پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

مدل‌سازی هیدرولوژیکی حوضه آبخیز رودخانه تلوار تحت تاثیر تغییرات اقلیمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
چکیده
شبیه‌سازی جریان رودخانه‌ها، پیش‌بینی رفتار هیدرولوژیکی حوضه‌های آبخیز و داشتن درک صحیح از مؤلفه‌های مختلف چرخة هیدرولوژیکی برای برنامه‌ریزی و حفاظت از منابع آب اهمیت بسیار دارد. مدل‌سازی از ابزارهای قابل استفاده برای مدیریت منابع آب است. مدل‌سازی کامپیوتری، در چند دهة گذشته به طور فزاینده­ای توسعه داده شد. در پژوهش حاضر بر اساس داده‌های وضع موجود ایستگاه سینوپتیک قروه، با کمک مدل SDSM دورة آماری 2049-2020 پیش‌بینی و در نهایت آثار تغییر اقلیم بر وضعیت هیدرولوژیک حوضة آبخیز رودخانة تلوار با مساحت 2490 کیلومتر مربع واقع در استان کردستان با استفاده از مدل SWAT شبیه‌سازی شد. از داده‌های روزانة دبی ایستگاه هیدرومتری تلوار- حسن‌خان در سال‌های 2000 تا 2017 میلادی برای شبیه‌سازی استفاده و آمار سال‌های 2000 تا 2011 (22 سپتامبر 2000 تا 22 سپتامبر 2011) و 2011 تا 2017 (23 سپتامبر 2011 تا 22 سپتامبر 2017) به‌ترتیب برای واسنجی و اعتبارسنجی مدل در نظر گرفته شد. ضرایب R2 و ENS برای ارزیابی کارایی مدل SWAT استفاده شد. مقدار ضرایب R2 و ENS در دورة واسنجی رواناب ماهانه به‌ترتیب 0.65 و 0.44 و در دورة اعتبارسنجی 0.77 و 0.59 به دست آمد. نتایج مطالعه، ضمن تأکید بر کارایی هر دو مدل SDSM در پیش‌بینی اقلیمی و SWAT در شبیه‌سازی هیدرولوژیکی، نشان داد که در وضعیت اقلیمی آینده، برای دورة زمانی 2049-2020 متوسط ماهانه درجة حرارت کمینه و بیشینه به غیر از ماه‌های سپتامبر، اکتبر، نوامبر و دسامبر، افزایش و متوسط بارندگی ماهانه در فصول زمستان و بهار کاهش خواهد یافت؛ در حالی که به مقدار آن در فصول تابستان و پاییز افزوده خواهد شد. مقایسه میانگین ماهانة رواناب در دورة مشاهداتی با دورة آتی نشان‌دهندة افزایش رواناب در ماه‌های ژانویه، فوریه و دسامبر و کاهش آن در دیگر ماه‌هاست.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 18 اسفند 1397
  • تاریخ بازنگری 20 مرداد 1398
  • تاریخ پذیرش 20 شهریور 1398
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1399