پژوهش آب ایران

چکیده برای ایمنی سد در برابر آبشستگی زیر پی و نیروی بالا برنده می‌توان از روش‌هایی مانند تعبیه دیواره سپری در بالادست و پایین‌دست سازه،‏ افزایش طول کف‌بند بتنی سازه و یا احداث سوراخ‌آب در حوضچه آرامش استفاده کرد. در این پژوهش که بر روی سد انحرافی یوسف کند مهاباد انجام شده،‏ با شبیه‌سازی سد در نرم‌افزارSeep/W تأثیر تعداد سوراخ‌ها،‏ موقعیت سوراخ آن‌ها در طول حوضچه آرامش و همچنین طول پرده‌های آب‌بند بر روی زیرفشار و گرادیان هیدرولیکی خروجی در نقاط کلیدی پی زیر سد انحرافی بررسی و پایداری کلی سد بررسی شده است. در بررسی انجام شده دیده شد که احداث دیوار آب‌بند ابتدایی به عمق 8 متر موجب کاهش 63 درصد از نیروی بالا برنده و کاهش 79 درصد از گرادیان خروجی نسبت به حالت بدون آب‌بند می‌شود. همچنین احداث سوراخ‌آب در حوضچه آرامش سبب کاهش 8 درصد از نیروی بالا برنده و کاهش 74 درصد از گرادیان خروجی نسبت به حالت بدون سوراخ‌آب می‌شود.

چکیده برآورد دقیق بار معلق رودخانه‌ها در طراحی و بهره‌برداری پروژه‌های آبی مهم است. تخمین میزان رسوبات با روش‌های مرسوم مانند منحنی سنجه نتایج دقیقی را دربر ندارد. در این پژوهش مدل برنامه‌ریزی بیان ژن که شکل توسعه یافته برنامه‌ریزی ژنتیک است،‏ برای تخمین میزان رسوبات معلق به کار گرفته شد. از نتایج حاصل از این مدل با نتایج مدل‌های فازی- عصبی،‏ شبکه‌های عصبی و منحنی سنجه مقایسه شد. در این راستا،‏ داده‌های جریان رودخانه و رسوبات معلق در ایستگاه ونیار واقع بر روی رودخانه آجی‌چای در استان آذربایجان شرقی استفاده شد. پارامترهای آماری ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE)‎ و ضریب تعیین (R²) برای ارزیابی دقت مدل‌ها استفاده شدند. نتایج حاصله نشان از عملکرد بهتر مدل برنامه‌ریزی بیان ژن در مقایسه با سایر مدل‌های مورد استفاده بود. برای داده‌های دوره آزمون اختلاف نسبی بین RMSE مدل برنامه‌ریزی بیان ژن با مدل‌های فازی- عصبی از نوع افراز شبکه،‏ فازی- عصبی از نوع دسته‌بندی تفریقی،‏ شبکه‌های عصبی و منحنی سنجه به‌ترتیب برابر 8،‏ 10،‏ 13 و 21 درصد بود. همچنین به ازای بهترین الگوی مورد استفاده در مدل،‏ مقدار R2 برای مدل برنامه‌ریزی بیان ژن،‏ فازی- عصبی از نوع افراز شبکه،‏ فازی- عصبی از نوع دسته‌بندی تفریقی،‏ شبکه‌های عصبی و منحنی سنجه به‌ترتیب برابر 0.93،‏ 0.84،‏ 0.88،‏ 0.86 و 0.81 به دست آمد.

چکیده یکی از روش‌های برآورد سیلاب طرح در حوضه‌های دارای کمبود آمار،‏ استفاده از روش‌های تحلیل فراوانی منطقه‌ای است. در این پژوهش،‏ تحلیل فراوانی منطقه‌ای سیلاب در حوضه آبخیز کارون بزرگ با استفاده از تحلیل خوشه‌ای انجام شده است. ابتدا ایستگاه‌های منطقه بررسی و تعداد 44 ایستگاه که آمار مناسبی داشتند،‏ انتخاب شد و سپس براساس مشخصات فیزیوگرافی حوضه به 3 منطقه تقسیم و با استفاده از معیار همگنی هاسکینگ و والیس و حذف و جابجایی ایستگاه‌ها در نهایت حوضه به چهار منطقه همگن تقسیم‌بندی شد. برای تشخیص بهترین تابع توزیع منطقه‌ای از کردار نسبت گشتاورهای خطی و آزمون نکویی برازش هاسکینگ و والیس استفاده شد. سپس پارامترهای توابع توزیع با استفاده از روش گشتاورهای وزنی برآورد شد. بدین ترتیب برای مناطق بدون آمار با محاسبه دبی میانگین حوضه می‌توان حداکثر دبی سیلاب با دوره بازگشت دلخواه را تعیین کرد. بنابراین کلیه نقاط بدون آمار که از نظر طراحی تأسیسات آبی و محاسبه بیلان آبی در کشاورزی نیاز به آمار دارند،‏ تحت سیطره اطلاعات منطقه‌ای قرار می‌گیرد.

