پژوهش آب ایران

پژوهش آب ایران

ارزیابی پایداری و تعیین الگوی کشت سیستم‌های زراعی با برنامه‌ریزی ریاضی چندهدفه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
چکیده
این مقاله به ارزیابی پایداری در سیستم زراعی دشت بجستان در استان خراسان رضوی و تعیین مناسب‌ترین الگوی کشت متناسب با آن می‌پردازد. برای تلفیق ابعاد سه‌گانه محیطی،‏ اقتصادی و اجتماعی،‏ دو معیار نسبی به عنوان شاخص‌های بررسی پایداری سیستم تعریف شدند. این دو معیار شامل حصول بیشترین عایدی اقتصادی و ایجاد بیشترین فرصت‌های اشتغال به ازای هر واحد مصرف آب،‏ هستند. بهینه‌سازی نسبت‌های «سود خالص به مصرف آب» و «ایجاد اشتغال به مصرف آب»،‏ با بهره‌گیری از مدل‌های برنامه‌ریزی ریاضی یک‌هدفه و چندهدفه کسری انجام شد. با هدف حداکثرسازی سود،‏ شاخص‌های پایداری سود به مصرف آب و اشتغال به مصرف آب در مدل کسری به‌ترتیب 17.3 و 19 درصد نسبت به مدل خطی افزایش داشت. با هدف حداکثرسازی اشتغال شاخص‌های پایداری بالا به‌ترتیب 25.2 و 22.1 درصد افزایش داشت. در رویکرد چندهدفه برنامه‌ریزی آرمانی،‏ شاخص اشتغال به مصرف آب در مدل کسری،‏ 32.4 درصد بیشتر از مدل خطی بود،‏ ولی نسبت اشتغال به مصرف آب 42.5 درصد افزایش نشان داد. در ادامه با مقایسه کارایی اقتصادی و اجتماعی هر واحد مصرف آب در سناریوهای مختلف،‏ مناسب‌ترین الگوهای کشت منطقه با توجه به منابع موجود آب و خاک و نیروی انسانی مشخص شد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 02 آذر 1392
  • تاریخ بازنگری 17 فروردین 1394
  • تاریخ پذیرش 06 اردیبهشت 1394
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1395