پژوهش آب ایران

چکیده برای ایمنی سد در برابر آبشستگی زیر پی و نیروی بالا برنده می‌توان از روش‌هایی مانند تعبیه دیواره سپری در بالادست و پایین‌دست سازه،‏ افزایش طول کف‌بند بتنی سازه و یا احداث سوراخ‌آب در حوضچه آرامش استفاده کرد. در این پژوهش که بر روی سد انحرافی یوسف کند مهاباد انجام شده،‏ با شبیه‌سازی سد در نرم‌افزارSeep/W تأثیر تعداد سوراخ‌ها،‏ موقعیت سوراخ آن‌ها در طول حوضچه آرامش و همچنین طول پرده‌های آب‌بند بر روی زیرفشار و گرادیان هیدرولیکی خروجی در نقاط کلیدی پی زیر سد انحرافی بررسی و پایداری کلی سد بررسی شده است. در بررسی انجام شده دیده شد که احداث دیوار آب‌بند ابتدایی به عمق 8 متر موجب کاهش 63 درصد از نیروی بالا برنده و کاهش 79 درصد از گرادیان خروجی نسبت به حالت بدون آب‌بند می‌شود. همچنین احداث سوراخ‌آب در حوضچه آرامش سبب کاهش 8 درصد از نیروی بالا برنده و کاهش 74 درصد از گرادیان خروجی نسبت به حالت بدون سوراخ‌آب می‌شود.

چکیده در این پژوهش شرایط هیدروژئولوژی و زمین‏شناختی مکان‏های مخزن‌های ذخیره آب زیرزمینی و در نهایت نقطه‌های مناسب لایه‏های آبدار با تفسیر اندازه‏گیری‏های ژئوفیزیک در حاشیه رودخانه قره‏چای در شهرستان ساوه بررسی شد. سفره آب زیرزمینی در حاشیه و امتداد رودخانه قره‏چای عمیق و نیمه‌عمیق بوده و با پیشروی به سمت شمال و دور شدن از حاشیه رودخانه،‏ قطر عناصر رسوبی ‏ریزتر شده و املاح هادی نیز افزایش می‏یابد. با عنایت به نتایج مطالعات ژئوالکتریک و نقشه‏های تهیه شده،‏ منطقه‏های مناسب از نظر تشکیل مخزن آب‏زیرزمینی با ضخامت آبرفت 50 تا بیش از 60 متر و به‌خصوص خط‌القعر حوضه رسوبی با بیش‌ترین پتانسیل آب زیرزمینی مشخص شد. همچنین با پیشروی از منطقه مذکور به سمت ارتفاعات شمالی و جنوبی از عمق حوضه رسوبی کاسته شده و منطقه‌های با ضخامت رسوبات آبرفتی 20 متر و کمتر از آن پدیدار می‌شود.

چکیده مسئله نشت از نظر اثرات آن بر پایداری سد و هدررفت آب از مخزن یکی از مسائل مهم در طراحی،‏ اجرا و بهره‌برداری سدهای خاکی است. امروزه نرم‌افزارهای بسیاری ارائه شده که سعی در حل معادله نشت با روش‌های عددی دارند. در این مقاله سعی شده تا توانایی دو نرم‌افزار PLAXIS و MSEEP که در حل مسئله نشت در سدهای خاکی مورد کاربرد هستند،‏ ارزیابی و مقایسه شود. بدین منظور سد خاکی کرخه به عنوان مطالعه موردی انتخاب شد. نتایج کاربرد دو نرم‌افزار بالا نشان داد که قابلیت هر دو نرم‌افزار در شبیه‌سازی و برآورد میزان نشت بدنه سدهای همگن،‏ بالا بوده و خطای آن‌ها اختلاف معنی‌دار ندارد ولی در مورد سد کرخه که غیر‌همگن بوده و دارای پی چندلایه است،‏ خطای دو نرم‌افزار PLAXIS و MSEEP در شبیه‌سازی و برآورد نشت به‌ترتیب 3 و 50 درصد بوده است. این نتیجه قابلیت بالاتر مدل PLAXISرا برای حل مسائل پیچیده نشت نشان می‌دهد.

چکیده کیفیت آب‌های سطحی در طی زمان،‏ تحت تأثیر تغییرات کاربری اراضی قرار می‌گیرد. رودخانه طالقان یکی از سرشاخه‌های سفیدرود است که به دلیل استفاده از آب رودخانه مذکور در کاربری‌هایی چون شهری و کشاورزی کیفیت آب آن حائز اهمیت می‌باشد. از آنجا که کاربری‌ اراضی و تغییرات آن،‏ در طول زمان تأثیر به سزایی بر کیفیت آب رودخانه دارد،‏ در تحقیق حاضر در دوره زمانی 1349 تا 1381 تغییرات کاربری اراضی در حوضه آبخیز طالقان بررسی شد که نشان از کاهش اراضی زراعی آبی و دیم به ترتیب به میزان 60.86 و 73.23 درصد،‏ و افزایش مراتع به میزان 20.62 درصد داشت. سپس در دوره زمانی مطالعاتی روند تغییر فاکتورهای مختلف کیفی آب بررسی شد. نتایج نشان داد که روند کلی تغییرات مجموع نمک‌های محلول در آب،‏ هدایت الکتریکی،‏ نسبت سدیم قابل جذب و میزان آنیون‌ها و کاتیون‌ها در دوره زمانی مورد مطالعه کاهشی بوده است. همچنین بررسی روند دبی متوسط سالانه طی دوره مطالعاتی،‏ نشان دهنده عدم وقوع تغییری قابل توجه بود،‏ که این مسأله نشان از عدم تأثیر محسوس دبی در روند بهبود کیفیت آب دارد. پس می‌توان بهبود کیفیت آب در رودخانه طالقان را در طی دوره زمانی مطالعاتی،‏ به تغییرات کاربری اراضی حوضه آبخیز طالقان نسبت داد.