1
گروه مهندسی عمران، دانشکده عمران-دانشگاه یزد-یزد
2
مهندسی عمران-آب و سازه های هیدرولیکی، دانشکده عمران-دانشگاه یزد-یزد
3
گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
10.22034/IWRJ.2025.15308.2699
چکیده
با توجه به محدودیتهای موجود در اندازهگیری همه پارامترهای مؤثر بر رفتار هیدرولوژیکی حوضههای آبخیز، استفاده از مدلهای مفهومی ساده و کارآمد که قادر به شبیهسازی رواناب سطحی با دقت مناسب و بر اساس دادههای حداقلی هستند، ضروری به نظر میرسد. این مدلها میتوانند بهویژه در مناطقی که محدودیتهای دادهای و منابع وجود دارد، ابزاری مؤثر در تحلیل و مدیریت منابع آبی باشند. در این راستا، هدف تحقیق حاضر بررسی توانایی مدل IHACRES در شبیهسازی جریان رودخانه در یک حوضهی نیمهخشک با دادههای محدود است. این موضوع تاکنون در حوضهی سیدآباد واقع در استان کهگیلویه و بویراحمد بررسی نشده است. نوآوری اصلی پژوهش در ارزیابی عملکرد مدل IHACRES در مقیاسهای زمانی روزانه و ماهانه در این منطقه و تحلیل پایداری آن در شرایط اقلیمی خاص آن منطقه است. به این منظور، از دادههای بارش، دما و دبی ایستگاه سیدآباد در بازه زمانی 2007 تا 2017 استفاده شده و کالیبراسیون مدل بهصورت دستی انجام گرفت. نتایج نشان داد که مدل در مقیاس ماهانه دقت بالاتری نسبت به مقیاس روزانه دارد و قادر است رفتار کلی جریان را با ضریب نش-ساتکلیف 63/0 در مرحله کالیبراسیون و 49/0 در مرحله اعتبارسنجی شبیهسازی کند. این یافتهها حاکی از کارایی مناسب مدل در شرایط دادهمحدود مناطق نیمهخشک بوده و استفاده از آن برای مدیریت منابع آب و پیشبینی جریان در حوضههای مشابه پیشنهاد میشود. همچنین، پژوهش حاضر میتواند زمینهساز مطالعات و کاربردهای گستردهتری در شبیهسازی هیدرولوژیکی با استفاده از دادههای محدود در مناطق خشک و نیمهخشک باشد.