پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

اثر زهکشی کنترل‌شده بر تغییرات غلظت آهن در زهاب خروجی و جذب آن در گیاه ذرت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مهندسین مشاور
2 گروه مهندسی آب ، دانشگاه شهرکرد
3 دانشگاه شهید چمران اهواز
4 دانشگاه شهرکرد
چکیده
آهن از نظر غذایی برای گیاه ضروری است اما مقدار بیش از حد آن شرایط سمی ایجاد نماید. همچنین میزان بالای آن در زهاب می‌تواند باعث گرفتگی زهکش‌ها نیز شود. این پژوهش به منظور بررسی اثر زهکشی کنترل‌شده بر غلظت آهن در زهاب خروجی و جذب آن در اندامهای ذرت دانه‌ای در دو سال زراعی 1397 و 1398 (کشت بهاره و پاییزه) در مزرعه آزمایشی دانشگاه شهید چمران اهواز انجام شد. در این پژوهش از ذرت هیبرید سینگل‌کراس 647 در کشت بهاره و سینگل‌کراس 704 در کشت پاییزه استفاده شد. برای این منظور آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با چهار تیمار و سه تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل زهکشی آزاد (FD)، زهکشی با سطح ایستابی متغیر (CD-Var)، زهکشی کنترل شده با تثبیت سطح ایستابی در عمق 50 سانتی‌متر (CD50) و زهکشی کنترل شده با تثبیت سطح ایستابی در عمق 50 سانتی‌متر و رهاسازی یک شبانه روز پس از توقف عملیات آبیاری (CD-In) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد زهکشی کنترل‌شده بر میزان غلظت آهن در زهاب خروجی، جذب آهن در گیاه ذرت و عملکرد اجزای ذرت اثر معنی‌داری در سطح یک درصد داشت. بیشترین غلظت آهن در زهاب خروجی در دو کشت بهاره و پاییزه مربوط به تیمار زهکشی کنترل‌شده با سطح ایستابی متغیر (CD-Var) به ترتیب برابر با 1.92 و 1.56 میلی‌گرم بر لیتر و کمترین غلظت آهن در زهاب مربوط به تیمار زهکشی آزاد (FD) برابر با 0.83 و 0.8 میلی‌گرم بر لیتر به‌دست آمد. به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد زهکشی کنترل‌شده باعث افزایش عملکرد گیاه و کارایی مصرف آب شده ولی از طرف دیگر براساس نتایج غلظت آهن در زهاب خروجی و روند افزایشی آن، پتانسیل تولید گل‌اخرا در تیمارهای CD-Var و CD50 وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • ادیمی م. ج. نبوی م. دربندی ص. و شهریاری م. 1388. پوشش‌های زهکشی. کمیتة ملی آبیاری و زهکشی ایران. 136 ص.
  • اکرم م. پذیرا ا. آذری ا. لیاقت ع. دربندی ص. و لیاقت ز. 1383. مواد و مصالح سامانه‌های زهکشی زیرزمینی. کمیتة ملی آبیاری و زهکشی ایران. 359 ص.
  • امامی ع. روش‌‌های تجزیة گیاه. تهران: انتشارات مؤسسه تحقیقات خاک و آب. 202 ص.
  • بشارتی ج. صالح راستین ن. و فلاح ع. بررسی کارایی کود بیولوژیک حاوی میکرواورگانیسم‌های اکسیدکننده گوگرد در تأمین آهن مورد نیاز ذرت. همایش خاک، محیط‌زیست و توسعه پایدار. 1385 کرج- دانشگاه تهران، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی. 2 ص
  • ترابی ح. 1382. پیدایش، رده‌بندی و ارزیابی کیفی، کمی و اقتصادی تناسب اراضی خیس برای کشت برنج در شرق گیلان. پایان‌نامه دکتری. دانشگاه صنعتی اصفهان.
  • جوانی‌جونی ح. لیاقت ع. حسن‌اقلی ع. و نظری ب. 1397. تأثیر زهکشی کنترل‌شده بر دبی زهاب، سطح ایستابی و بهره‌وری آب در دشت مغان. تحقیقات آب و خاک ایران. 49(1): 207-219.
  • ذلیکانی ز. و شاه‌نظری ع. 1392. تأثیر زهکشی زیرزمینی بر میزان خروج عنصر آهن در اراضی شالیزاری. اولین همایش ملی زهکشی و کشاورزی پایدار. اسفند ماه، دانشگاه تربیت مدرس، 8 ص.
  • رونیاسی ن. و پرویزی مساعد ح. 1395. بررسی میزان فلزات سنگین در قسمت‌های مختلف برخی از سبزیجات مصرفی شهر کرج. مجله سلامت و محیط‌زیست، فصلنامه‌ی علمی پژوهشی انجمن علمی بهداشت محیط ایران. 9(2): 171-184
  • کلباسی م. و حسین‌پور ع. 1376. اثر مانداب‌شدن موقت سه خاک آهکی بر برخی ویژگی‌های شیمیایی و تغییرات آن پس از زهکشی. مجله علوم کشاورزی ایران. 28 (3): 50-58.
  • ملکوتی م. ‌ج. و تهرانی م‌. م. 1384. نقش ریزمغذی‌ها در افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصولات کشاورزی. تهران: انتشارات دانشگاه تربیت مدرس، 328 ص.
  • میرپاریزی ا. بارانی مطلق م. موحدی نائینی س. قربانی نصرآبادی ر. و بختیاری س. 1397. اثر کاربرد خاکی سرباره مس و ترکیبات آلی بر فراهمی آهن و رشد گیاه سورگوم. مهندسی زراعی (مجلة علمی کشاورزی). 41(2): 1-25.
