پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

اثر فنی و اقتصادی مقادیر مختلف آب آبیاری‌ بر خصوصیات رویشی، فیزیولوژیکی و کمی و کیفی میوه انجیر رقم سبز در منطقه استهبان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، استهبان، ایران
3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران
چکیده
استهبان یکی از شهرستان­های استان فارس است که سطح وسیعی از باغ­های آن به کشت انجیر دیم اختصاص دارد. به­دلیل کاهش بارندگی در سال­های اخیر، نیاز آبی باغ­های منطقه تامین نشده و بسیاری از باغ­داران به آبیاری بی­رویه باغ­ها پرداخته­اند. بنابراین نیاز است تأثیر مقادیر مختلف آب آبیاری بر خصوصیات کمی، کیفی و اقتصادی محصول مورد بررسی قرار گیرد. آزمایش در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار و پنج تیمار روی درختان انجیر (رقم سبز) در ایستگاه تحقیقات انجیر استهبان طی دو سال اجرا شد. تیمارهای آبیاری شامل آبیاری به اندازه صفر، 25، 50، 75 و 100 درصد نیاز آبی برآورد شده توسط روش پنمن مانتیث بود. ویژگی صفات کمی و کیفی محصول اندازه­گیری و بهره­وری آب نیز محاسبه و سطوح مختلف آبیاری از نظر اقتصادی ارزیابی شدند. روابطی تجربی برای تخمین میزان آب آبیاری مورد نیاز بر اساس میزان بارش سالانه به­دست آمد. ارزیابی اقتصادی در دو حالت با و بدون درنظر گرفتن ارزش واقعی آب انجام شد. تجزیه و تحلیل آماری داده‌ها با استفاده از نرم­افزارSAS 9.13 و مقایسه میانگین بین روش­های مختلف با به­کارگیری آزمون دانکن انجام شد. نتایج نشان داد که با افزایش میزان آبیاری در محدوده نیاز آبی گیاه، خصوصیات رویشی، فیزیولوژیکی و صفات کمی و کیفی انجیر بهبود یافت. بهترین وضعیت مربوط به تیمار بدون تنش (100 درصد نیاز آبی) بود که این تیمار به 8/5 متر مکعب آب برای هر درخت نیاز داشت. میزان عملکرد محصول در تیمار بدون آبیاری و آبیاری کامل به‌ترتیب 3119 و 7671 گرم در هر درخت بود. همچنین نتایج ارزیابی اقتصادی در شرایط معمول که بدون درنظر گرفتن ارزش واقعی آب است نشان داد که تیمارهای بیشتر آبیاری شده نسبت به سایر تیمارها دارای سود خالص بیشتری بودند و تفاوت زیادی در نسبت منفعت به هزینه وجود نداشت (49/2 تا 31/2). اما بررسی­های اقتصادی با در نظر گرفتن ارزش واقعی آب نشان داد که تیمارهای بیشتر آبیاری شده دارای اولویت اقتصادی نبوده، تفاوت نسبت منفعت به هزینه تیمارها زیاد بوده (46/2 تا 20/1) و بهترین تیمار از نظر اقتصادی تیمار دیم بوده است. این بررسی نشان داد که عامل ارزش واقعی آب پارامتر بسیار مهمی در اقتصادی شدن آبیاری انجیرستان دیم می­باشد و می­تواند نتایج به دست آمده را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد. چون معمولاً کشاورزان هزینه ارزش واقعی آب را نمی­پردازند، انجام آبیاری برای آنها دارای منفعت اقتصادی بوده ولی با توجه به محدودیت منابع آبی در سطح کلان کشور به­صرفه نیست.
کلیدواژه‌ها

1- Abdolahipour, M., Kamgar-Haghighi, A.A.and Sepaskhah, A.R., 2018. Time and amount of supplemental irrigation at different distances from tree trunks influence on soil water distribution, evaporation and evapotranspiration in rainfed fig orchards. Agricultural Water Management, 203, pp. 322–332. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2018.03.030
 