چکیده استفاده گسترده و مفید از مدل‌های گیاهی،‏ مستلزم شناخت رفتار آن‌ها در پاسخ به خطاهای پارامترهای ورودی است. هدف از انجام این پژوهش،‏ ارزیابی حساسیت در شبیه‌سازی محصول ذرت علوفه‌ای با مدل CERES – Maize نسبت به پارامترهای فیزیکی خاک تحت دو سطح کود نیتروژنه است. در این مطالعه با استفاده از داده‌‌های یکسال کشت ذرت در منطقه ورامین،‏ حساسیت مدل نسبت به پارامترهای رطوبت ظرفیت زراعی (FC)‎،‏ رطوبت اشباع (SAT)‎،‏ شماره منحنی (CN)‎،‏ ضریب زهکشی (DR)‎ و ضریب بازتابش (ALB)‎ برای دو سطح صفر و 150 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژنه بررسی شد. برای تعیین تابع پاسخ مدل به تغییرات پارامترهای ورودی،‏ مدل 80 بار اجرا شد و پس از جمع آوری نتایج به کمک برنامه نوشته شده در محیط نرم‌افزار متلب،‏ حساسیت نرمال شده هر پارامتر به دست آمد. نتایج نشان داد که مدل،‏ بیشترین حساسیت را در شبیه‌سازی محصول در هر دو تیمار به پارامتر FC از خود نشان می‌دهد،‏ اما پاسخ مدل به تغییرات پارامترهای ورودی به شدت تحت تأثیر میزان کود مصرفی قرار دارد. با استفاده از مقادیر حساسیت نسبی محاسبه شده،‏ رابطه بین مقدار خطای محتمل در شبیه‌سازی محصول و میزان خطا در تخمین داده‌های ورودی برای هر دو تیمار ارائه شد.

چکیده تحلیل رفتار متقابل گیاه و جریان برای تعیین درجه محافظت از سیل در بخش کشاورزی،‏ مهم است. در این مقاله یک روش تحلیلی برای بررسی منحنی خمش گیاهان منعطف و نقطه شکست آن‌ها در شرایط غیرمستغرق برای حالت دینامیک ارائه شده است. نتایج نشان داد که تحت شرایط یکسان هیدرولیکی نقطه شکست برای گیاهان منعطف با قطر ثابت،‏ در قاعده گیاه است ولی این نقطه برای گیاهان با قطر متغیر به سمت بالا حرکت می‌کند. همچنین میزان خم‌شدگی با افزایش قطر ساقه و ثابت بودن سایر عامل‌ها به‌دلیل افزایش نیروی کشانه،‏ افزایش می‌یابد. نتایج نشان داد برای گیاهان مخروطی،‏ خمش کل بیشتر از گیاهان با قطر ثابت است. همچنین برای گیاهان با قطر غیریکنواخت میزان خمش بیشتر است و هرچه گیاه منعطف‌تر باشد محل وقوع بیشینه خمش،‏ به سمت بالا منتقل می‌شود که این امر زبری جریان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

چکیده مطالعه سیستم‌های رودخانه‌ای از جنبه‌های مختلف محیط طبیعی شامل هیدرولوژی،‏ هیدرولیک،‏ فرآیندهای فرسایش و رسوب‌گذاری و همچنین شکل کانال‌های رودخانه‌ای است. بین تغییرات ایجاد شده در متغیرهای مستقل و واکنش متغیرهای وابسته همواره تأخیر زمانی وجود دارد که با مقادیر و حدود تغییرات در متغیرهای مستقل و قابلیت تغییرپذیری متغیرهای وابسته کنترل می‌شود. در این پژوهش،‏ برای بررسی خصوصیات هندسی و هیدرولیکی مقاطع عرضی رودخانه فیروزه- شاهجوب در استان خراسان شمالی بعد از تحلیل نتایج خروجی از مدل هیدرولیکیHEC-RAS ،‏ برای دبی با دوره بازگشت 10 ساله برای 37 بازه که در طول رودخانه انتخاب شده بود،‏ اقدام شد. بهترین معادله از بین رابطه‌های رگرسیونی که دارای کمترین خطای استاندارد،‏ کمترین مقدار P-value و ضریب تشخیص بالاتر بود،‏ انتخاب شد. نتایج پژوهش نشان داد که معادله نمایی به‌عنوان معادله مناسب‌تر برای رابطه‌های ژئومتری - کانال برای رودخانه مورد مطالعه است که دارای خطای استاندارد 0.010،‏ ضریب تشخیص 0.88 و P-value 0.002 نسبت به سایر مدل‌ها بود.

