پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

بررسی برهمکنش هرس و تنش آبی بر تعداد دفعات آبیاری تکمیلی و بهره‌وری آب درختان انجیر دیم استهبان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
2 دانشیار پژوهشی، ایستگاه تحقیقات انجیر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، استهبان، ایران
چکیده
بزرگترین انجیرستان دیم دنیا در منطقه استهبان استان فارس واقع  شده است. در دهه­های اخیر، کاهش میزان بارندگی و خشک شدن دریاچه­های اطراف باعث بروز تنش آبی در این باغ‌ها و خشک شدن بعضی از باغ‌ها شده است. آبیاری تکمیلی باعث کاهش تنش آبی و هرس درختان انجیر دیم می­تواند باعث کاهش مصرف آب این درختان گردد. در این تحقیق برهمکنش سطوح مختلف هرس و تنش آبی بر درختان انجیر دیم منطقه استهبان بررسی شد. بدین منظور سه تیمار هرس (هرس سبک، هرس متوسط و هرس شدید) و چهار تیمار تنش آبی (شاخص­های تنش آبی 2/0، 4/0، 6/0 و بدون آبیاری) در نظر گرفته شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل با دو فاکتور هرس و میزان شاخص تنش آبی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات انجیر استهبان اجرا شد. سطوح مختلف شاخص تنش آبی با اندازه­گیری دمای پوشش سبز گیاه و دمای هوا بر اساس تحقیقات گذشته به دست آمد. آبیاری تکمیلی طبق معمول منطقه با تانکر و به میزان معین انجام شد. نتایج نشان داد که با گذشت زمان میزان عملکرد (از 55/2 تا 32/3 کیلوگرم بر هر درخت) و در نتیجه میزان بهره‌وری آب ( از 07/0 تا 24/0 کیلوگرم بر مترمکعب) افزایش یافته که این افزایش عملکرد در سال­های اول و سوم آزمایش معنی­دار است. همچنین تفاوت مقادیر بهره‌و­ری آب در هر سه سال آزمایش باهم معنی­دار بود. تیمار شاخص تنش آبی 4/0 فقط در سال دوم برای سطح هرس سبک و متوسط، یک بار به آبیاری نیاز داشت. در هر سه سال آزمایش، درخت دیم انجیر در تیمار شاخص تنش آبی 6/0 در هر سه سطح هرس نیازی به آبیاری تکمیلی نداشت. بنابراین به‌طور کلی می­توان گفت که با انجام هرس، تعداد دفعات آبیاری تکمیلی درختان انجیر دیم کاهش می­یابد. همچنین روابطی تجربی برای تخمین تعداد دفعات آبیاری تکمیلی و زمان شروع آبیاری تکمیلی بر اساس میزان بارندگی، میزان تبخیر و تفاوت این دو عامل ارائه شد.
کلیدواژه‌ها