ارزیابی تاب آوری سیلاب شهری با استفاده از شاخص بهبود‌یافته ریسک سیلاب شهری در منطقه 12 تهران
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 09 شهریور 1405
https://doi.org/10.22034/iwrj.2026.15148.2655
توحید ترابی، فرهاد هوشیاری پور، ُسیده هدی رحمتی
چکیده در این مقاله تاب‌آوری سیلاب با دو شاخص ریسک سیلاب شهری (UFRI) و شاخص بهبود یافته ریسک سیلاب شهری (IUFRI) ارزیابی و مقایسه شده است. شاخص UFRI در سال 2019 به عنوان یک شاخص چندبعدی و نسبتاً جامع معرفی گردید. ، شاخص IUFRI نیز در سال 2026 با توجه به نقاط ضعف و نواقص شاخص قبل پیشنهاد شد. در حالی که UFRI بر چهار مؤلفه خطر، مواجهه، آسیب‌پذیری و ظرفیت مقابله تمرکز دارد، IUFRI با افزودن مؤلفه ظرفیت همزیستی با سیلاب، ابعاد زیست محیطی، اجتماعی و رفتاری ساکنان را نیز در نظر می‌گیرد و از این جهت شاخصی است با تمرکز بر مفاهیم توسعه پایدار. در این مقاله، این دو شاخص در یک کاربرد عملی و فنی مورد ارزیابی قرار گرفته و تفاوت نتایج تحلیل و ارزیابی شدند. بر اساس نتایج بدست آمده، 1) به طور کلی IUFRI در مقایسه با UFRI سطح تاب آوری را در محدوده‌های مختلف بالاتر و بهتر نشان می‌دهد؛ و 2) توزیع مکانی و پراکنش دو شاخص در محدوده‌های مختلف یکسان نبوده و به یک نسبت تغییر نمی‌کند، به این معنا که تاثیر شاخص همزیستی به طور معناداری در محدوده‌های مختلف، متفاوت است. در مجموع می‌توان گفت شاخص IUFRI تصویری جامع تر از تاب‌آوری با مضمون توسعه پایدار ارائه می‌دهد و به‌عنوان گزینه‌ای مناسب برای ارزیابی تاب‌آوری شهری شناخته می‌شود. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری‌های آگاهانه‌تر در مدیریت شهری و سیاست‌گذاری‌های کلان در حوزه کاهش خطر سیلاب و ارتقای تاب‌آوری مناطق شهری قرار گیرد.
سنجش تاب آوری زیستی رودخانه با مدل‌های هوش مصنوعی(مطالعه موردی رودخانه علی آباد)
دوره 14، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 61-70
نغمه جعفرزاده، سید احمد میرباقری، طاهر رجایی، افشین دانه کار، مریم رباطی
چکیده تاب‌آوری طیف به‌هم‌پیوسته‌ای از ارتباطات بین محیط، رودخانه و واکنش اکوسیستم به تغییرات وارد شده را برای حفظ پایداری نشان می‌دهد؛ لذا بررسی میزان تاب‌آوری رودخانه، برای برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب مهم و مؤثر است. با توجه به ارتباط تاب‌آوری زیستی به تغییر پارامترهای کیفی و کمی از مدل‌های هوش مصنوعی، بیان ژن ماشین بردار پشتیبان و هیبرید موجکی برای پیش‌بینی وضعیت ارتباطی آب رودخانه علی‌آباد در ایستگاه لوارک و در بازة زمانی ده ساله استفاده و نتایج با شاخص تاب‌آوری سنجیده شد. مدل‌های هیبریدی نسبت به غیرهیبریدی، عملکرد دقیق‌تر و خطای کمتری را با حذف نویز نشان دادند؛ چنانکه سناریوی 4 با ترکیب روی و اکسیژن بیوشیمیایی و دبی در سری زمانی با نتایج صحت‌سنجی ضریب نش ساتکلیف (0.98)، جذر میانگین مربعات خطا (0.05) و میانگین قدرمطلق خطا (0.10) در مدل هیبرید موجک بردار پشتیبان بهترین پیش‌بینی را نشان داد. نتیجة هیبرید موجک بیان ژن با ضریب نش ساتکلیف (0.94)، جذر میانگین مربعات خطا (0.70) و میانگین قدرمطلق خطا (0.20) در سناریو 4 تأکیدی بر تأثیر مثبت مدل‌های هیبریدی نسبت به مدل‌های کلاسیک در پیش‌بینی بود. نتیجة کلی تحقیق نشان داد رودخانه در شرایط سنجش تاب‌آور است و پیش‌بینی مدل‌های هیبریدی با اندازه‌گیری‌ها همخوانی دارد.