پژوهش آب ایران

چکیده زمان و مکان انسداد نسبی قطره‌چکان‌ها در شرایط استفاده از پساب در آبیاری قطره‌ای موضوع مهمی است که در پژوهش حاضر به طور خاص در مورد پساب مزارع پرورش ماهی مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور، سه تیمار آبیاری قطره‌ای اجرا گردید. در هر تیمار از قطره‌چکان‌های نتافیم و میکروفلاپر با دبی‌های 4 و l/h 8 استفاده شد. طی یک فصل، 42 نوبت آبیاری با استفاده از آب متعارف (به‌عنوان شاهد) و پساب پرورش ماهی (با تخلیه و بدون تخلیه انتهایی لوله‌ها) صورت گرفت. نرم افزار آماری SAS برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. در هیچ کدام از بازه‌های زمانی از ابتدا تا انتهای فصل آبیاری، میزان گرفتگی قطره‌چکان‌های نتافیم به حد بحرانی نرسید؛ اما گرفتگی قطره‌چکان‌های میکروفلاپر تیمارهای پساب، در اواخر فصل آبیاری بیشتر از حد بحرانی گردید. بیشترین گرفتگی قطره‌چکان‌ها نیز در یک‌سوم انتهایی لوله‌ها رخ داد که این موضوع در قطره‌چکان‌های l/h 8 و به‌خصوص قطره‌چکان‌های میکروفلاپر شدیدتر بود. به‌طور کلی، نتایج نشان داد که در هر دو تیمار استفاده از پساب، عملکرد قطره‌چکان‌های نتافیم به‌طور معنی‌داری بهتر ازقطره چکانهای میکروفلاپر بوده است.

چکیده در این پژوهش،‏ اثر تجمع اجسام شناور چوبی روی عمق آبشستگی در اطراف پایه پلها بهصورت آزمایشگاهی بررسی میشود. آزمایشها در شرایط آب زلال،‏ با شرایط هیدرولیکی متفاوت در فلوم آزمایشگاهی با طول 20 متر و عرض 60 سانتیمتر و ارتفاع 60 سانتیمتر در آزمایشگاه هیدرولیک دانشگاه شهرکرد انجام شد. پایه پل بهصورت مربعی با ضلع 9 سانتیمتر با دماغه تیز مثلثی به ارتفاع 10 سانتیمتر است. اجسام شناور بهصورت مستطیلی با طول و عرض متفاوت و در عمقهای مختلف نسبت به سطح آب قرار گرفتند. آزمایشها با دبیهای 30 ،‏20 ،‏15 و 40 لیتر بر ثانیه انجام شد. نتایج نشان  داد که وقتی اجسام شناور بالای سطح آب،‏ هم سطح آب و زیر سطح آب باشند عمق آبشستگی،‏ به ترتیب،‏ حداکثر تا 1.7، 1.85 و 2.2 برابر نسبت به نمونه شاهد افزایش مییابد. علاوه بر این،‏ زمانی که درصد انسداد (نسبت مساحت اشغال شده جریان با اجسام شناور به سطح مقطع جریان) برابر با % 30 و اجسام شناور در زیر سطح آب قرار گرفته باشند،‏ بیشینه عمق آبشستگی (2.2 برابر نمونه شاهد) رخ میدهد. همچنین معادلهای برای محاسبه حداکثر عمق آبشستگی در حضور تجمع اجسام شناور چوبی در جلو پایه مربعی با دماغه تیز ارائه شد.

