پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

مکان‌‌یابی بندهای زیرزمینی در شهرستان بن استان چهارمحال و بختیاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیدنعیم امامی 1
صالح یوسفی 2
محمد نکویی‌‌مهر 3
معصومه منصوری 4
1 بخش تحقیقات آبخیزداری-مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان چهارمحال وبختیاری-سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاوورزی
2 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران.
3 مربی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران.
4 کارشناس ارشد مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران
10.22034/IWRJ.2024.14888.2624
چکیده
بندهای زیرزمینی، سازه‌‌هایی هستند که جریان طبیعی آب‌‌های زیرسطحی یا جریان‌‌های زیر قشری را مسدود کرده و سبب ایجاد ذخایر آبی در زیرزمین می‌‌شوند. این پژوهش با هدف تعیین معیارهای مناسب مکان‌یابی درجهت احداث بندهای زیرزمینی و به‌صورت موردی در سطح شهرستان بن در استان چهارمحال و بختیاری انجام شد. در این تحقیق از منطق بولین (Boolean) درجهت تعیین محدوده‌های مناسب بهره‌گیری شد و با استفاده از عکس‌‌های هوایی و تصاویر ماهواره‌‌ای لندست، 10 محور مناسب احداث بند در محدوده‌‌های شناسایی‌شده مشخص شد. در ادامه و به‌‌منظور اولویت‌‌بندی محورها، با استفاده‌‌ از روش سلسله‌مراتبی (AHP) ابتدا معیارها، زیرمعیارها و شاخص‌های اولویت‌‌بندی تعیین و سپس محورهای شناسایی‌شده براساس معیارهای منتخب به‌ترتیب از 1 تا 10 اولویت‌‌بندی شدند. براساس نتایج حاصل، به‌ترتیب، معیارهای هیدرولوژی با وزن 5/0، عوامل اقتصادی-اجتماعی با وزن 30/0، مخزن با وزن 13/0 و محور با وزن 058/0 دارای اولویت اول تا چهارم هستند. در تعیین ارزش شاخص‌ها، کمّیت آب (ارتفاع رواناب) با وزن 833/0، بیشترین وزن را به خود اختصاص داده است و به‌عنوان مهم‌ترین شاخص و بعد از آن عمق آبرفت با وزن 743/0 دارای وزن و اهمیت بیشتری نسبت‌به سایر شاخص‌ها هستند. براین‌اساس از بین محورهای شناسایی‌شده، دو محور 1 (با شناسة B) در جادة ابتدای درازدره بن و محور 2 (با شناسة A) واقع در دره یوقوش به‌عنوان اولویت‌‌های اول و دوم تعیین و به بخش اجرا معرفی شدند.
کلیدواژه‌ها
آب زیرقشری
به‌گزینی
منطق بولین
AHP