پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر سطح مدیریت منابع آب سطحی و زیرزمینی حوضه‌ی سفید‌رود

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، ایران
2 دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
10.22034/IWRJ.2025.15438.2714
چکیده
در دو دهه گذشته تغییرات اقلیم با ایجاد تغییر در الگوی برداشت و حجم آب موجود منابع آب سطحی و زیرزمینی در حوضه آبریز سفیدرود، مدیریت منابع آب را دچار چالش کرده است. بنابراین هدف این مطالعه بررسی اثر تغییرات اقلیم به‌صورت کمی بر سطح مدیریت منابع آب سطحی و زیرزمینی این حوضه می‌باشد. در این راستا از مدل هیدرولوژی SWAT استفاده و منطقه به 15 زیرحوضه تقسیم شد. در این تحقیق سطح مدیریت بر اساس یک شاخص فیزیکی که نیاز آبی محیط زیست، حجم آب موجود و برداشت از منابع آب را همزمان در نظر می‌گیرد، محاسبه شده است. نتایج نشان داد اگر چه دمای سالانه در سراسر حوضه افزایش یافته‌، اما روند بلندمدت بارش‌ها، الگوی مکانی متفاوتی‌ نشان می‌دهد. در شرایط کنونی نواحی جنوبی و بخش‌هایی از مناطق مرکزی کمترین میزان حجم آب موجود و برداشت آب از رودخانه‌ را دارند، در حالی که نواحی شمالی و شرقی بیشترین حجم آب موجود را نشان می‌دهند، به‌طوری که در هشت زیرحوضه، سطح مدیریت منفی (نقاط بحرانی اکولوژیکی) می‌باشد. حجم آب موجود زیرزمینی در مناطق غربی و شرقی دارای کمترین مقدار و در نواحی شمالی و مرکزی دارای بیشترین مقدار است. با این حال، برداشت آب زیرزمینی در نواحی جنوبی بیش از مناطق شرقی است. اکثر نواحی، سطح مدیریت قابل ‌قبولی دارند، اما سه زیرحوضه به‌دلیل اضافه برداشت از آب زیرزمینی دارای سطح مدیریت منفی هستند. تغییر اقلیم در دوره مطالعاتی بسته به‌شرایط منطقه‌ای، منجر به کاهش یا بهبود سطح مدیریت رودخانه و منابع آب زیرزمینی شده است. سطح مدیریت منابع در حوضه‌های با روند بارندگی مثبت، افزایش و سطح مدیریت در حوضه‌هایی با روند بارندگی منفی، کاهش یافته است. بنابراین این پژوهش تأکید می‌کند که اثر تغییر اقلیم بر سطح مدیریت رودخانه و آب زیرزمینی یکسان است، زیرا در دسترسی به آب شیرین نقش اصلی دارد. بنابراین روند بلندمدت عناصر اقلیمی به‌طور پیوسته بر دسترسی بلندمدت به آب و سطح مدیریت تأثیرگذار است
کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 20، شماره 1 - شماره پیاپی 60
در حال تکمیل ...
بهار 1405
صفحه 35-54

  • تاریخ دریافت 30 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 11 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 18 آبان 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404