چکیده استفاده از روش‌های اقتصادی برای جلوگیری یا کاهش خطر تخریب پل‌ها در زمان سیلابی شدن رودخانه‌ها،‏ امری ضروری است. از جمله این روش‌ها می‌توان به استفاده از طوقه،‏ شکاف،‏ سنگ‌چین،‏ کابل پیچیده شده دور پایه و یا ترکیب آن‌ها اشاره کرد. در این پژوهش تأثیر استفاده همزمان از کابل و طوقه به عنوان روشی جدید برای کاهش آب‌شستگی در کنار گروه پایه‌های سه‌تایی با فاصله بین پایه دو برابر قطر پایه (2=S/b)‎ و سه برابر آن (3=S/b)‎،‏ بررسی شد. آزمایش‌ها در شرایط آب‌شستگی آب زلال برای رسوبات یکنواخت انجام شد. از طوقه با قطر دو برابر قطر پایه و کابل با ‌ قطر 0.15 قطر پایه و زاویه پیچش 15 درجه استفاده شد. نتایج نشان داد که استفاده هم‌زمان از کابل و طوقه کارایی بسیار بهتری نسبت به کابل و طوقه تنها دارد به طوری که سبب کاهش 20،‏ 45 و 53 درصدی عمق نهایی آب‌شستگی به ترتیب در کنار پایه‌های اول،‏ دوم و سوم می‌شود. همچنین مشاهده شد که با افزایش فاصله بین پایه‌ها زمان شروع آب‌شستگی با تأخیر بیشتری همراه است به طوری که 234 دقیقه تأخیر برای پایه سوم با 3=S/b ثبت شد.

چکیده با توجه به تأثیر زیاد ژئوتکستایل در کاهش آب‌شستگی در اطراف پایه پل‌ها،‏ تعیین بهترین الگوی پوشش ژئوتکستایل برای کاهش هزینه‌های اقتصادی امری ضروری است. در این بررسی محدوده پوشش ژئوتکستایل در کنار تک‌پایه و گروه‌پایه‌های دوتایی و سه‌تایی با استفاده از مدل فیزیکی بررسی و مقایسه شد. پایه‌ها از جنس تفلون و دارای قطر 5 سانتی‌متر بوده و موازی با خطوط جریان و در فاصله‌های 15 سانتی‌متری (3 برابر قطر پایه‌ها) جانمایی شد. نتایج نشان داد که در گروه‌پایه‌ها پدیده حفاظت‌کننده و تقویت‌کننده در پایه جلویی و عقبی به‌ترتیب سبب 50 درصد کاهش و 40 درصد افزایش طول محدوده پوشش می‌شود. پدیده حفاظت‌کننده در گروه‌پایه‌های دوتایی و سه‌تایی به‌ترتیب سبب کاهش50 و 71 درصدی ابعاد گودال آب‌شستگی نسبت به تک‌پایه می‌شود. در گروه‌پایه‌های سه‌تایی به‌دلیل حفاظت پایه‌های اول و دوم،‏ ابعاد گودال آب‌شستگی در پایه عقبی 21 درصد کمتر از گروه‌پایه‌های دوتایی بود. با انجام آزمایش روی الگوهای مختلف پوشش مشخص شد که آرایش بیضوی برای تک‌پایه و پوشش به شکل نیم‌بیضی برای گروه‌پایه‌ها،‏ بهترین الگوی پوشش برای کاهش آب‌شستگی است.

چکیده سرریزهای جانبی به طور معمول در سیستم‌های زهکشی و کنترل سیلاب،‏ جمع‌آوری آب‌های سطحی و بسیاری از پروژه‌های منابع آب و محیط‌زیست کاربرد دارند. این پژوهش ویژگی‌های ضریب شدت جریان سرریز جانبی لبه‌تیز ذوزنقه‌ای شکل را با طراحی 18 سرریز در شرایط زیربحرانی ارزیابی کرده و عوامل تأثیرگذار بر روی ضریب شدت جریان این سازه هیدرولیکی را بررسی می‌کند. در این پژوهش از روش‌های آماری و رگرسیون چندگانه،‏ معادلاتی با 4.3 و 5.4 درصد خطا برای محاسبه ضریب شدت جریان ارائه شد. نتایج حاصل نشان می‌دهد که درنظر گرفتن شیب جانبی سرریز به‌عنوان عامل اثرگذار بر ضریب شدت جریان،‏ دقت برآورد را 1.2 تا 2.3 درصد افزایش می‌دهد. همچنین براساس محاسبات انجام شده،‏ نسبت بی‌بعد طول روگذری جریان به طول سرریز،‏ مهم‌ترین عامل اثرگذار روی ضریب شدت جریان در این نوع سرریزها بوده و حذف این عامل خطای محاسبات را 1.4 درصد افزایش می‌دهد.