چکیده در این پژوهش شرایط هیدروژئولوژی و زمین‏شناختی مکان‏های مخزن‌های ذخیره آب زیرزمینی و در نهایت نقطه‌های مناسب لایه‏های آبدار با تفسیر اندازه‏گیری‏های ژئوفیزیک در حاشیه رودخانه قره‏چای در شهرستان ساوه بررسی شد. سفره آب زیرزمینی در حاشیه و امتداد رودخانه قره‏چای عمیق و نیمه‌عمیق بوده و با پیشروی به سمت شمال و دور شدن از حاشیه رودخانه،‏ قطر عناصر رسوبی ‏ریزتر شده و املاح هادی نیز افزایش می‏یابد. با عنایت به نتایج مطالعات ژئوالکتریک و نقشه‏های تهیه شده،‏ منطقه‏های مناسب از نظر تشکیل مخزن آب‏زیرزمینی با ضخامت آبرفت 50 تا بیش از 60 متر و به‌خصوص خط‌القعر حوضه رسوبی با بیش‌ترین پتانسیل آب زیرزمینی مشخص شد. همچنین با پیشروی از منطقه مذکور به سمت ارتفاعات شمالی و جنوبی از عمق حوضه رسوبی کاسته شده و منطقه‌های با ضخامت رسوبات آبرفتی 20 متر و کمتر از آن پدیدار می‌شود.

چکیده برای افزایش بهره‌وری آب کاربردی ذرت‌ دانه‌ای،‏ آزمایشی در قالب 4 تیمار آبیاری (نیاز آبی خالص گیاه (تیمار شاهد) و سه تیمار مکش FC‏1.2، 1.5FC و 1.8FC) روی رقم سینگل کراس 704،‏ به‌صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی ارزوئیه استان کرمان در سال 1389 انجام شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد،‏ که در سه تیمار مکش  FC‏1.2، 1.5FC و 1.8FC نسبت به تیمار شاهد به‌ترتیب 11،‏ 13 و 17 درصد در میزان آب مصرفی صرفه‌‌جویی شده است. این در صورتی است که میزان عملکرد محصول در تیمارهای یاد شده نسبت به تیمار شاهد به‌ترتیب 4.5،‏ 28 و 34 درصد کم شد. با این وجود بهره‌وری آب کاربردی در تیمار FC‏1.2 نسبت به تیمار شاهد 5‎/6 درصد افزایش داشت که نشان از توجیه‌پذیرتر بودن این تیمار نسبت به سایر تیمارهاست. وزن هزار دانه،‏ تعداد دانه در ردیف و ردیف دانه در بلال در تیمار مکش در FC‏1.2 نسبت به تیمار شاهد به‌ترتیب 5،‏ 6.5 و 6.5 درصد کاهش داشت. بنابراین به نظر می‌رسد،‏ استفاده از روش کم‌آبیاری در کشت ذرت دانه‌ای با تیمار مکش در FC‏1.2 در منطقه ارزوئیه استان کرمان می‌تواند راهکاری مناسب برای صرفه‌جویی در مصرف آب و افزایش بهره‌وری آب در شرایط خشک‌سالی باشد.

چکیده برآورد مقدار فشار در قسمت‌های مختلف پی سدها و کنترل نشت و نیروی بالابرنده از مهم‌ترین مسایلی است که در طراحی سدها مورد توجه متخصصین است. در این پژوهش رفتار هیدرولیکی پرده آب‌بند با عمق‌های نفوذ مختلف برای خاک با سه نوع ضریب آبگذری و دو لایه‌بندی به صورت آزمایشگاهی بررسی شد. مقادیر نشت و فشار پیزومتری در 28 نقطه از مدل فیزیکی به دست آمد. سپس جریان آب در همان شرایط خاک با مدل عددی seep/w شبیه‌سازی و مقادیر نشت و فشار برآورد شد. مقدار خطای مدل عددی در شبیه‌سازی فشار و نشت به‌ترتیب به طور متوسط 0.28 و 1.4 درصد بوده که نشان از هماهنگی خوب نتایج مدل عددی با نتایج آزمایشگاهی است.

