پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

ارزیابی اثر اقدامات آبخیزداری بر سیل خیزی حوزه آبخیز رامیان با استفاده از مدل HEC-HMS

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
چکیده
کمی کردن تأثیر پروژه‌های آبخیزداری، اولین گام در ارزیابی اثربخشی این اقدامات است. مسألة مهم در ارزیابی، انتخاب شاخص متناسب با نوع پروژه، نوع ارزیابی، دقت مورد نیاز و داده‌های در دسترس است. در این بررسی برای ارزیابی اقدامات آبخیزداری در حوضة رامیان در استان گلستان است که از سال 1372 طرح‌های آبخیزداری به‌صورت مکانیکی و بیولوژیکی در آن اجرا و از شاخص‌های سیل‌خیزی (دبی حداکثر و حجم جریان) استفاده شد. در این پژوهش اطلاعات مورد نیاز شامل موقعیت و مشخصات سازه‌ها در آبراهه‌های اصلی و مقاطع روندیابی و اطلاعات پایة حوضه، با انجام بازدیدهای میدانی و مطالعات کتابخانه‌ای تهیه و سپس اثر اقدامات با شبیه‌سازی جریان با مدل HEC-HMS کمی شد؛ به‌گونه‌ای که برای بررسی تأثیر اقدامات بیولوژیکی و مکانیکی به‌ترتیب از پارامترهای شماره منحنی و زمان تأخیر استفاده شد. نتایج نشان داد که سیلاب در دوره بازگشت‌های مختلف کاهش یافته است؛ به‌گونه‌ای که بیشترین کاهش دبی اوج و حجم جریان به‌ترتیب در دوره بازگشت‌های 10 و 20 سال رخ داده است و با افزایش دوره بازگشت، تأثیر اقدامات آبخیزداری بر سیلاب کاهش می‌یابد. به علاوه عمده کاهش سیلاب تحت تأثیر انجام اقدامات بیولوژیکی بوده و اقدامات مکانیکی نقش ناچیزی در حوضة رامیان داشته است. در کل تأثیر اقدامات آبخیزداری بر سیل‌خیزی حوضة رامیان مثبت ارزیابی شد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 08 اردیبهشت 1394
  • تاریخ بازنگری 11 دی 1396
  • تاریخ پذیرش 15 بهمن 1396
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1397