  • واثقی س. افیونی م. شریعتمداری ح. و مبلی م. 1384. اثر لجن فاضلاب روی برخی غلظت عناصر غذایی و خصوصیات شیمیایی خاک. مجلة آب و فاضلاب. 16(1): 15-22.
  • Abbott C. L. Cascio A. L. Abdel-Gawad S. Morris J. and Hess T. 2003. Guideline for Controlled Drainage. Report OD 147. February. Department for International Development.
  • Addo M. A. Darko E. O. Gordon C. Nyarko B. J. B. and Gbadago J. K. 2012. Heavy metal concentrations in road deposited dust at Ketu-south district. International Journal of Science and Technology. 2(1) 28-39.
  • Allison L. E. and Modie C. D. 1965. Carbonate. In Blck (ed.) Method of soil analysis part 2. Soil Science Society of
  • America and American Society of Agronomy Madison. WI. USA. 1379-1396.
  • Ayars J. E. Chresten E. W. and Hornbuckle J. W. 2006. Controlled drainage for improved water management in arid regions irrigated agriculture. Agricultural Water Management. 86: 128-139.
  • H. W. 1982. Biological clogging of drain envelopes. In: Proc. 2nd Internat. Drainage Workshop. Washington DC. 215-220.
  • Gupta P. K. 2000. Soil, Plant, Water, and Fertilizer Analysis. Agrobios, New Dehli, India. 366 p
  • Hassanoghli A. R. Esmaeili Aminlooi A. and Sakhaei Rad H. 2015. Assessment in of quality and quantity drain in subsurface drainage drains without envelope in comparison with mineral envelope in Shadegan Plain. Water Research in Agriculture. 22(2): 263-275.
  • Jones B. Jr. 2001. Laboratory guide for conducting soil tests and plant analysis. USA: CRC Press.
  • Jorfi S. Maleki R. Jaafarzadeh N. and Ahmadi M. 2017. Pollution load for heavy metals in Mian-Ab plain soil, Khuzestan, Iran. Data in Brief. 15: 584-590
  • Katoh M. A. Iwata I. Shaku Y. Nakajima K. Matsuya and M. Kimura. 2003. Impact of water percolation on nutrient leaching from an irrigated paddy field in Japan. Soil Use and Management. 19: 298-304.
  • Katoh M. J. Murase M. Hayashi K. Matsuya and M. Kimura. 2004. Nutrient Leaching from the Plow Layer by Water Percolation and Accumulation in the Subsoil in an irrigated Paddy Field. Soil Science and Plant Nutrition. 50(5): 721-729.
  • Klute A. 1986. Methods of soil analysis. Part1- Physical and mineralogical methods. (2nd. ed). ASA and SSSA. Madison. WI.
  • Lindsay W. L. and Norvell W. A. 1978. Development of a DTPA soil test for zinc iron manganese and copper. Soil Science Society of America Journal. 42: 421-428.
  • Min P. Chuandong Zh. Honghong M. Zhongfang Y. Ke Y. Fei L. Kuo L. Zheng Y. Shiqi T. Fei G. Xiujin L. and Hangxin Ch. 2020. Heavy metal and Pb isotopic compositions of soil and maize from a major agricultural area in Northeast China: Contamination assessment and source apportionment. Journal of Geochemical Exploration 208. https://doi.org/10.1016/j.gexplo.2019.106403.
  • Nelson D.W. and Sommers L.P. 1982. Total Carbon, Organic Carbon and Organic Matter. Methods of Soil Analysis, Part 2. Chemical and Microbiological Properties, 2nd Edition. ASA-SSSA, Madison. 579-595.
  • Olsen S. R. Cloe V. Watnebe F. S. and Pean L. A. 1954. Estimation of available phosphorous in soil by extraction with sodium bicarbonate. USDA. 939 USA.
  • Rajeshkumar S. Liu Y. Zhang X. Ravikumar B. Bai G. and Li X. 2018. Studies on seasonal pollution of heavy metals in water. sediment, fish and oyster from the Meiliang Bay of Taihu Lake in China. Chemosphere. 191: 626-638.
  • Ramoska E. D. Bastinene N. I. and Saulys V. A. 2011. Evaluation of controlled drainage efficiency in LITHUANIA. Irrig. Drain. 60: 196-206.
  • Richards L. A. 1969. Diagnosis and improvement of saline and alkali soils. US Salinity Laboratory Staff. Agricultural Handbook. NO.60. USDA. USA.
  • A. Chakrol-hosseini M. and Karimian N. 2002. Growth and chemical composition of corn as affected by phosphorus and iron. Journal of Science and Technology of Agricultural and Natural Resources. 6: 91-102
  • Saadat S. Bowling L. Frankerberger J. and Kladivko E. 2018. Nitrate and phosphorus transport through subsurface drains under free and controlled drainage. Water Research. 142: 196-207
  • Shan Li. Miao Wu. and Jingsi Li. 2020. Influence of different controlled drainage strategies on the water and salt environment of ditch wetland: A model-based study. Soil and Tillage Research 28 December Volume 208 Cover date: April 2021
  • Shao Shan A. Yi-Mei H. Fen-Li Z. and Jian-Guo Y.2008.Aggregate characteristics during natural revegetation on the Loess Plateau. Soil Science Society of China. 18(6): 809-816
  • Torabi Golsefidi H. Eghbal K. M. and Givi J. 2003. Morphology and Micromorphology of Paddy Soils on different landforms in Guilan Province. Northern Iran. Article collections of 8th Iranian Soil Science congress. Iran. Oct 2003. 119-121.

  • تاریخ دریافت 18 مرداد 1400
  • تاریخ بازنگری 02 مهر 1400
  • تاریخ پذیرش 27 مهر 1400
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1400