چکیده در این مقاله مدلی عددی برای شبیه‌سازی جریان ناشی از شکست سد ارایه و معادلات آب‌های کم عمق به روش حجم محدود به شکل ضمنی شبه‌لاگرانژی تقریب زده شده و از روش شبه‌تحلیلی برای تعیین نقطه شروع حرکت ذره استفاده شده است. برای صحت‌سنجی روش پیشنهادی،‏ نتایج به دست آمده از مدل یک بعدی شکست سد با نتایج تحلیلی و نتایج مدل دو بعدی با مدل آزمایشگاهی مقایسه شد. مقایسه‌ نتایج مدل عددی با داده‌های آزمایشگاهی نشان داد که مدل در اعداد کورانت بالای یک نیز پایدار است. تطابق مناسب نتایج محاسبه شده با داده‌های آزمایشگاهی (مجموع خطا‌های به هنجار شده‌ی مدل در حدود 0.3) نشان داد که تحت اعداد کورانت زیر 1.4 حتی در محدوده‌ای که فرضیات معادلات آب‌های کم عمق به طور کامل صادق نیست،‏ نشان از صحت مدل توسعه ‌یافته دارد.

چکیده امروزه ارزیابی سطوح ایمنی سدهای موجود در دنیا بر اساس تحلیل ریسک و عدم قطعیت با روش‌های ریاضی و آمار به صورت فزاینده‌ای در حال انجام است. در این تحقیق کاربرد تحلیل ریسک شکست سد خاکی بر اثر سرریز شدن آب از بدنه با در نظر گرفتن عدم قطعیت برای برخی از پارامتر‌های ورودی ارایه شده است. سپس با به کار بردن روش‌های احتمالاتی،‏ احتمال وقوع این پدیده محاسبه شده است. در این مطالعه با انجام تحلیل فراوانی دبی‌های حداکثر سالیانه (32 سال سیلاب) و با به کار بردن روش توزیع نهایی کل(GEV)‎ و در نظر گرفتن هیدروگراف ورودی،‏ تراز آب اولیه و ضریب دبی سرریز به عنوان متغیر‌های غیرقطعی،‏ احتمال سرریز شدن آب از بدنه سد برآورد شده است. بدین منظور،‏ با بهره‌گیری از تکنیک روندیابی مخزن،‏ بالاترین تراز آب در مخزن محاسبه شده و سپس از روش‌های مونت‌کارلو و لاتین هایپرکیوب برای انجام تحلیل عدم قطعیت استفاده شده است. همچنین برای بررسی اثر سرعت باد بر روی سرریزشدن آب از بدنه سد،‏ تحلیل فراوانی برای داده‌های حداکثر سرعت باد (34 سال) انجام شده و احتمال شکست سد با توجه به تأثیر همزمان سیلاب و باد برای دوره بازگشت 50،‏ 20،‏ 10،‏ 2 و 100 ساله و 4 تراز سطح آب مختلف برآورد شده است.

چکیده در این تحقیق تأثیر تغییر اقلیم در دوره‌های آتی در ایستگاه کرمانشاه در غرب ایران بررسی شد. با استفاده از مدل ریزمقیاس‌نمایی LARS-WG داده‌های بارندگی روزانه و حداقل و حداکثر دمای روزانه ریزمقیاس شدند. داده‌های جوی بر اساس مدل گردش عمومی NCCCSM و با سناریوهای A1B،‏ A2 و B1 و در سه دوره زمانی 2030-2011،‏ 2065-2046 و 2099-2080 برآورد شد. شاخص‌های اقلیمی مورد استفاده شامل شاخص قاره‌ای جانسون،‏ شاخص اقیانوسی کرنر،‏ شاخص خشکی دومارتن و شاخص ترکیبی پینا است. مقایسه نتایج هر 4 شاخص در دوره پایه و دوره‌های زمانی آتی نشان دهنده خشک‌تر شدن اقلیم منطقه است. خشک شدن اقلیم در سناریو A2 شدیدتر از دو سناریو دیگر است. بر اساس نمودار بارندگی- درجه حرارت منطقه ماه می به تدریج خشک خواهد شد و ماه آپریل هم به شرایط خشکی نزدیک می‌شود.

