پژوهش آب ایران

چکیده آب زیرزمینی دشت شهرکرد فقط منبع مهم آب برای مصارف مختلف در دشت شهرکرد است. هدف از این مطالعه بررسی تغییرات زمانی و تغییرات مکانی EC (هدایت الکتریکی)،‏ TDS (کل جامدات حل ‏شده)،‏ TSS (کل جامدات معلق) و کدورت در آب زیرزمینی شهرکرد بود. در این مطالعه از97 حلقه چاه در خرداد،‏ تیر،‏ شهریور و آبان  1389 نمونه‌برداری شد. نتایج نشان داد که میانگین EC در خرداد و تیر نزدیک به هم و حدود μS/cm 530 بود و تا آبان به حدود μS/cm  370  کاهش یافت (0.05⟩P). براساس میانگین های EC و TDS آب زیرزمینی شهرکرد برای شرب و آبیاری کیفیت مناسبی داشت. پهنه بندی ها نشان داد در اکثر زمانها در نیمه جنوبی دشت غلظت املاح حل شده و معلق بیشترین است. کیفیت آب در همه زمانها از لحاظ میانگین TDS برای آبیاری قطره ای نیز مناسب بود. این در حالی بود که در اکثر اوقات میانگین TSS آب در گروه متوسط برای گرفتگی قطره چکانها قرار داد.

چکیده نقشه‌های فصلی آلودگی آب زیرزمینی می‌تواند در مدیریت آبخوان‏ها مفید باشد. هدف از این پژوهش،‏ بررسی نوسانات فصلی غلظت،‏ الگوی توزیع مکانی و پهنه‌بندی نیترات و فسفات در آبخوان شهرکرد است. برای این منظور از 100 حلقه چاه کشاورزی طی سه فصل (بهار،‏ تابستان و پاییز) نمونه‌برداری و غلظت نیترات و فسفات اندازه‌گیری شد. پهنه‌بندی نیترات و فسفات با استفاده از روش کریجینگ صورت گرفت. میانگین غلظت نیترات و فسفات در طی سه فصل تغییر کرد. برازش مدل کروی در بهار و مدل گوسی در تابستان و پاییز نشان داد که الگوی تغییرات مکانی نیترات و فسفات و دامنه تأثیر آن‌ها با فصل تغییر می‌کند. مساحت آلوده به نیترات در آب زیرزمینی شهرکرد در بهار به حداکثر رسید و از ابتدای تابستان به حداقل کاهش پیدا کرد و در پاییز حدود دو سوم آبخوان به (ویژه بخش‌های شمالی) دارای غلظت نیترات کمتری بین 0 تا 20 میلی‌گرم بر لیتر بود. در پاییز آب زیرزمینی شهرکرد حداکثر مساحت آلوده به فسفات را داشت و به تدریج در بهار از آلودگی آن کاسته و در تابستان به حداقل رسید. بنابراین،‏ غلظت،‏ الگوی توزیع مکانی و پهنه‏بندی نیترات و فسفات آب زیرزمینی شهرکرد دارای نوسان فصلی است.

چکیده در این مطالعه اثر زئولیت میانه بر نگهداشت آب در دو بافت لوم رسی و شنی بررسی شد. زئولیت میانه در سطوح (2،‏ 5 و 8 درصد) به خاک‌ها اضافه و مخلوط شد. رطوبت هر خاک‌ در مکش‌های 0 تا 1500 کیلوپاسکال در 8 نقطه تعیین شد. ضرایب منحنی رطوبتی خاک با استفاده از نرم‌افزار  SWRC 3.0 و برازش سه مدل ون‌گنوختن،‏ بروکس-کوری و کمبل به‌دست آمد. نتایج نشان داد که افزودن بیشتر زئولیت باعث افزایش پاسخ به‌ویژه در بافت شنی می‏شود. مثلاً،‏ در خاک شنی کاربرد 8 درصدی زئولیت میانه ضمن بالا بردن رطوبت در نقطه ظرفیت زراعی از 11% به 13% باعث افزایش آب قابل استفاده به‌میزان 1.5 برابر شاهد شد. همچنین افزودن 8 درصدی این ماده باعث افزایش 2 درصدی رطوبت باقی‌مانده و افزایش 6 درصدی رطوبت اشباع در هر دو خاک شد. تغییر شکل ضرایب در مدل‌های منحنی رطوبتی در پاسخ به افزودن زئولیت نشان‌دهنده‌ کاهش سرعت تخلیه آب از هر دو خاک بود. با افزودن 8 درصدی زئولیت،‏ ضریب ∝ در مدل ون‌گنوختن در خاک شنی از 0.32 به ?0.30 و در خاک رسی از 0.04 به 0.03 کاهش یافت. کاربرد زئولیت میانه می‌تواند در افزایش بهره‌وری از آب مفید باشد.

