پژوهش آب ایران

چکیده ارزیابی کیفیت آب رودخانه‌های شهری یکی از الزامات مهم مدیریت منابع آب و کنترل آلودگی در حوضه‌های شهری است. هدف از این پژوهش، ارزیابی کیفیت آب رودخانه‌های اصلی حوضه آبریز غرب تهران و بررسی تغییرات آن در دو دوره خشک و تر بوده است. از ۱۰ ایستگاه تعیین شده در هر دوره، در مرداد و بهمن ۱۴۰۴، به دلیل خشک بودن رودخانه حصارک در محدوده ایستگاه‌های S3 و S4، هشت نمونه قابل بررسی بود. روش پژوهش شامل اندازه‌گیری پارامترهای کیفی آب و محاسبه شاخص متداول کیفیت آب ایران (IRWQIsc )، آزمون Shapiro–Wilk برای بررسی نرمال بودن داده‌ها، آزمون t زوجی برای مقایسه شاخص بین دو دوره و تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) برای شناسایی الگوهای هم‌تغییری پارامترها بوده است. با توجه به نتایج، میانگین IRWQIsc در دوره خشک 38/55 و در دوره تر 29/46 بدست آمد و تفاوت دو دوره از نظر آماری معنی‌دار بود (p=0/0207). در PCA، سه مؤلفه نخست به‌ترتیب در دوره خشک و تر85/9 و 84/8 درصد واریانس کل را تبیین کردند. مؤلفه اول دوره تر سهم بیشتری داشت و عمدتاً با پارامترهای COD، BOD₅، NH₄⁺، PO₄³⁻ و Turbidity همراه بود. نتیجه‌گیری نشان داد کیفیت آب در دوره تر نامطلوب‌تر بوده و تغییرات مشاهده‌شده در ساختار پارامترها می‌تواند با تغییر شرایط و منابع مؤثر بر کیفیت آب مرتبط باشد؛ بااین‌حال، تعیین منشأ قطعی این تغییرات به داده‌های هواشناسی، هیدرولوژیکی و اطلاعات مستقیم منابع آلاینده نیاز دارد.