2-Abdolahipour, M., Kamgar-Haghighi, A.A., Sepaskhah, A.R., Zand-Parsa, S., Honar, T. and Razzaghi, F., 2019 a. Time and amount of supplemental irrigation at different distances from tree trunks influence on morphological characteristics and physiological responses of rainfed fig trees under drought conditions. Scientia Horticulturae. 253, pp. 241–254. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2019.04.023
 
3-Abdolahipour, M., Kamgar-Haghighi, A.A., Sepaskhah, A.R. and Zand-Parsa, S., 2019 b. The Influence of Supplemental Irrigation on Soil Water, Fig Yield and Fig Growers’ Income under Drought Conditions in Rainfed Fig Orchards. Journal of Irrigation Science and Engineering, 42(4), pp. 61-74. [In Persian] https://doi.org/10.22055/jise.2018.23455.1672
 
4-Agarie, S., Hanaoka, N., Kubota, F., Agata, W. and Kaufman, P., 1995. Measurement of cell membrane stability evaluated by electrolyte leakage as a drought and heat tolerance test in rice (Oryza sativa L.). Journal of the Faculty of Agriculture, Kyushu University, 40, pp. 233-240.
 
5-Al-Desouki, M., Abd El-Rahman, I. and Sahar, A., 2009. Effect of some antitranspirants and supplementary irrigation on growth, yield and fruit quality of Sultani fig (Ficus carica) grown in the Egyptian western coastal zone under rainfed conditions. Research Journal of Agriculture and Biological Sciences, 5(6), pp. 899–908.
 
6-Allen, R.G., Pereira, L.S., Raes, D. and Smith, M., 1998. Crop evapotranspiration-Guidelines for computing crop water requirements. FAO Irrigation and drainage paper 56, 300p.
 
7-Costa, J.M., Ortuno, M.F. and Chaves, M.M., 2007. Deficit irrigation as a strategy to save water: Physiology and potential application to horticulture. Journal of integrative plant biology, 49(10), pp. 1421- 1434.
 
8-Davarynejad, G., Shirbani, S. and Zarei, M., 2016. Effects of deficient irrigation on some of the morpho-physiological characteristics of four fig cultivars. Journal of Horticultural Science, 29(4), pp. 501-517. [In Persian]
 
9-Hiscox, J.T. and Israelstam, G.F., 1979. A method for the extraction of chlorophyll from leaf tissue without maceration. Canadian Journal of Botany, 57(12), pp. 1332-1334.
 
10-Ritchie, S.W., Nguyen, H.T. and Holaday, A.S., 1990. Leaf water content and gas-exchange parameters of two wheat genotypes differing in drought resistance. Crop science, 30, pp. 105-111.
 
11-Rostami, A.A. and Rahemi, M., 2013. Screening drought tolerance in Capri fig varieties in accordance to responses of antioxidant enzymes. World Applied Sciences Journal, 21(8), pp. 1213–1219.
 
12-Shahrokhnia, M.A. and Zare, H., 2020. Determination of water productivity and economic productivity of irrigation in rain-fed fig orchards in Estahban. Journal of Water Research in Agriculture, 34(3), pp. 317-334. [In Persian]
 
13-Shahrokhnia, M.A. and Zare, H., 2024. Investigating the interaction of pruning and water stress on the number of supplementary irrigation times and water productivity of Estahban rainfed fig trees. Iranian Water Research Journal, 18(4), pp. 33-42. [In Persian]
 
14-Shirbani, S., Davari Nejad, G. and Shoor, M., 2012. A study of stomatal characteristics in fig cultivars under drought stress conditions. Iranian Journal of Horticultural Science, 43(2), pp. 125-133. [In Persian]
 

  • تاریخ دریافت 07 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 09 تیر 1404
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1404