پژوهش آب ایران

چکیده نفوذ، از مشکل‌ترین و زمان‌برترین اندازه‌گیری پارامترهای فیزیکی خاک بوده است که بایستی برای برنامه‌ریزی صحیح آبیاری تعیین شود. برای ارزیابی روش شاخص مقیاس در برآورد نفوذ آب در خاک، این پژوهش در سه بافت مختلف رس‌سیلتی، لومی و لوم‌شنی انجام شد. مقدار نفوذ آب در آبیاری جویچه‌ای با استفاده از اطلاعات پیشروی آب در کل جویچه و با استفاده از مدل بیلان حجمی (روش دو‌نقطه‌ای) در 9 جویچه اندازه‌گیری (در هر بافت خاک) تعیین شد. همچنین با استفاده از روش شاخص مقیاس و اطلاعات پیشروی آب در نصف طول جویچه، مقادیر نفوذ آب در خاک در هر یک از بافت‌ها تعیین گردید. نتایج نشان داد که مقادیر متوسط قدرمطلق خطا (مقایسه نتایج استفاده از روش شاخص مقیاس و مقادیر اندازه‌گیری شده نفوذ در 9 جویچه در هر بافت خاک) در بافت لوم‌شنی، لومی و رس‌سیلتی به‌ترتیب 0.00556، 0.00215 و 0.00449 است. همچنین متوسط شاخص توافق در هر سه بافت حدود 0.95 محاسبه شد. ضریب همبستگی بالا (0.90 = R²) و نزدیک بودن نتایج رگرسیونی مقادیر نفوذ اندازه‌گیری شده با مقادیر تعیین شده با روش شاخص مقیاس و خط یک به یک، بیان‌کنندة مناسب بودن روش شاخص مقیاس در تعیین نفوذ آب به خاک در وضعیت‌های مختلف بافت خاک است

چکیده تعیین شاخص‌های صحیح کودآبیاری در روش‌های جدید آبیاری سطحی از جمله آبیاری موجی امری ضروری به نظر می‌رسد. در این پژوهش مقدار تلفات آب و کود نیترات در کودآبیاری جویچه‌ای با جریان موجی و پیوسته مقایسه شد. بدین منظور آزمایش‌های مزرعه‌ای در یک خاک با بافت لوم رسی در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران انجام شد. مدیریت‌های کودآبیاری مختلف با جریان موجی شامل تزریق کود در تمامی موج‌های مرحله پیشروی،‏ مرحله پس از پیشروی و ترکیب موج انتهایی فاز پیشروی و ابتدای مرحله پس از پیشروی آزمایش شد. برای جریان پیوسته نیز تزریق کود در نیمه دوم مرحله پیشروی و پس از مرحله پیشروی اعمال شد. تلفات رواناب برای آزمایش‌های با جریان موجی و پیوسته به‌ترتیب در محدوده 13.8 تا 33.4 و 9.1 تا 15.0 درصد و تلفات نفوذ عمقی آب به‌ترتیب در محدوده 9.1 تا 17.0 و 24.5 تا 34 درصد به دست آمد. کمترین و بیشترین مقدار تلفات نیترات از طریق رواناب در آزمایش‌های با جریان موجی به‌ترتیب 7.1 و 58.6 و در جریان پیوسته 4.1 و 28.5 درصد محاسبه شد. همچنین تلفات نفوذ عمقی نیترات در تمامی آزمایش‌ها ناچیز و خطر آبشویی نیترات وجود نداشت. نتایج نشان داد که مناسب‌ترین گزینه مدیریت کودآبیاری برای کاهش تلفات رواناب نیترات،‏ تزریق کود در تمامی موج‌های مرحله پیشروی و نیمه دوم مرحله پیشروی به‌ترتیب در جویچه‌های با جریان موجی و پیوسته است.

چکیده در این پژوهش روش‌های دو نقطه‌ای الیوت و واکر،‏ یک نقطه‌ای شپارد و همکاران،‏ یک نقطه‌ای والیانتزاس و همکاران،‏ دو نقطه‌ای ابراهیمیان و همکاران و NRCS،‏ ارزیابی و دو روش دو نقطه‌ای جدید براساس معادله‌های کوستیاکف و کوستیاکف- لوئیس ارائه شد. بدین منظور از پنج سری داده صحرایی با شرایط مختلف مزرعه‌ای از جمله طول،‏ شیب و دبی ورودی استفاده شد. با استفاده از مدل هیدرودینامیک نرم‌افزار SIRMOD و پارامترهای نفوذ معادله‌های ذکر شده،‏ مراحل پیشروی و پسروی آبیاری شبیه‌سازی شد. نتایج نشان داد که در برآورد میزان آب نفوذ یافته به خاک روش‌های پیشنهادی دوم و والیانتزاس و همکاران به ترتیب با 7.98 و24.09 درصد،‏ دارای کم‌ترین و بیش‌ترین خطای نسبی هستند. در پیش‌بینی مرحله پیشروی و پسروی به ترتیب روش‌های پیشنهادی دوم (23.2) و NRCS (1.07) دارای کم‌ترین خطای استاندارد بودند. روش‌های پیشنهادی دوم و والیانتزاس و همکاران به ترتیب با متوسط کارایی 0.79 و 0.7،‏ بیش‌ترین و کم‌ترین دقت را در پیش‌بینی مرحله پیشروی داشتند. همچنین روش NRCS در تخمین مرحله پسروی با متوسط کارایی 0.89 درصد دارای بیش‌ترین دقت و روش ابراهیمیان و همکاران با متوسط کارایی 0.83 درصد دارای کم‌ترین دقت بود. روش پیشنهادی دوم با متوسط ضریب باقیمانده 0.19 دارای بیش‌ترین دقت و روش والیانتزاس و همکاران با متوسط ضریب باقیمانده 0.45 دارای کم‌ترین دقت در تخمین مرحله پیشروی بودند.

