پژوهش آب ایران

چکیده در این پژوهش برای تعیین الگوی توزیع زمانی بارش در حوزه آبخیز سنگانه استان خراسان رضوی،‏ ابتدا با بررسی کلیه رگبارهای مشاهداتی در طول دوره‌ی آماری 2013- 2005،‏ رگبارهای منفرد در تداوم‌های 5‎/0>،‏ 1-0.5،‏ 3-1،‏ 6-3،‏ 9-6 و 9< ساعته استخراج شده و برای ارایه الگوهای توزیع زمانی رگبارها از روش محاسباتی پیل‌گریم استفاده شده است. نتایج حاصله از این پژوهش نشان می‌دهد که بیشتر رگبارهای رخ داده در منطقه سنگانه از نوع چارک اولی بوده و با افزایش زمان رگبار،‏ به تعداد رگبارهای چارک دوم تا چهارم افزوده می‌شود. علاوه بر این،‏ 61 درصد از رگبارهای فرساینده تداومی کمتر از سه ساعت داشته و اکثراً از نوع چارک دومی و سومی هستند. به منظور ارزیابی آماری داده‌های توزیع با زمان مشخص نیز از آزمون کای اسکوئر استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان داد که در تداوم‌های کمتر از 0.5،‏ 1-0.5 و بیشتر از 9 ساعت،‏ رابطه معنی‌داری بین رتبه و چارک وجود داشته و الگوها قابلیت بالایی برای استفاده دارند؛ اما در سایر تداوم‌ها،‏ الگوها قابل اعتماد نیستند. علاوه بر این،‏ مقایسه الگوهای منطقه‌ای به دست آمده با الگوهای تیپ SCS نیز نشان داد که تنها الگوی توزیع زمانی بارش‌های چارک دومی با تیپ IA ضریب همبستگی بالایی دارند؛ بنابراین با توجه به این که بیشتر رگبارهای منطقه سنگانه،‏ از نوع چارک اولی و با تداوم 3-1 ساعته هستند

چکیده مدل‌های هیدرولوژیکی بارش- رواناب برای شبیه‌سازی هیدروگراف سیل از روش‌های مناسب در مدیریت بهتر سیلاب بویژه در مناطق فاقد آمار است. در این تحقیق کارایی مدل HEC-HMS در شبیه‌سازی هیدروگراف سیلاب بررسی و مشخصات آبنمود سیل شامل دبی اوج،‏ حجم رواناب و زمان اوج با استفاده از سه روش هیدروگراف واحد مصنوعی SCS،‏ اشنایدر و کلارک در حوضه آبخیز چهل‌گزی مورد مقایسه و تحلیل آماری قرار گرفت. در این ارتباط 7 واقعه بارش- رواناب استخراج و سپس پارامترهای مدل بر اساس پنج هیدروگراف مشاهده‌ای مورد واسنجی و بر اساس دو هیدروگراف مشاهده‌ای دیگر ارزیابی شد. مقایسه نتایج شبیه‌سازی شده و مشاهده‌ای هیدروگراف سیل با استفاده از دو آماره ضریب همبستگی و ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE)‎ نشان داد که روش SCS نسبت به روش‌های کلارک و اشنایدر کارایی بهتری دارد. مقادیر RMSE دبی اوج شبیه‌سازی شده و مشاهده‌ای از سه روش SCS،‏ کلارک و اشنایدر به ترتیب 1.1،‏ 1.4 و 1.5 به‌دست آمد.