پژوهش آب ایران

چکیده در استان بوشهر به‌دلیل وضعیت آب و هوایی خشک و نیمه‌خشک و بارش جوی کم، آب مهم‌ترین عامل محدودکنندة توسعة کشاورزی است؛ لذا به کارگیری روش‌های نوین آبیاری با هدف جلوگیری از هدر رفتن آب، امری اجتناب‌ناپذیر است. به تازگی در این استان از نوارهای قطره‌ای برای آبیاری مزارع گوجه‌فرنگی استفاده می‌شود که این شیوه، توسعة خوبی داشته است. برای بررسی اثر روش‌های مختلف قرارگیری نوارهای قطره‌ای بر عملکرد و کارایی مصرف آب گوجه‌فرنگی آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار حالت قرارگیری نوار قطره‌ای شامل T1 قرارگیری نوارهای آبیاری روی سطح زمین؛ T2 قرارگیری نوارهای آبیاری داخل جوی‌های سطحی؛ T3 قرارگیری نوارهای آبیاری در عمق حدود 10 سانتی‌متر و T4 قرارگیری نوارهای آبیاری در عمق حدود 20 سانتی‌متر از سطح زمین، در سه تکرار و طی سه فصل زراعی (89-1386) اجراء شد. برای محاسبة نیاز آبی از روش پنمن-مانتیث-فائو استفاده شد. دور آبیاری به‌صورت یک روز در میان و برای کنترل میزان آبیاری کرت‌ها از کنتور حجمی استفاده شد. بر اساس نتایج به دست آمده در تیمارهای زیرسطحی، عملکرد محصول و کارایی مصرف آب آبیاری نسبت به استقرار سطحی افزایش داشت؛ به گونه‌ای که بیشترین عملکرد (48 تن در هکتار) و کارایی مصرف آب (9.4 کیلوگرم بر مترمکعب) مربوط به T3 بود. همچنین، با افزایش عمق استقرار از 10 سانتی‌متر به 20 سانتی‌متر، عملکرد و کارایی مصرف آب کاهش داشت و کمترین عملکرد و کارایی مصرف آب مربوط به تیمار T1 بود؛ با وجود این تفاوت معنی‌داری بین تیمارهای T2 و T3 وجود نداشت. در اواخر فصل رشد به‌دلیل نیاز تبخیر اتمسفر حرکت نمک به سمت بالا افزایش داشت؛ ولی این افزایش تحت تأثیر عمق استقرار نوار قطره‌ای متفاوت بود. لذا روش قرارگیری نوار آبیاری در داخل جوی سطحی به‌دلیل سهولت مدیریت و بهره‌برداری از سیستم آبیاری و نیز آبشویی بهتر نمک از محیط ریشه پیشنهاد شد.

چکیده در دهه‌های اخیر، استفاده از آب‌های شور در تولید محصولات کشاورزی به‌دلیل کاهش منابع آب شیرین رشد چشمگیری داشته است. ولی استفاده بی خطر از آب شور مستلزم مدیریت صحیح آبیاری است. این پژوهش برای بررسی اثر شوری آب بر عملکرد، کارایی مصرف آب و کیفیت میوه گوجه‎فرنگی تحت روش آبیاری قطره‎ای نواری طی یک فصل زراعی (90-1389) در استان بوشهر با شرایط آب و هوایی خشک و نیمه­خشک اجرا شد. آزمایش به‌صورت کرت‎های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار سطح شوری آب آبیاری (شامل 1.1، 3.5، 5.5 و 7.5 دسی‌زیمنس بر متر) و سه سطح دور آبیاری (شامل 2، 4 و 7 روز) با سه تکرار انجام شد. طبق نتایج، با افزایش دور آبیاری از 2 روز به 7 روز مقادیر میانگین‎ عملکرد محصول (Y)، کارایی مصرف آب آبیاری (IWUE) و وزن میوه (FW) به‌ترتیب 20، 19 و 26 درصد کاهش داشتند. همچنین، با افزایش شوری آب آبیاری از dS.m^-1 1.1 به dS.m^-1 7.5 این مقادیر به‌ترتیب 33، 39 و 32 درصد کاهش داشتند. به طور کلی، تحت شرایط آب و هوایی و ویژگی‌های خاک محل آزمایش، کاهش عملکرد محصول در اثر شوری آب به مراتب کمتر از مقادیر گزارش شده در نشریة 29 فائو (آیرز و وستکات، 1985) بود. همچنین، با افزایش دور آبیاری و شوری آب آبیاری کیفیت میوه به لحاظ میزان مواد جامد محلول (TSS) افزایش داشت.