ارزیابی شاخص های کشاورزی پایدار در غرب کشور بر اساس همبست آب، غذا و انرژی

خسروی, رضوان; بافکار, علی; آذری, آرش

doi:10.22034/iwrj.2023.14391.2529

ارزیابی شاخص های کشاورزی پایدار در غرب کشور بر اساس همبست آب، غذا و انرژی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

رضوان خسروی ¹

علی بافکار ²

آرش آذری ³

¹ دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

² استادیارگروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

³ دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

https://doi.org/10.22034/iwrj.2023.14391.2529

چکیده

امروزه مدیریت منابع بخصوص منابع آب به دلیل ضرورت رسیدگی به مسائل چالش برانگیز موجود بین بخش عرضه و تقاضا، وظیفه ای حیاتی برای مدیران و برنامه ریزان است. آب، انرژی و غذا برای آسایش انسان، کاهش فقر و توسعه پایدار ضروری است و جز جدایی‌ناپذیر زندگی انسان ها هستند. ایران در شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک قرار دارد و میانگین نزولات جوی در آن بسیار کم است. بنابراین اعمال مدیریت صحیح از منابع آب برای تامین غذا در آینده، با توجه به شرایط کمبود و بحران آب بسیار حائز اهمیت است. در این پژوهش دو منطقه در غرب کشور (میاندربند و اشترینان) با هدف ارزیابی و مقایسه تفاوت‌های مدیریت زراعی که تفاوت عملکرد کشاورزان در کشت‌های یکسان با آب و هوای مشابه می‌باشد، جهت کشاورزی پایدار با همبست آب، غذا و انرژی‌ ، بررسی گردید. همبست شامل شش شاخص آب مصرفی، انرژی مصرفی، بهره‌وری آب، بهره‌وری انرژی، بهره‌وری اقتصادی آب و بهره‌وری اقتصادی انرژی می‌باشد که نتیجه نهایی از طریق وزن‌دهی و میانگین این شاخص‌ها منتج می‌گردد. اطلاعات مورد استفاده از طریق مصاحبه با 43 نفر از کشاورزان، مشاهدات میدانی، ارگان‌های زیربط و نرم‌افزار NETWAT حاصل شده است. در این مطالعه سه محصول گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی و خیار که در دو منطقه کشت غالب هستند، مورد ارزیابی قرار گرفته شد. شاخص گوجه‌فرنگی، خیار و سیب‌زمینی در میان‌دربند به ترتیب 87/0، 49/0، 24/0 و در اشترینان به ترتیب 96/0، 48/0و 33/0 می‌باشد. در هر دو منطقه بر مبنای شاخص آب، غذا و انرژی کاشت گوجه‌فرنگی بهترین شرایط را داراست. پیشنهاد می‌شود جهت اصلاح الگوی کشت با درنظر گرفتن همبست به عنوان ابزاری مدیریتی که جوانب مصرف آب و انرژی و امنیت غذا را در نظر می‌گیرد، استفاده شود.

کلیدواژه‌ها

همبست آب

غذا و انرژی

مدیریت زراعی

میاندربند

اشترینان

موضوعات