چکیده آب شاخص کلیدی توسعه بوده بنابراین اولویت‌بندی پروژه‌های ملی و منطقه‌ای به دلیل محدودیت منابع مالی اهمیت بسیار داشته و استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره ضروری است. در این تحقیق رتبه‌بندی بهینه 9 طرح در حال مطالعه سد‌سازی استان چهار‌محال و بختیاری با در نظر گرفتن یازده معیار کیفی و کمی با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره و با استفاده از دو نرم‌افزار ELECTRE III و Expert choice انجام گرفت و با تحلیل حساسیت در سناریو‌های تعریف شده مدل مناسب‌تر انتخاب شد. از آنجا که تا به حال کمی نمودن نتایج کیفی تحلیل حساسیت روش‌های تصمیم‌گیری توجه نشده بود،‏ در این مطالعه با کاربرد پارامتر درصد تغییرات،‏ حساسیت روش‌های مورد استفاده نسبت به تغییرات اعمال شده بر ماتریس تصمیم‌گیری و پارامتر‌های هر روش کمی شدند. نتایج نشان داد مناسب‌ترین روش تصمیم‌گیری از بین روش‌های ELECTRE III،‏ مینی‌ماکس،‏ فاصله‌های وزنی،‏ حداقل مربعات و AHP،‏ روش ELECTRE III به دلیل حساسیت کمتر نسبت به تغییرات در رتبه‌بندی است. همچنین در تحلیل حساسیت حذف هر معیار،‏ در روش ELECTRE III مدل نسبت به حذف معیار (B/C)‎ بیشترین حساسیت (7.07 درصد) و نسبت به معیارهای ارتفاع سد،‏ اشتغال‌زائی و تمرکز جمعیت،‏ هیچ حساسیتی را نشان نداده است.

چکیده تعیین مقدار مصرف آتی آب در شهرها و طراحی ظرفیت مناسب برای سامانه عرضه آب شهری (شبکه‌های انتقال و مجتمع‌های تصفیه آب) ضرورت استفاده از الگوهای رفتاری و پیش‌بینی مقادیر مصرف آب در شهرها را آشکار می‌کند. استقرار سازمان‌های دولتی و خصوصی و صنایع بزرگ در این شهر و اهمیت تهران به لحاظ در برداشتن قطب‌های تجاری و سیاسی در کنار رشد جمعیت،‏ لزوم تجدید مجدد زیرساخت‌های آب شهری را نشان می‌دهد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از الگوی میانگین متحرک هم انباشته خودتوضیحی فصلی (SARIMA)‎،‏ در پی الگوسازی و پیش‌بینی مقادیر مصرف آب شهر تهران است. در این راستا،‏ با استفاده از سری زمانی ماهانه مصرف آب شهر تهران طی ماه‌های فروردین 1377 تا اسفند 1389،‏ کاربرد آزمون ریشه واحد فصلی مدنظر قرار گرفت. نتایج بیانگر وجود تمامی ریشه‌های غیرفصلی و فصلی در سری زمانی ماهانه مصرف آب شهر تهران است. از این‌رو،‏ با انتخاب فیلتر مناسب،‏ برازش الگوهای SARIMA انجام شد. با توجه به میانگین خطای 2.32 درصدی پیش‌بینی درون نمونه‌ای و قدرت پیش‌بینی بالای این الگو،‏ پیش‌بینی مقادیر مصرف آب شهر تهران برای ماه‌های سال 1390 می‌تواند نتایج مطلوبی را برای استفاده مدیران شهری فراهم آورد.

چکیده چم‌ها از شاخصه‌های مهم تغییرات محیطی به شمار می‌آیند. تحقیق حاضر برای اولین بار در کشور برای بررسی تغییرات درجه میان‌بری و شکل چم‌ها در رودخانه کارون با استفاده از تصاویر سنجنده‌های TM و ETM+ ماهواره لندست سال‌های 1368 و 1384 به کمک سنجش از دور انجام شد. در این تحقیق پارامترهای مورفولوژیکی 20 چم در بازه‌ای به طول 128 کیلومتر از رودخانه کارون برای هر دوره تعیین شد. نتایج حاصل از مقایسه میانگین t جفتی نشان داد که تغییرات در مقدار درجه میان بری در طی سال‌های 1368 تا 1384 دارای اختلاف معنی‌داری در سطح یک درصد است. برای تعیین تأثیر تغییرات برخی از پارامترهای چم بر تغییرات درجه میان‌بری از مدل رگرسیون خطی چند متغیره استفاده شد. نتایج مدل نشان داد که در صورت تغییر در درجه میان‌بری تغییرات دامنه پیچ و خم در کناره نیز به صورت کاهشی است. همچنین نتایج همبستگی اسپیرمن نشان داد که تغییرات در پارامترهای درجه میان‌بری و حالت شکل چم به شدت به یکدیگر وابسته هستند. به طوری که همبستگی معنی‌داری بین تغییرات درجه میان‌بری و شکل چم در سطح معنی‌داری یک درصد وجود دارد. به طوری که با افزایش درجه آب‌بندی اشکال چم نیز به صورت U و Ω شکل در می‌آیند و چم تمایل به بسته شدن پیدا می‌کند.

