1
دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد
2
استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده
یکی از روشهای مؤثر برای تولیدات کشاورزی پایدار و حصول امنیت غذایی در مناطق خشک و نیمهخشک نظیر ایران، استفاده از گیاهانی است که در تنشهای محیطی عملکرد و بهرهوری آب مناسبی داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر مدیریت آبیاری بر خواص مورفولوژیکی گیاه کینوا در شرایط گلخانهای در دانشگاه فردوسی مشهد در سال 98-1397 اجرا شد. پژوهش حاضر در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار و به صورت کشت گلدانی بر روی گیاه کینوا رقم Giza-1 اجرا شده است. تیمارهای مورد بررسی در این پژوهش شامل 4 مدیریت آبیاری (آبیاری کامل FI، آبیاری بخشی ریشه متناوب APRD، ثابت FPRD و کمآبیاری به میزان 50 درصد ظرفیت زراعی DI) بود. نتایج نشان داد که مدیریتهای آبیاری بر تعداد برگ، ارتفاع، وزن خشک بوته و ریشه، کارآیی مصرف آب و عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد و بر طول ریشه در سطح 5 درصد معنیدار شد. استفاده از تیمارهای APRD، FPRD و DI منجر به کاهش ارتفاع (13.3، 26.8 و 34.6 درصد) و کاهش عملکرد دانه (13.5، 27.4 و 33.3 درصد) در مقایسه با تیمار FI شد. بر اساس نتایج این پژوهش استفاده از تیمارهای APRD، FPRD و DI منجر به افزایش کارایی مصرف آب بهترتیب به میزان 38.3، 10.5 و 23.8 درصد در مقایسه با تیمار FI شد. مطابق نتایج بهدستآمده و ازآنجاییکه از دانههای گیاه کینوا نسبت به سایر قسمتها نظیر برگ بیشتر استفاده میشود و با عنایت به موضوع کمبود منابع آب شیرین در ایران میتوان از تیمار آبیاری بخشی با درنظرگرفتن کاهش عملکرد دانه استفاده کرد. بهطورکلی استفاده از آبیاری بخشی ریشه برای آبیاری محصولات کشاورزی نظیر گیاه کینوا در کشور با مدیریت مناسب و مطلوب میتواند بهعنوان یک راهکار مناسب جهت استفاده از آب در شرایط بحران توصیه شود، هرچند که لازم است آزمایشهای بیشتری (بهویژه در شرایط مزرعهای) جهت تأیید نتایج پژوهش حاضر انجام شود.
آذری نصرآباد ع. موسوینیک س. م. گلوی م. خزاعی م. بهشتی س. ع. و سیروسمهر ع. 1398. بررسی ارتباط برخی ویژگیهای فیزیولوژیک و بیوشیمیایی در ژنوتیپهای سورگوم دانهای با عملکرد و اجزای آن در شرایط تنش آبی. تنشهای محیطی در علوم زراعی. 12(3): 725-733.
بهرامپور م. دهستانی اردکانی م. شیرمردی م. و غلامنژاد ج. 1398. تأثیر بسترهای کشت مختلف و نانوکود پتاسیم بر ویژگیهای مورفوفیزیولوژیک همیشهبهار زیر تنش خشکی. علوم و فنون باغبانی ایران. 20(1): 65-78.
بیرامی ح. رحیمیان م. ح. صالحی م. و یزدانی بیوکی ر. 1398. تأثیر سطوح مختلف شوری آب آبیاری بر عملکرد و اجزای عملکرد کینوا در کشت بهاره. تولید گیاهان زراعی. 12(4): 111-120.
پورقاسمیان ن. و مرادی ر. 1396. بررسی اثر تنش خشکی و آسکوربیک اسید بر برخی پارامترهای رشد و بیوشیمیایی در گیاه همیشهبهار. فرایند و کارکرد گیاهی. 6(1): 77-88.
تدین م. ر. و کریمزاده سورشجانی ه. 1398. تأثیر زئولیت بر شاخصهای رشدی و فیزیولوژیک ارزن پروسو تحت مدیریت کمآبیاری. تنشهای محیطی در علوم زراعی. 12(2): 415-427.
جمالی ص. انصاری ح. و زینالدین س. م. 1399. اثر آبیاری بخشی ریشه و بستر کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد کینوا. آب و خاک. 34(1): 1-10.
جمالی ص. گلدانی م. و زینالدین س. م. 1398. بررسی اثر تنش آبی دورهای بر عملکرد و بهرهوری مصرف آب گیاه کینوا (رقم NSRCQ). آبیاری و زهکشی ایران. 13(6): 1687-1697.
حقیقتی ب. برومندنسب س. و ناصری ع. 1394. تأثیر مدیریتهای مختلف کمآبیاری در روش آبیاری جویچهای و قطرهای نواری بر عملکرد سیبزمینی و بهرهوری آب. پژوهش آب در کشاورزی. 29(2): 181-193.
