تأثیر کاربرد بیوچار بر ویژگی‌های فیزیکی و هیدرولیکی خاک

مجنونی هریس, ابوالفضل; حسن پور, رضا; عیوض‌پور دهخوارقانیان, آیناز; فرج‌نیا, حیدر; میکائیلی خرم‌آباد, فاطمه

doi:10.22034/iwrj.2026.15172.2658

تأثیر کاربرد بیوچار بر ویژگی‌های فیزیکی و هیدرولیکی خاک

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ابوالفضل مجنونی هریس ¹

رضا حسن پور ²

آیناز عیوض‌پور دهخوارقانیان ³

حیدر فرج‌نیا ³

فاطمه میکائیلی خرم‌آباد ⁴

¹ استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز

² محقق بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز

³ دانشگاه تبریز گروه علوم و مهندسی آب

⁴ گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

10.22034/iwrj.2026.15172.2658

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر سطوح مختلف بیوچار حاصل از بقایای هرس درخت صنوبر و کاه و کلش گندم بر برخی ویژگی‌های فیزیکی و هیدرولیکی خاک در دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز انجام شد. بدین‌منظور، بیوچار در سطوح 1، 3 و 5 درصد وزنی به خاک افزوده و پس از چهار ماه، هدایت الکتریکی، جرم مخصوص ظاهری، رطوبت اشباع، رطوبت ظرفیت زراعی، رطوبت نقطه پژمردگی دائم، هدایت هیدرولیکی اشباع، تخلخل و کل آب قابل دسترس اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که کاربرد بیوچار موجب افزایش معنی‌دار هدایت الکتریکی، تخلخل، رطوبت اشباع، رطوبت ظرفیت زراعی و کل آب قابل دسترس و کاهش معنی‌دار جرم مخصوص ظاهری شد، اما بر رطوبت نقطه پژمردگی دائم و هدایت هیدرولیکی اشباع اثر معنی‌داری نداشت. در تیمار 5 درصد بیوچار نسبت به شاهد، تخلخل کل، رطوبت اشباع، رطوبت ظرفیت زراعی، رطوبت نقطه پژمردگی دائم، کل آب قابل دسترس و هدایت هیدرولیکی اشباع به‌ترتیب 04/27، 20/55، 16/44، 4/34، 90/51 و 60/38 درصد افزایش و جرم مخصوص ظاهری 80/22 درصد کاهش یافت. در مجموع، کاربرد 5 درصد بیوچار بیشترین بهبود را در کیفیت فیزیکی خاک و ظرفیت نگهداری آب ایجاد کرد و می‌تواند به‌عنوان راهکاری مؤثر برای ارتقای کیفیت خاک و افزایش بهره‌وری مصرف آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک توصیه شود.

کلیدواژه‌ها

بیوچار

تخلخل خاک

رطوبت خاک

هدایت هیدرولیکی

موضوعات