چکیده بررسی چگونگی انتقال و نهشته شدن رسوبات چسبنده،‏ به علت دخالت ماهیت شیمیایی و الکترومغناطیسی ذرات،‏ پیچیدگی بسیاری دارد. یکی از پارامترهای مهم در انتقال این رسوبات،‏ تعیین مقدار تنش برشی بحرانی نهشته شدن رسوبات معلق است. در این تحقیق از رسوبات رسی- سیلتی موجود در مخزن یک سد خاکی در حوالی شهرکرد استفاده شده است. آزمایش‌ها در مدل فلوم دایره‌ای انجام گرفت و برای این منظور سرعت و تنش برشی جریان در این فلوم با استفاده از سرعت‌سنج صوتی (ADV)‎ اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که تنش برشی آستانه نهشته شدن رسوبات معلق ریزدانه مورد آزمایش برابر 1.01 نیوتن بر متر مربع و تنش برشی آستانه برای نهشته شدن کامل این رسوبات 0.038 نیوتن بر متر مربع به دست آمد و در نهایت روابطی برای محاسبه تنش برشی آستانه،‏ غلظت تعادلی و درصد نهشته شدن ارایه شد.

چکیده در این تحقیق وضعیت هیدرولوژی و هیدروژئولوژی آب‌های زیرزمینی دشت ورزنه مورد بررسی قرار گرفته است. در قسمت هیدرولوژی،‏ میانگین دبی سالیانه رودخانه زاینده‌رود در ایستگاه‌های ورزنه و چم و محاسبه هیدروگراف واحد در دشت قرق بررسی شده است. در قسمت هیدروژئولوژی نیز با نرم‌افزار RockWorks Ver.15 لاگ چاه‌ها و همچنین مدل زمین‌شناسی دشت ورزنه،‏ با توجه به لاگ‌های منطقه و جنس لایه‌های آن‌ها تهیه شد و با استفاده از تراز آب زیرزمینی،‏ نقشه متوسط تراز آب در سفره آزاد و تحت فشار در دشت ورزنه با نرم‌افزار Surfer Ver. 10 تهیه و ترسیم شد. جریان و شیب هیدرولیکی آب زیرزمینی و همچنین نوسانات آب زیرزمینی در محدوده دشت بررسی شد. بیشترین شیب هیدرولیکی آب زیرزمینی به میزان 0.008 و از مرکز دشت به سمت جنوب شرقی است. از روی هیدرو گراف واحد 10 ساله دشت می‌توان دریافت که سطح آب زیرزمینی طی 10 سال گذشته به میزان 1.3 متر افت داشته که متوسط افت سالانه 13 سانتی‌متر بوده است.

چکیده مدل ماسکینگام از جمله روش‌های روندیابی هیدرولوژیک است که دقت در تخمین پارامترهای آن بر هیدروگراف روندیابی شده،‏ به خصوص بر حداکثر مقدار سیلاب،‏ تأثیرگذار است. الگوریتم‌های فراکاوشی گزینه‌های مناسبی برای تعیین پارامترهای بهینه یا نزدیک به بهینه در مدل ماسکینگام هستند. در این مقاله،‏ الگوریتم بهینه‌سازی جهش قورباغه در دو مورد مطالعاتی آزمایشی و واقعی به کار رفته و مجموع مربعات و قدر مطلق انحرافات دبی روندیابی شده مشاهداتی و محاسباتی به عنوان تابع هدف و میزان انحراف دبی اوج مشاهداتی و محاسباتی به عنوان پارامتر مهم دخیل در هیدروگراف روندیابی شده سیلاب در نظر گرفته شده است. نتایج حاکی از آن است که استفاده از الگوریتم‌ بهینه‌سازی جهش قورباغه به ‌ترتیب سبب کاهش 0.03 و 0.40 درصدی در مجموع مربعات و قدر مطلق انحرافات دبی روندیابی شده مشاهداتی و محاسباتی نسبت به بهترین مقادیر موجود در مورد مطالعاتی آزمایشی و 3.67 و 0.27 درصدی در مورد مطالعاتی واقعی شده است. همچنین الگوریتم‌ بهینه‌سازی جهش قورباغه مقدار میزان انحراف دبی اوج مشاهداتی و محاسباتی محاسبه شده را به ترتیب در مورد مطالعاتی آزمایشی و واقعی به ترتیب 3.67 و 17.65 درصد نسبت به بهترین (کمترین) جواب گزارش شده بهبود داده است.

