پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

ارزیابی سطح مدیریت نرمال و پایدار در منابع آب زیرزمینی استان زنجان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه زنجان
2 دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
3 شرکت آب منطقه ای زنجان
چکیده
در این مطالعه میزان سطح مدیریت منابع آب زیرزمینی در هشت آبخوان آبرفتی واقع در استان زنجان توسط یک شاخص فیزیکی مبتنی بر مفاهیم آب موجود (آب قابل دسترس) و عرضه آب (برداشت آب) تحت شرایط تامین نیاز آبی محیط برآورد شده است. سطح مدیریت منابع آب زیرزمینی تحت شرایط "نرمال" و "پایدار" کمی سازی شده و سپس بر اساس مقادیر سطح مدیریت نرمال و پایدار نوع کلاس مدیریتی آبخوان تعیین گردید. مدیریت نرمال وضعیت مدیریت آبخوان را برای شرایطی برآورد می‌کند که حجم آب موجود از خود آبخوان و آبخوان-های مجاور تامین می‌شود اما در مدیریت پایدار، آب موجود تنها از خود آبخوان تامین می‌شود. مقادیر منفی نشان دهنده سوء مدیریت (برداشت بیشتر از آب موجود) و مقادیر مثبت نشان دهنده قابل قبول بودن مدیریت (برداشت کمتر از آب موجود) می‌باشد. نتایج نشان داد که مقدار مدیریت نرمال در آبخوان‌های ماهنشان، طارم، مشمپا، زنجان، سجاس، زرین‌آباد، ابهر و قیدار به‌ترتیب برابر 3، 5/6، 2، 9-، 9/8-، 5/18-، 30- و 14- درصد و مقدار مدیریت پایدار آنها به ترتیب برابر 1/0-، 38/0-، 7/9-، 41-، 7/17-، 68-، 106- و 106- درصد می‌باشد. طبقه‌بندی کلاس مدیریتی آبخوان‌ها نیز نشان دهنده مدیریت پایدار برای آبخوان ماهنشان و شبه پایدار برای آبخوان‌های طارم و مشمپا بود. آبخوان‌های‌ زنجان، سجاس، زرین‌آباد، ابهر و قیدار همگی دارای مدیریت نرمال و پایدار منفی بودند. بنابراین، نوع مدیریت در این آبخوان‌ها از نوع سوء مدیریت می‌باشد. لذا ضروری است تا جهت مدیریت بهتر از منابع آبی، برداشت از آب زیرزمینی از طریق کاهش سطح زیر کشت، افزایش راندمان آبیاری و کشت محصولات با نیاز آبی کمتر صورت پذیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1.       Abdinejad, P., 2011. Investigating the status of groundwater tables in important plains of Zanjan province (for proper management of groundwater resources in those areas). Second National Conference on Applied Water Resources Research, Zanjan. [In Persian].
 
2.       Ashraf, S., Nazemi, A. and AghaKouchak, A., 2021. Anthropogenic drought dominates groundwater depletion in Iran. Scientific reports, 11(1), p.9135.
 
3.       Dastjerdy, M. and Emadi, S.R., 2020. Investigating the Subsidence of Zanjan Plain and its Relationship with the Drop in the Level of Groundwater Levels using Radar Images of Envisat Satellite between 2003 and 2010. Hydrophysics, 6(1): 67-82. [In Persian].
 
4.       Ghazali, S., 2012. The relation between Parishan Lake water level and adjacent groundwater under groundwater over-exploitation.  Journal of Agricultural Economics Researches, 4: 121-135. [In Persian].
 
5.       Haghighi, A.T. and Kløve, B., 2017. Design of environmental flow regimes to maintain lakes and wetlands in regions with high seasonal irrigation demand. Ecological engineering, 100: 120-129.
 
6.       Mohammadi Arasteh, S. and Shoaei, S.M., 2020. An assessment of the effects of excessive groundwater abstraction on the quality of groundwater resources of the Zanjan Plain, Iran. Environmental Earth Sciences, 79(523): 1-13.
 
7.       Moshir Panahi, D., Kalantari, Z., Ghajarnia, N., Seifollahi-Aghmiuni, S. and Destouni, G., 2020. Variability and change in the hydro-climate and water resources of Iran over a recent 30-year period. Scientific reports, 10: 1-9.
 
8.       Naderi, M. and Hajiketabi, M., 2023. Quantification of normal and sustainable management practices for groundwater resources: example of the arid Najafabad alluvial aquifer in Isfahan Province, Iran. Hydrogeology Journal, 31(2): 195-218.
 
