بررسی تأثیر کم‌آبیاری بر عمکرد و بهره‌وری آب ذرت علوفه‌ای در صورت استفاده از دو نوع مدیریت مختلف در سیستم آبیاری قطره ای

حاجی راد, ایمان; میرلطیفی, سید مجید; دهقانی سانیج, حسین; محمدی, ساناز

بررسی تأثیر کم‌آبیاری بر عمکرد و بهره‌وری آب ذرت علوفه‌ای در صورت استفاده از دو نوع مدیریت مختلف در سیستم آبیاری قطره ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ایمان حاجی راد ¹

سید مجید میرلطیفی ²

حسین دهقانی سانیج ³

ساناز محمدی ⁴

¹ گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

² دانشیار گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

³ دانشیار مؤسسۀ تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

⁴ دانشجوی دکتری گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

با توجه به این که کمبود منابع آبی یک عامل محدودکننده در تولید محصولات کشاورزی به‌شمار می‌آید، برای دستیابی به عملکرد مطلوب و افزایش بهره‌وری آب، داشتن یک برنامه دقیق آبیاری و شیوة مدیریتی مناسب امری لازم و ضروری است. اخیراً تکنولوژی جدیدی به‌نام مدیریت آبیاری پالسی در زمینه آبیاری محصولات زراعی مورد توجه قرار گرفته است. مدیریت آبیاری پالسی شامل یک سری سیکل‌های آبیاری متشکل از یک فاز قطع و یک فاز وصل جریان است به‌طوری که سیکل‌های قطع و وصل تا زمانی که تمام آب مورد نیاز گیاه وارد مزرعه شود ادامه پیدا خواهد کرد. به منظور بررسی تأثیر کم‌آبیاری بر عملکرد و بهره‌وری آب ذرت علوفه‌ای تحت مدیریت آبیاری پالسی و پیوسته آزمایشی در قالب کرت‌های نواری خرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1398 در منطقه ورامین به اجرا درآمد. فاکتور اصلی شامل سه سطح آبیاری تأمین 100، 80 و 60 درصد (به ترتیب 1W، 2W و 3W) نیاز آبی گیاه و فاکتور فرعی شامل دو مدیریت آبیاری پالسی(P) و پیوسته (C) در سیستم آبیاری قطره‌ای بودند. براساس نتایج به‌دست آمده، بیشترین عملکرد بیولوژیکی ذرت علوفه‌ای مربوط به تیمار 1PW برابر با 25 تن در هکتار و بیشترین بهره‌وری آب نیز در تیمار 2PW برابر 6.72 کیلوگرم بر مترمکعب به‌دست آمد که نسبت به تیمار شاهد به‌ترتیب 25% و 35% افزایش داشتند. بیشترین ارتفاع گیاه مربوط به تیمار 1PW برابر 285 سانتی‌متر بود که نسبت به تیمار آبیاری کامل پیوسته 4.5 درصد افزایش داشت و کم‌ترین آن متعلق به تیمار 3PW برابر 172 سانتی‌متر برآورد شد. با توجه به نتایج مقایسه میانگین و مقادیر بهره‌وری آب به‌دست آمده در این پژوهش، در مناطقی با اقلیم مشابه که با کمبود منابع آبی مواجه هستند به‌منظور استفاده بهینه از منابع آب اعمال تنش کم‌آبی در سطح %80 نیاز آبی گیاه با مدیریت پالسی در زراعت ذرت علوفه‌ای توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها

آبیاری قطره‌ای

عمق آبیاری

عملکرد بیولوژیکی

ورامین

موضوعات

کم آبیاری

جورونی ا. عالی‌نژادیان بیدآبادی ا. و ملکی ع. 1396. تعیین تابع تولید و پاسخ عملکرد کل مادة خشک و دانه به کم‌آبیاری در گیاه ذرت. مجلة مدیریت آب و آبیاری. 7(2): 241-256.
صمدوند س. تاجبخش م. نوروزی ک. و احمدآلی ج. 1392. تأثیر سامانه‌های آبیاری قطره‌ای (Tape) و نشتی در کشت یک ردیفه و دو ردیفه بر عملکرد و کارایی مصرف آب ذرت دانه‌ای. مجلة علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، علوم آب و خاک. : 113-119.
کاراندیش ف. میرلطیفی س. م. شاهنظری ع. عباسی ف. و قیصری م. 1391. بررسی تأثیر آبیاری ناقص ریشه و کم‌آبیاری معمولی بر بهره‌وری آب و عملکرد و اجزای عملکرد گیاه ذرت. مجلة تحقیقات آب و خاک ایران. 44(1): 33-44.
Abdelraouf R. E. Abou-Hussein S. D. Abd-Alla A. and Abdallah E. F. 2012. Effect of short irrigation cycles on soil moisture distribution in root zone, fertilizers use efficiency and productivity of potato in new reclaimed lands. Journal of Applied Sciences Research. 8(7): 3823-3833.
Eid A. R. Bakry B. A. and Taha M. H. 2013. Effect of pulse drip irrigation and mulching systems on yield, quality traits and irrigation water use efficiency of soybean under sandy soil conditions. Agricultural Sciences. 4(5): 249-261.
Elnesr M. N. and Alazba A. A. 2015. The effects of three techniques that change the wetting patterns over subsurface drip-irrigated potatoes. Spanish journal of agricultural research. 13(3): 2171-9292.
Eric S. David S. and Robert H. 2004. To pulse or not to pulse drip irrigation that is the question UF/IFAS–Horticultural Sciences Department. Florida, USA NFREC-SV-Vegetarian (04-05).
Karimi M. and Gomrokchi A. 2011. Yield and water use efficiency of corn planted in one or two rows and applying furrow or drip tape irrigation systems in Ghazvin Province, Iran. Irrigation and drainage. 60(1): 35-41.
Kuscu H. Karasu A. Mehmet O. Z. Demir A. O. and Turgut I. 2013. Effect of Irrigation Amounts Applied With Drip Irrigation on Maize Evapotranspiration, Yield, Water Use Efficiency, and Net Return in A Suba Humid Cli. Turkish Journal of Field Crops. 18(1): 13-19.
Simsek M. Can A. Denek N. and Tonkaz T. 2011. The effects of different irrigation regimes on yield and silage quality of corn under semi-arid conditions. African Journal of Biotechnology .10(31): 5869-5877.
Kirda C. Topcu S. Kaman H. Ulger A. C. Yazici A. Cetin M. and Derici M. R. 2005. Grain yield response and N-fertiliser recovery of maize under deficit irrigation. Field Crops Research. 93(2-3): 132-141.
Cakir R. 2004. Effect of water stress at different development stages on vegetative and reproductive growth of corn. Field Crops Research. 89(1): 1-16.