چکیده خشکسالی یک پدیده طبیعی است که به کندی آغاز،‏ به آرامی گسترش و به شدت بر همه جوانب فعالیت‌های بشری تأثیر می‌گذارد. پس شناخت کامل،‏ همه جانبه و پایش دقیق آن می‌تواند ابزار مناسبی را برای مقابله با آن و کاهش اثرات زیان‌بارش فراهم کند. یکی از مناطق استراتژیک که به لحاظ کشاورزی اهمیت خاصی دارد،‏ استان خوزستان است که به دلیل وجود رودخانه‌های دایمی و سیل خیز بودن آن‌ها و همچنین وجود مخازن مختلف بسیار مهم است. هدف اصلی این تحقیق بهبود پایش خشکسالی توسط کشف وابستگی‌های بین خشکسالی و چندین پارامتر اقیانوسی- جوی به روشی متفاوت با روش آماری است. در این مطالعه از روش داده‌کاوی قوانین انجمنی استفاده شد. حوادث خشکسالی بر اساس شاخص بارندگی استاندارد شده (SPI)‎ تعیین و وابستگی‌هایش با شاخص‌های اقیانوسی- جوی SOI،‏ MEI،‏PNA ،‏ PDO و NAO بررسی شد. نتایج نشان داد که طبقه الگوهای منتخب حاکم بر وقوع خشکسالی در تأخیرهای زمانی متفاوت،‏ مشابه هم بوده بدین معنی که وقایع خشکسالی بیشتر با وضعیت نرمال شاخص‌ها همراه بوده و با دقت حداکثر 74.24 و حداقل 44.86 درصد قابل پیش‌بینی است. بنابراین قوانینی که با این روش حاصل می‌شود می‌تواند به عنوان مکمل رویکردهای موجود پایش خشکسالی به کار برد.

چکیده زاویه لبه جام به عنوان پارامتر اصلی طراحی پرتاب کننده جامی مستغرق،‏ نقش به سزایی در استهلاک انرژی و آب‌شستگی در پایین‌دست این سازه دارد. هدف از این تحقیق بررسی تأثیر زاویه جام بر روند آب‌شستگی،‏ تعیین بهترین زاویه جام و ارایه روابط رگرسیونی غیرخطی برآورد ابعاد آب‌شستگی در پایین‌دست این سازه است. به همین منظور 64 آزمایش در شرایط هیدرولیکی مختلف و روی 4 مدل آزمایشگاهی با زوایای جام 30،35،‏40،‏ 45 درجه انجام شد. نتایج نشان داد که با افزایش زاویه جام از 30 درجه به 45 درجه حداکثر عمق حفره،‏ گسترش طولی حفره،‏ ارتفاع پشته بالادست و پایین‌دست و ارتفاع نسبی موج به ترتیب به مقدار متوسط 150%،‏ 27%،‏ 110%،‏ 24% و 213% افزایش می‌یابند. بر اساس نتایج این تحقیق زاویه 30 درجه گزینه خوبی برای کاهش حداکثر عمق حفره آب‌شستگی،‏ حجم آب‌شستگی،‏ ارتفاع پشته‌ها و ناهمواری سطح پایاب تا کمینه حد ممکن و زاویه 40 درجه نیز گزینه مناسبی جهت افزایش فاصله ابتدای حفره،‏ عمیق‌ترین نقطه حفره و موج تا بیشینه حد ممکن است. هر یک از این زوایا دارای فواید کاهش آب‌شستگی بستر،‏ کاهش خوردگی جام (در اثر گیر افتادن ذرات در عملکرد نامتقارن سرریز) و کاهش اثرات منفی ناهمواری سطح پایاب بر عملکرد تخلیه کننده‌ها و حاشیه رودخانه هستند.

چکیده شوری خاک یکی از مسایل مهم در کشاورزی است که در مناطق خشک و نیمه‌خشک،‏ حاصل‌خیزی خاک و تولید محصول را با مشکل روبرو می‌سازد. از این‌رو مطالعه شوری خاک اهمیت زیادی دارد و نیاز به استفاده از روش‌های مناسب برای پیش‌بینی و شبیه‌سازی شوری خاک برای کنترل و جلوگیری از توسعه آن ضروری است. در این پژوهش شبیه‌سازی زمانی و مکانی شوری خاک با استفاده از تلفیق زمین آمار و مدل کامپیوتری SaltMod انجام گرفت. به این منظور برای پیش‌بینی شوری خاک در دوره‌های زمانی 5 و 10 ساله از SaltMod استفاده شد و مقادیر شوری در 98 نقطه در اراضی پایاب سد حاجیلرچای خروانق واقع در شمال غرب ایران تعیین شدند. نتایج شبیه‌سازی‌ها نشان داد که در منطقه ریشه مقادیر شوری کمتر از dS/m ‎6.3  در دوره‌های 5 و 10 ساله روند افزایشی و مقادیر بیشتر از آن روند کاهشی دارند. از آنجاییکه مدل SaltMod توانایی بررسی مکانی داده‌ها را ندارد،‏ پس برای ارزیابی و تحقیق تغییرات مکانی شوری خاک در زمآن‌های موردنظر،‏ از نرم افزار GS+که دربردارنده روش‌های مختلف زمین آماری است استفاده شد. مقادیر شوری در نقاط نمونه‌برداری نشده تخمین و نقشه‌های مربوطه ترسیم شدند. روش‌های زمین آماری مورد استفاده شامل کریجینگ،‏ کوکریجینگ و فاصله وزنی معکوس بودند که برای ارزیابی روش‌ها،‏ روش ارزیابی تقاطعی با پارامترهای میانگین خطای مطلق (MAE)‎،‏ میانگین خطای انحراف (MBE)‎ و جذر میانگین مربعات خطا (RMSE)‎ استفاده شد.

