پژوهش آب ایران

چکیده تعیین آب مورد نیاز یکی از پارامتر‌های مهم برای استفاده بهینه از منابع موجود آب در بخش کشاورزی است. برای برآورد دقیق آب لازم در سطح دشت‌های کشاورزی،‏ به اطلاعاتی درخصوص وضعیت پوشش گیاهی از قبیل میزان پراکنش و دمای سطح پوشش گیاهی نیاز است که اندازه‌گیری آن با روش‌های سنتی مشکل و هزینه‌بر است. در حالیکه تهیه آن‌ها به کمک سنجش از دور به‌سادگی انجام می‌شود. بنابراین در این پژوهش به کمک روش سنجش از دور،‏ دمای سطح زمین در استان همدان تعیین شد. ابتدا با پیش‌پردازش اطلاعات 12 تصویر ماهواره Landsat 7 ETM+ (1377-1381)،‏ ضریب بازتاب و ضریب تابش پوشش سطح زمین در باندهای مختلف محاسبه و شاخص‌های گیاهی NDVI تعیین و دمای سطح زمین با استفاده از الگوریتم سبال برآورد و با مقدار اندازه‌گیری شده در ایستگاه‌های هواشناسی مقایسه شد. نتایج نشان داد که دمای سطح زمین برآورد شده از اطلاعات سنجش از دور هماهنگی خوبی با آمار ثبت شده در ایستگاه‌های هواشناسی دارد و بین مقدار دمای پوشش سطح برآورد شده و اندازه‌گیری شده اختلاف معنی‌داری وجود ندارد. نتایج کلی نشان داد که الگوریتم سبال با ضریب همبستگی (R²)‎ 0.75 و ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE)‎  5.4 درجه،‏ دارای دقت خوبی است.

چکیده شناخت عوامل اقلیمی محدودکننده عملکرد محصولات زراعی و تعیین سیاست­های حداکثرسازی آن ضروری است. هدف این مطالعه بررسی همبستگی عملکرد محصولات زراعی با عوامل اقلیمی دما، بارش و شاخص نوسان جنوبی (SOI) در مقیاس ماهانه، فصلی و سالانه برای شهرستان همدان طی سال­های 58-1357 تا 82-1381 بود. نتایج نشان داد تعداد همبستگی­های معنی­دار عملکرد دیم و آبی با عوامل اقلیمی فوق به­ ترتیب 18 و 12 مورد بود. همچنین بیشترین تعداد و مقدار همبستگی­های ماهانه به­ عوامل دما و SOI اسفند ماه و بارندگی و دمای سالانه تعلق داشت. بیشترین مقدار همبستگی دمای اسفند ماه با عملکرد گندم دیم 0.532 و SOI اسفند ماه با عملکرد جو دیم 0.456- بود. همچنین حداکثر مقدار همبستگی میانگین بارندگی فصل بهار و بارندگی سالانه با عملکرد گندم دیم به ­ترتیب 0.549- و 0.604 و برای جو آبی با SOI فصل بهار 0.404- و بارندگی سالانه 0.456 به­دست آمد. پیش­بینی عملکرد به­روش رگرسیونی گام به گام نشان داد مدل­های رگرسیونی چندمتغیره حدود 66 ، 74، 86 و 72 درصد از تغییرات عملکرد گندم آبی، جو آبی، گندم دیم و جو دیم را توجیه می­کند. در مجموع میانگین مجذور مربعات خطای نرمال 0.17 و ضریب تعیین 0.86، گویای دقت زیاد مدل برازشی برای تخمین عملکرد گندم دیم است.

چکیده در مناطق لالجین،‏ چهاردولی و قهاوند- فامنین واقع در بخش شمالی استان همدان،‏ تعدادی از چاه‌های آب کشاورزی گازدار بوده و تجهیزات داخل آن‌ها در طی مدت کوتاهی خورده و پوسیده می‌شود و سالیانه خسارات زیادی به کشاورزان وارد می‌شود. لذا شناسایی عوامل موثر درخوردگی و منشاء آن‌ها،‏ جهت چاره اندیشی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به همین منظور با عملیات صحرایی و به کمک دستگاه G.P.S،‏ دماسنج و پرسش از کشاورزان میزان دما،‏ عمق،‏ مدت لازم برای خوردگی تجهیزات و مشخصات جغرافیایی36 حلقه چاه‌ گازدار برداشت شد. به علاوه 16 نمونه از آب چاه‌ها اخذ و در آزمایشگاه آنالیز شد. سپس به کمک نموگراف‌های استاندارد مقدار دی‌‌اکسیدکربن نمونه‌ها محاسبه و برآورد شد. همچنین توسط نرم افزار آماری SPSS داده‌های دما،‏ عمق،‏ دی‌اکسیدکربن و مدت خوردگی مورد ارزیابی قرار گرفت. مقادیر دی‌اکسید‌کربن بالاتر از 100 میلی‌گرم در لیتر در نمونه‌ها و اختلاف معنی‌دار بین دمای آب چاه‌ها نشان می‌دهد که وجود گاز در آب ‌چاه‌ها ناشی از ورود محلول‌های هیدروترمالی گازدار با منشاء درونی به داخل آب‌های زیرزمینی منطقه است. نتایج آزمون‌های آماری نشان می‌دهد که مقدار بالای دی‌اکسیدکربن و یون‌های سولفات و کلراید،‏ دمای بالا و شوری زیاد از جمله عوامل موثر در خوردگی تجهیزات چاه‌های آب منطقه است. بنابراین توصیه می‌شود که در این چاه‌ها از لوله‌ها و تجهیزات یو‌پی‌وی‌سی به جای تجهیزات فلزی استفاده شود.