رزاقی ف. و بهادری قصرالدشتی م. 1396. اثر کمآبیاری بر محصول و بهرهوری آب کینوا در استان فارس. اولین همایش ملی شورورزی. یزد. مرکز ملی تحقیقات شوری. زمان برکزاری همایش و تعداد صفحات مقاله؟
صالحی تیزابی س. گلدانی م. و نباتی ج. 1399 الف. تأثیر آبیاری بخشی ریشه بر عملکرد، اجزای عملکرد و کارایی مصرف آب در گیاه گوجهفرنگی در شرایط کمآبیاری. آبیاری و زهکشی ایران. 14(2): 426-435.
صمدزاده ع. ر. زمانی غ. ر. و فلاحی ح. ر. 1399. امکانسنجی تولید گیاه جدید کینوا در شرایط اقلیمی خراسان جنوبی تحتتأثیر تاریخ و تراکم کاشت. پژوهشهای کاربردی زراعی. 33(1): 82-104.
ضیائی س. م. سلیمی خ. و امیری س. ر. 1399. بررسی کشت کینوا تحت فواصل مختلف آبیاری و محلولپاشی در منطقه سراوان. فیزیولوژی گیاهان زراعی. 12(1): 113-125.
Ali O. I. Fghire R. Anaya F. Benlhabib O. and Wahbi S. 2019. Physiological and morphological responses of two quinoa cultivars (Chenopodium quinoa Willd.) to drought stress. Gesunde Pflanzen. 71(2): 123-133.
Alvar-Beltrán J. Saturnin C. Dao A. Dalla Marta A. Sanou J. and Orlandini S. 2019. Effect of drought and nitrogen fertilisation on quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) under field conditions in Burkina Faso. Italian Journal of Agrometeorology. 1: 33-43.
Dole J. M. and Wilkins H. F. 2005. Floriculture: Principales and species. Published by Prentice Hall. 595 p.
Farooq M. Wahid A. Kobayashi N. Fujita D. and Basra S. M. A. 2009. Plant drought stress: effects, mechanisms and management. Agronomy for Sustainable Development. 29: 185-212.
Hamrouni I. Salah H. and Marzouk B. 2001. Effects of water-deficit on oil of safflower aerial parts. Phytochemistry. 58(2): 277-280.
Jbawi E. A. Danoura R. and Yaacoub A. 2018. Effect of Deficit Irrigation and Manure Fertilizer on Improving Growth and Yield of Quinoa in Syria. Agriculture Research: OAJAR-100007, 1-11.
Khurana E. and Singh J. S. 2000. Influence of seed size on seedling growth of Albizia procera under different soil water levels. Annals of Botany. 86: 1185-1190.
Naz H. Akram N. A. and Kong H. 2020. Assessment of secondary metabolism involvement in water stress tolerance of Quinoa subjected to water regimes. Pakistan Journal of Botany. 52(5): 1553-1559.
Sarker B. C. Hara M. and Uemura M. 2005. Proline synthesis, physiological responses and biomass yield of eggplants during and after repetitive soil moisture Scientia Horticulturae .103: 387-402.
Scalia R. Oddo E. Saiano F. and Grisafi F. 2009. Effect of salinity a Puccinellellia distans (L.) Parl. treated with NaCl and foliarly applied glycine Plant Stress. 3: 49-54.
Stikić R. Jovanović Z. Marjanović M. and Đorđević S. 2015. The effect of drought on water regime and growth of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Ratarstvo i povrtarstvo 52(2): 80-84.
Yang A. Akhtar S. S. Iqbal S. Amjad M. Naveed M. Zahir Z.A. and Jacobsen S.E. 2016. Enhancing salt tolerance in quinoa by halotolerant bacterial inoculation. Functional Plant Biology. 43: 632-642.
Yang A. Akhtar S. S. Li L. Fu Q. Li Q. Naeem M.A. He X. Zhang Z. and Jacobsen S.E. 2020. Biochar Mitigates Combined Effects of Drought and Salinity Stress in Quinoa. Agronomy. 10(6): 1-14.
جمالی,صابر و انصاری,حسین . (1400). بررسی عملکرد، اجزای عملکرد و کارایی مصرف آب کینوا (رقم Giza-1) تحت مدیریتهای مختلف آبیاری. پژوهش آب ایران, 15(3), 91-99.
MLA
جمالی,صابر , و انصاری,حسین . "بررسی عملکرد، اجزای عملکرد و کارایی مصرف آب کینوا (رقم Giza-1) تحت مدیریتهای مختلف آبیاری", پژوهش آب ایران, 15, 3, 1400, 91-99.
HARVARD
جمالی صابر, انصاری حسین. (1400). 'بررسی عملکرد، اجزای عملکرد و کارایی مصرف آب کینوا (رقم Giza-1) تحت مدیریتهای مختلف آبیاری', پژوهش آب ایران, 15(3), pp. 91-99.
CHICAGO
صابر جمالی و حسین انصاری, "بررسی عملکرد، اجزای عملکرد و کارایی مصرف آب کینوا (رقم Giza-1) تحت مدیریتهای مختلف آبیاری," پژوهش آب ایران, 15 3 (1400): 91-99,
VANCOUVER
جمالی صابر, انصاری حسین. بررسی عملکرد، اجزای عملکرد و کارایی مصرف آب کینوا (رقم Giza-1) تحت مدیریتهای مختلف آبیاری. پژوهش آب ایران, 1400; 15(3): 91-99.