چکیده انعقاد،‏ لخته‌سازی و ته‌نشین‌سازی،‏ از مهم‌ترین فرآیندها در تصفیه‌خانه‌های آب هستند. حدود یک سوم از هزینه سرمایه‌گذاری برای یک تصفیه‌خانه آب،‏ به عملیات ته‌نشینی اختصاص می‌یابد. فرآیند تصفیه آب،‏ بدون استفاده از مواد منعقدکننده غیرممکن به نظر می‌رسد. هدف از این پژوهش،‏ بررسی کارایی پلی‌الکترولیت طبیعی کیتوزان به عنوان ماده منعقدکننده در حذف کدورت از آب است. کیتوزان،‏ زیست پلیمری کاتیونی با وزن مولکولی بالا است که از پوسته سخت‌پوستان دریایی نظیر میگو و خرچنگ،‏ تهیه می‌شود. این پژوهش،‏ در مقیاس آزمایشگاهی،‏ بر روی نمونه‌های آب،‏ حاوی کدورت ساختگی با استفاده از کائولین،‏ در کدورت‌های بالا،‏ متوسط و پایین انجام شد. غلظت بهینه کیتوزان،‏ در حذف کدورت‌های1000،‏ 500 ،‏100, 50 و NTU 10 به ترتیب 10 ،‏ 6.5 ،‏ 2 ،‏ 1.5 و 1 میلی‌گرم بر لیتر،‏ راندمان حذف کدورت،‏ به ترتیب 99.77،‏ 99.25،‏ 94.84، 90.96 و57.50 درصد و مقادیر بهینه pH نیز به ترتیب 8 ،‏ 8 ،‏ 7.5 ،‏ 7.5 و 8 است. کیتوزان،‏ تأثیر اندکی بر pH آب دارد و کارایی آن در حذف کدورت‌های بالا،‏ نسبت به کدورت‌های پایین بیشتر است.

چکیده نقشه‌های فصلی آلودگی آب زیرزمینی می‌تواند در مدیریت آبخوان‏ها مفید باشد. هدف از این پژوهش،‏ بررسی نوسانات فصلی غلظت،‏ الگوی توزیع مکانی و پهنه‌بندی نیترات و فسفات در آبخوان شهرکرد است. برای این منظور از 100 حلقه چاه کشاورزی طی سه فصل (بهار،‏ تابستان و پاییز) نمونه‌برداری و غلظت نیترات و فسفات اندازه‌گیری شد. پهنه‌بندی نیترات و فسفات با استفاده از روش کریجینگ صورت گرفت. میانگین غلظت نیترات و فسفات در طی سه فصل تغییر کرد. برازش مدل کروی در بهار و مدل گوسی در تابستان و پاییز نشان داد که الگوی تغییرات مکانی نیترات و فسفات و دامنه تأثیر آن‌ها با فصل تغییر می‌کند. مساحت آلوده به نیترات در آب زیرزمینی شهرکرد در بهار به حداکثر رسید و از ابتدای تابستان به حداقل کاهش پیدا کرد و در پاییز حدود دو سوم آبخوان به (ویژه بخش‌های شمالی) دارای غلظت نیترات کمتری بین 0 تا 20 میلی‌گرم بر لیتر بود. در پاییز آب زیرزمینی شهرکرد حداکثر مساحت آلوده به فسفات را داشت و به تدریج در بهار از آلودگی آن کاسته و در تابستان به حداقل رسید. بنابراین،‏ غلظت،‏ الگوی توزیع مکانی و پهنه‏بندی نیترات و فسفات آب زیرزمینی شهرکرد دارای نوسان فصلی است.