چکیده در دهه‌های اخیر در ایران که از جمله کشورهای خشک و نیمه‌خشک جهان به ‌شمار می‌آید،‏ استفاده از پساب تصفیه شده شهری در بخش کشاورزی مورد توجه قرار گرفته است. ورود پساب‌ به خاک می‌تواند باعث انباشته شدن بیش از حد فلزات سنگین در خاک ‌شود. آلودگی خاک به این عناصر موجب جذب به‌ وسیله گیاه و ورود آن‌ها به زنجیره غذایی می‌شود. در این پژوهش سعی شده است تا توزیع دو فلز سنگین سرب و نیکل حاصل از مصرف پساب در اندام‌های مختلف گیاه فلفل سبز بررسی‌ شود. به ‌این ‌منظور آزمایش گلدانی در چهارچوب طرح کاملا‍ً تصادفی انجام شد و آبیاری با درصد‌های مختلف پساب در آب آبیاری (0،‏ 25%،‏ 50%،‏ 75% و 100%) صورت گرفت. نتایج نشان داد آبیاری با پساب تصفیه شده شهرکرد تأثیری بر غلظت سرب و نیکل در خاک و اندام فلفل سبز نداشت. در خاک کلیه تیمارها غلظت سرب و نیکل در محدوده غلظت مجاز در خاک بود. غلظت سرب و نیکل در خاک پیش از کشت تقریباً برابر بود اما در پایان فصل رشد غلظت سرب در اندام فلفل سبز 1.5 تا 2 برابر غلظت نیکل بود. بیشترین غلظت سرب و نیکل در ریشه و کمترین غلظت در میوه‌ فلفل سبز دیده شد.

چکیده اندازهگیری و تخمین تبخیر به آسانی میسر نیست و تنها با استفاده از روش‌های تجربی یا تعادل آب خاک در لایسیمتر،‏ تبخیر را می توان تعیین کرد. از طرف دیگر در مکان‌هایی که شرایط مزرعه استاندارد (تعریف شده در فائو 56) نباشد،‏ اعمال تصحیح بر روی تبخیر و تعرق محاسبه شده بر مبنای پارامترهای فیزیکی مورد نیاز است. یکی از این شرایط وجود نمک در محلول خاک است که منجر به کاهش تبخیر میشود. هدف از این مطالعه واسنجی مدل تجربی آیدین- اویگر،‏ در یک خاک شور تحت مدیریت‌های مختلف با آب شور برای شرایط خشک و نیمه خشک است. بدین منظور،‏ سه تیمار مدیریت تلفیقی آبیاری با آب شور و شیرین (مخلوط،‏ نیم در میان و یک در میان) در سه تکرار به صورت طرح کاملاً تصادفی در نه لایسیمتر اجرا شد. نمونه برداری در یازده مرحله انجام گرفت و در فاصله بین دو نمونهبرداری متوالی میزان تبخیر از خاک با استفاده از رابطه‌ی بیلان آب در خاک به دست آمد. از میان این یازده مجموعه داده تبخیر مشاهده شده،‏ هشت مجموعه به منظور واسنجی مدل و سه مجموعه برای اعتبارسنجی مدل‌های واسنجی شده،‏ مورد استفاده قرار گرفتند. معنیدار بودن مدل‌های برازش شده از طریق تشکیل جدول تجزیه واریانس مورد بررسی قرار گرفت و پس از اطمینان از معنیدار بودن،‏ اعتبارسنجی مدلهای برازش شده از طریق ضرایب جرم مانده (CRM)‎ و کارآیی مدل (EF)‎ انجام شد. ضرایب CRM و EF در سه تیمار مخلوط،‏ یک در میان و نیم در میان به ترتیب 0.39-،‏ 0.34- و 0.39-؛ 0.28-،‏ 0.14- و 0.18- به دست آمد. از این رو،‏ در هر سه تیمار اعمال شده،‏ مدل‌های برازش شده از کارآیی نسبتاَ خوبی برای پیشبینی تبخیر در محدوده زمانی مورد مطالعه و خاک مورد مطالعه برخوردارند.