چکیده برای برآورد نفوذ دو بعدی آب در جویچه با در نظر گرفتن اثرات نفوذ از لبه‌ها و محیط خیس شده آن،‏ مدل نفوذ وریک با مدل‌های‌کوستیاکوف-لوییس،‏ فیلیپ و HYDRUS-2D مقایسه شد. بدین منظور نفوذ آب در جویچه‌ها با استفاده از روش ورودی-‌خروجی نیز در مزرعه اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که مدل دو بعدی وریک کمترین درصد خطا و مدل فیلیپ بیشترین خطا را نسبت به مقادیر اندازه‌گیری شده دارند. درصد خطا و مجذور میانگین مربعات خطای مدل دو بعدی وریک به ترتیب 5.5 درصد و0.0031 متر مکعب بر متر بدست آمدند. میانگین درصد خطا‌ی مدل‌های‌کوستیاکوف-لوییس و فیلیپ به ترتیب 20.2 و 25.5 درصد و مجذور میانگین مربعات خطای آن‌ها به ترتیب 0.0042 و 0.0058 متر مکعب بر متر بود. همچنین مدل نفوذ وریک با مدل دو بعدی HYDRUS-2D مقایسه و نتایج نشان داد که اختلاف این دو روش در برآورد نفوذ آب در خاک ناچیز و حدود 3.5 درصد بود.

چکیده با توجه به افزایش مصرف آب، استفاده از منابع آب‌های غیر متعارف نظیر پساب شهری در کشاورزی رایج شده است. این تحقیق برای بررسی تأثیر کاربرد پساب بر روی خصوصیات کیفی خاک دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان در چهار تیمار با سه تکرار در سال 1386انجام شد. چهار تیمارآبیاری، شامل آبیاری جویچه‌ای با آب معمولی (شاهد) ،آبیاری جویچه‌ای با پساب، آبیاری قطره‌ای سطحی با پساب، آبیاری قطره‌ای زیر سطحی با پساب بود. نمونه‌برداری خاک از چهار عمق (صفر تا 15، 15 تا 30، 30 تا 45، 45 تا 60 سانتی‌متری) در دو مرحله قبل و بعد از اعمال تیمار انجام گرفت. استفاده از پساب، باعث افزایش هدایت الکتریکی خاک می‌شود. نتایج نشان داد EC خاک افزایش می‌یابد و از نظر آماری، تفاوت معنی‌داری بین تیمارها در عمق 15 سانتی‌متری به‌وجود می‌آید. بهره‌گیری از پساب بر PH خاک اثر ندارد. استفاده از پساب سبب افزایش درصد ماده آلی خاک خاک می‌شود و از لحاظ آماری فقط در عمق 15 سانتی‌متری بین تیمارها تفاوت معنی‌داری در سطح 5 درصد وجود دارد. در عمق 15سانتی‌متری در مورد غلظت کلراید و سولفات نیز تفاوت معنی داری وجود دارد. نتایج نشان می‌دهد که سیستم آبیاری قطره‌ای زیر سطحی بهترین عملکرد )کمترین شوریds/m 2.43 (را از لحاظ کنترل شوری و سایر املاح خاک دارد و اثر آن روی خصوصیات فیزیکی خاک کمتر است.

چکیده آبیاری سطحی شناخته شده‌ترین نوع آبیاری در جهان و ایران است. در آبیاری جویچه‌ای به‌دلیل ایجاد رواناب،‏ بازده‌ مصرف آب بالا نیست. بهبودِ بازده با مسدود کردن انتهای جویچه احتمال سوختگی محصولات را به‌همراه دارد و روش‌های کنترل دبی ورودی نیازمند مهارت و ابزار پیچیده است. از متغیرهای قابل مدیریت،‏ سطح مقطع جریان در جویچه می‌باشد. در دبی ثابت و سطح مقطعِ Vشکل باریک سرعت پیشروی بیشتر و حجم نفوذ کمتر از سطح مقطعِ U‌شکل پهن است. برای تحقیق این اثر،‏ جویچه‌های 120 متری در خاک لوم سیلتی با دو شکل سطح مقطع متفاوت،‏ در مزرعه دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران در کرج احداث شد. سطح مقطع جویچه‌ها بوسیله یک شیاربازکن متصل به تراکتور بدون تعویض آن احداث شد. در دو نوبت آبیاری،‏ داده‌برداری شد. نتایج نشان داد که،‏ باریک شدگی انتهای جویچه در آبیاری اول سبب کاهش 5% در زمان پیشروی،‏ %36 در نسبت نفوذ و مقدار ضریب معادله کوستیاکف شده و باعث افزایش 10% در عمق جریان،‏ 19 % در رطوبت خاک،‏ ضریب و 4-7 % در توزیع یکنواختی می‌شود. با پهن شدن انتها نتایج عکس به‌دست آمد. کمترین رواناب (19.6% آب ورودی) در جویچه کاملاً پهن و جویچه‌های باریک که در انتها پهن شده است،‏ تولید شد. تغییرات در آبیاری دوم کمتر بود.