9.       Naderi, M. and Raeisi, E., 2018. Management strategies of a critical aquifer under the climate change in Jahrum of South-Central Iran. Sustainable Water Resources Management, 4: 1077-1090.
 
10.   Naderi, M., 2020. Assessment of water security under climate change for the large watershed of Dorudzan Dam in southern Iran. Hydrogeology Journal, 28(5): 1553-1574.
 
11.   Naderi, M., 2021. Assessing level of water resources management based on water supply and availability concepts. Journal of Cleaner Production, 305, p.127086.
 
12.   Noori, R., Maghrebi, M., Mirchi, A., Tang, Q., Bhattarai, R., Sadegh, M., Noury, M., Haghighi, A.T., Kløve, B. and Madani, K., 2021. Anthropogenic depletion of Iran’s aquifers. Proceedings of the National Academy of Sciences, 118.
 
13.   Panahi, M., Misagi, F. and Asgari, P., 2018. Simulation and estimate of groundwater level fluctuations using GMS (case study: Zanjan plain). Environmental Sciences, 16(1): 1-14. [In Persian].
 
14.   Rey-Ab Consulting Engineers., 2023. Preparation of the water resources report for the water year 1397–1398 in the Lake Urmia basin. Water Resources Management Company, 3. [In Persian].
 
15.   Rodrigues, D.B., Gupta, H.V. and Mendiondo, E.M., 2014. A blue/green waterbased accounting framework for assessment of water security. Water Resources Research, 50(9): 7187-7205.
 
16.   Sadeghfam, S., Ehsanitabar, A., Khatibi, R. and Daneshfaraz, R., 2018. Investigating ‘risk’of groundwater drought occurrences by using reliability analysis. Ecological Indicators, 94: 170–184.
 
17.   Sadeghfam, S., Khatibi, R., Daneshfaraz, R. and Borhan Rashidi, H., 2020. Transforming vulnerability indexing for saltwater intrusion into risk indexing through a fuzzy catastrophe scheme. Water resources management, 34: 175-194.
 
18.   Samani, S., Moghaddam, H.K., and Zareian, M.J., 2021. Evaluating time series integrated groundwater sustainability: a case study in Salt Lake catchment, Iran. Environmental Earth Sciences, 80(17), p.603.
 
19.   Sefidroud-Gilan Consulting Engineers., 2023a. Water resources report for the Sefidroud basin and the Talesh-Anzali rivers (the Tarem-Khalkhal area). Water Resources Management Company, 5. [In Persian].
 
20.   Sefidroud-Gilan Consulting Engineers., 2023b. Water resources report for the Sefidroud basin and the Talesh-Anzali rivers (the Zanjan area). Water Resources Management Company, 5. [In Persian].
 
21.   Sefidroud-Gilan Consulting Engineers., 2023c. Water resources report for the Sefidroud basin and the Talesh-Anzali rivers (the Mahneshan-Anguran area). Water Resources Management Company, 5. [In Persian].
 
22.   Sefidroud-Gilan Consulting Engineers., 2023d. Water resources report for the Sefidroud basin and the Talesh-Anzali rivers (the Sojas area). Water Resources Management Company, 5. [In Persian].
 
23.   Sefidroud-Gilan Consulting Engineers., 2023e. Water resources report for the Sefidroud basin and the Talesh-Anzali rivers (the Goltappeh-Zarrin Abad area). Water Resources Management Company, 5. [In Persian].
 
24.   Sima, S., Rosenberg, D.E., Wurtsbaugh, W.A., Null, S.E. and Kettenring, K.M., 2021. Managing Lake Urmia, Iran for diverse restoration objectives: Moving beyond a uniform target lake level. Journal of Hydrology: Regional Studies, 35, p.100812.
 
25.   Vanham, D., Hoekstra, A.Y., Wada, Y., Bouraoui, F., De Roo, A., Mekonnen, M.M. and Bidoglio, G., 2018. Physical water scarcity metrics for monitoring progress towards SDG target 6.4: An evaluation of indicator 6.4. 2 “Level of water stress”. Science of the total environment, 613: 218-232.
 
26.   Woldeamlak, S.T., Batelaan, O. and De Smedt, F., 2007. Effects of climate change on the groundwater system in the Grote-Nete catchment, Belgium. Hydrogeology Journal, 15: 891-901.
 
27.   Zanjani Jam, M. and Soufi, M., 2005. Investigating the relationship between climate and aquifer regions in Zanjan province. National Erosion and Sediment Conference. [In Persian].
 
 

  • تاریخ دریافت 20 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 07 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 09 اردیبهشت 1403
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1403