه، ایوب و رزقانه، میزان غلظت یونهای سدیم و پتاسیم نیز وجود اپیکارست و لایههای شیلی و مارنی زیادتر در حوضة آبگیر این چشمهها، غالب بودن جریان افشان و زمان ماندگاری زیادتر آب افزایش یافته است. بر اساس پارامترهای فیزیکو شیمیایی، تغییرات دبی با مقدار هدایت الکتریکی و دما در چشمههای اسطرخی و سرانی بهدلیل بزرگتر بودن حوضة آبگیر و توسعه بیشتر کارست، محسوستر است و رابطة عکس نشان میدهند. برای اولین بار معادلة خط بارش ایزوتوپی محدودة چشمهها بر اساس دادههای برداشت شده بهصورت δ2H = 7 δ18O + 6.32 ارائه شده است؛ به گونهای که شیب و عرض از مبدأ کمتری نسبت به خط بارش ایزوتوپی جهانی به علت تأثیر تبخیر ثانویه از باران در طول بارش، نشان میدهد. همة چشمههای مورد مطالعه روی خط آب جوی محلی و در نزدیکی خط مدیترانه واقع شدهاند که میتوان نتیجه گرفت بارشهایی که باعث تغذیة این چشمهها میشوند منشأ جوی دارند که بیشتر از تودههای هوایی مدیترانهای نشأت میگیرند. غنیتر بودن ترکیب ایزوتوپی چشمه ارناوه بهدلیل کمی تبخیر در طول مسیر جریان آب از آهک مارنی با قابلیت نفوذپذیری کم و همچنین ضخامت زیاد اپیکارست در حوضة آبگیر آن که تأییدکنندة نتایج هیدروشیمیایی و هیدروژئولوژی است. حوضة آبگیر چشمهها تاقدیسهای مجاور آنها است که با استفاده از دادههای ایستگاههای مختلف اطراف چشمهها مقدار δ18O بین %0.32 و %1.6 در هر 100 متر ارتفاع تغییر کرده و ارتفاع تغذیة چشمهها بین 2200 تا 2700 متر متغیر میباشد که تأییدکنندة حوضة آبگیر آنهاست.