پژوهش آب ایران

چکیده به‌منظور بررسی اثر تعداد دور آبیاری و نیترات آمونیوم بر عملکرد و شاخص‌های بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی آب گیاه داروئی مامیران (Chelidonium majus L.)، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه‌ی تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان در سال 1396 اجرا گردید. فاکتورها شامل دور آبیاری در سه سطح ( 4، 8 و 12 روز) به ترتیب به‌صورت I2، I1 و I3 و کود نیتروژن بر پایه نیترات آمونیوم در پنج سطح (0، 45، 60، 75 و 95 کیلوگرم در هکتار) به‌ترتیب به‌صورت N0، N45، N60، N75 و N95 بودند. نتایج نشان داد که بیشترین وزن تر بوته با 92/92 گرم در بوته در دور آبیاری 8 روز با سطح کود 95 کیلوگرم بر هکتار بدست آمد. همچنین بیشترین شاخص‌های بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی آب مبتنی بر سود ناخالص و سود خالص بر پایه وزن تر کل بوته به‌ترتیب با 65/8 کیلوگرم بر مترمکعب و 34639329 و 17319665 ریال بر مترمکعب در تیمار دور آبیاری 8 روز با سطح کود 95 کیلوگرم بر هکتار بدست آمد. بنابراین تیمار دور آبیاری I2 با سطح کود N95 مناسب‌ترین گزینه از نظر عملکرد و شاخص‌های بهره‌وری آب برای تولید گیاه داروئی مامیران کبیر در شرایط گلخانه می‌باشد.

چکیده این مقاله به ارزیابی پایداری در سیستم زراعی دشت بجستان در استان خراسان رضوی و تعیین مناسب‌ترین الگوی کشت متناسب با آن می‌پردازد. برای تلفیق ابعاد سه‌گانه محیطی،‏ اقتصادی و اجتماعی،‏ دو معیار نسبی به عنوان شاخص‌های بررسی پایداری سیستم تعریف شدند. این دو معیار شامل حصول بیشترین عایدی اقتصادی و ایجاد بیشترین فرصت‌های اشتغال به ازای هر واحد مصرف آب،‏ هستند. بهینه‌سازی نسبت‌های «سود خالص به مصرف آب» و «ایجاد اشتغال به مصرف آب»،‏ با بهره‌گیری از مدل‌های برنامه‌ریزی ریاضی یک‌هدفه و چندهدفه کسری انجام شد. با هدف حداکثرسازی سود،‏ شاخص‌های پایداری سود به مصرف آب و اشتغال به مصرف آب در مدل کسری به‌ترتیب 17.3 و 19 درصد نسبت به مدل خطی افزایش داشت. با هدف حداکثرسازی اشتغال شاخص‌های پایداری بالا به‌ترتیب 25.2 و 22.1 درصد افزایش داشت. در رویکرد چندهدفه برنامه‌ریزی آرمانی،‏ شاخص اشتغال به مصرف آب در مدل کسری،‏ 32.4 درصد بیشتر از مدل خطی بود،‏ ولی نسبت اشتغال به مصرف آب 42.5 درصد افزایش نشان داد. در ادامه با مقایسه کارایی اقتصادی و اجتماعی هر واحد مصرف آب در سناریوهای مختلف،‏ مناسب‌ترین الگوهای کشت منطقه با توجه به منابع موجود آب و خاک و نیروی انسانی مشخص شد.