پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

سنجش فلزات سنگین و شاخص‌های آلودگی در منابع تأمین (رودخانه‌های کارون و دز) و خروجی‌های تصفیه‌خانه‌های 1 تا 5 اهواز

نویسندگان
طیبه باقری لطف‌آباد 1
نغمه عروجی 2
غلامرضا رئیسی 3
افشین حاتمی 3
امیرحسین افقری 4
1 دانشیار، پژوهشکده زیست فناوری صنعت و محیط زیست، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران.
2 پژوهشگر پسادکتری، مرکز تحقیقات فن آوری‌های زیست محیطی، انستیتو تحقیقات علوم پایه پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران
3 شرکت آب و فاضلاب اهواز، اهواز، ایران.
4 پژوهشگر کارشناسی ارشد، پژوهشکده زیست فناوری صنعت و محیط زیست، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران
10.22034/IWRJ.2024.14889.2625
چکیده
فلزات سنگین تهدیدی جدی برای سلامت انسان و محیط‌زیست هستند. این مطالعه، فلزات سنگین در تصفیه‌خانه‌های 1 تا 5 اهواز، که آب آن‌ها از رودخانه‌های کارون و دز تأمین می‌شود، را مورد ارزیابی قرار داد. نمونه‌برداری در زمستان 1401 و تابستان 1402 از ورودی و خروجی تصفیه‌خانه‌ها و چند نقطه از شبکه توزیع آب اهواز انجام شد. غلظت فلزات با استفاده از دستگاه ICP-OES اندازه‌گیری و با استانداردهای آب آشامیدنی مقایسه گردید. شاخص‌های کلیدی آلودگی فلزات، برای ارزیابی کیفیت آب برآورد گردیدند. نتایج نشان داد که فلزات Ag، As، Cd، Co، Hg، Pb، Sb و Sn در نمونه‌ها یافت نشد. غلظت Ba، Cr، Cu، Mn، Mo، Ni و Zn زیر حد مجاز بود و غلظت این فلزات با 05/0p< در زمستان بیشتر از تابستان بود. نتایج نشان داد که تصفیه‌خانه‌های آب در حذف Cr، Ni، Mn، Ti و V مؤثر بودند، اما در حذف Ba و Mo کارایی مناسبی نداشتند. وجود Cu و Fe در برخی نقاط شبکه توزیع احتمالاً به دلیل خوردگی لوله‌ها است، اگرچه غلظت آن‌ها کمتر از مقدار مجاز استاندارد بود (05/0p<). غلظت Al، در آب ورودی یا خروجی برخی از تصفیه‌خانه‌ها بیش از مقدار مجاز استاندارد بود، که می‌تواند مربوط به آزاد شدن زائدات معدنی در اثر بروز رگبارها و منابع غیر‌نقطه­ای یا مواد منعقدکننده­ مصرفی در طی فرایند تصفیه باشد. در بیشتر موارد HPI کمتر از 100 (شاخص آلودگی فلزات سنگین) و HEI کوچکتر از 10 (شاخص ارزیابی فلزات سنگین) بود که بیانگر سطوح آلودگی پایین و مناسب بودن فرآیند تصفیه‌خانه‌ها است اما HEI آب ورودی تصفیه‌خانه‌های 3، 4 و 5 در زمستان، بالا بود. با توجه به 1<MI (شاخص فلزات) و 3<Cd (درجه آلودگی) در جریان‌های ورودی غالب تصفیه‌خانه‌ها، آب پیش از تصفیه به لحاظ استاندارد وجود فلزات، مناسب نیست. همچنین، مقادیر بزرگتر از یک MI در آب خروجی از تصفیه‌خانه‌ها، به Al و Fe که ناشی از مصرف بالای منعقدکننده‌ها در تصفیه‌خانه‌ها است، نسبت داده می‌شود؛ بنابراین بایستی پایش مستمر و بهینه‌سازی فرآیندهای تصفیه مورد توجه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
فلزات سنگین، شاخص­
های آلودگی، کارون، دز، اهواز