چکیده به علت هزینه بالای انرژی،‏ شوری زدایی از آب‌های شور به ‌وسیله روش‌های ارزان قیمت از اهمیت زیادی برخوردار است. به همین علت تحقیقات گسترده‌ای برای یافتن راه حل مناسب و ارزان در مراکز علمی و تحقیقاتی در جریان است. در این راستا موضوع تحقیق حاضر تعیین شدت جذب یون‌های کلسیم،‏ منیزیم،‏ کلر و بی‌کربنات از محلول آب شور توسط پوسته بادام به عنوان یک جاذب آلی و بنتونیت به عنوان یک جاذب معدنی در حالات معمولی،‏ اصلاح شده اسیدی و اصلاح شده بازی بود. نتایج این تحقیق نشان داد که بیشترین جذب کلسیم (7.8 درصد)،‏ کلر (9.8 درصد) و بی‌کربنات (66.9 درصد) توسط پوسته بادام به ترتیب در حالات بازی،‏ معمولی و اصلاح شده اسیدی و بیشترین جذب یون منیزیم (29 درصد) توسط بنتونیت معمولی از آب شور حاصل شد. همچنین ترکیب پوسته بادام اسیدی و بنتونیت بازی در مقایسه با جاذب‌های مجزا،‏ درصد جذب کلسیم و منیزیم را افزایش داد. البته این افزایش در مورد ترکیب رزین کاتیونی و جاذب‌های اصلاح شده مذکور به مراتب بیشتر بود.

چکیده کمبود آب با کیفیت مناسب برای مصارف مختلف یکی از مهمترین مشکلات در مناطق خشک و نیمه خشک است که وسعتی حدود یک سوم جهان را دارند. در مناطقی که آب شیرین کمیاب است،‏ نیاز فزاینده‌ای برای استفاده از آب با کیفیت پایین وجود دارد. در این راستا تلاشهای زیادی توسط محققان برای کاهش شوری و افزایش کیفیت آب‌های نا‌متعارف همچون آب‌های شور و لب‌شور صورت گرفته است. هدف از این تحقیق استفاده از برخی جاذب‌های آلی ارزان مثل پوسته گندم و خاک اره برای کاهش میزان یون‌های کلسیم،‏ منیزیم،‏ سدیم و کلر موجود در آب آبیاری می‌باشد. در این پژوهش از سه تیمار فیلتر شنی (شاهد)،‏ فیلتر مخلوط شن و خاک اره و فیلتر مخلوط شن و پوسته گندم استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که فیلتر شنی به تنهایی تاثیر قابل توجهی در جذب یون‌های آب شور مثل (Cl،‏ Na, Ca و Mg ) ندارد،‏ ولی کاربرد پوسته گندم و خاک اره در فیلتر شنی املاح آب را کاهش می دهد. مثلأ فیلتر حاوی پوسته گندم باعث کاهش 30 درصدی کلر،‏ 14 درصدی کلسیم و 22 درصدی منیزیم و 5.5 درصدی سدیم گردید،‏ ولی درصد پتاسیم را افزایش داد. فیلتر حاوی خاک اره نیز باعث کاهش  13.44 درصدی کلر،‏ 23.7 درصدی کلسیم و 11.7 درصدی منیزیم گردید،‏ ولی سدیم و پتاسیم را افزایش داد.

چکیده حوضچه­های آرامش از نوع پرش هیدرولیکی برای استهلاک انرژی جنبشی در پایین­دست سازه­های هیدرولیکی از قبیل دراپ­ها، سرریزها، شوت­ها و دریچه­ها استفاده می­شوند. در این تحقیق مشخصات پرش هیدرولیکی روی شش نوع بستر موج­دار مثلثی در فلومی با مقطع مستطیلی در آزمایشگاه هیدرولیک دانشگاه شهرکرد بررسی شد. فلوم دارای عرض و ارتفاع 0.4 متر و طول 12 متر بود. در مجموع 42 آزمایش در محدوده اعداد فرود اولیه 6.1 تا 13.1 انجام شد. در همه آزمایش‌ها، مشخصات اصلی پرش هیدرولیکی شامل نسبت اعماق مزدوج، طول پرش و طول غلتاب اندازه­گیری شد و پارامترهای بی­بعد هیدرولیکی به­صورت تابعی از عدد فرود تعیین شد. نتایج نشان داد که عمق پایاب و طول پرش روی بسترهای موج­دار مثلثی نسبت به بستر صاف در شرایط هیدرولیکی یکسان به ترتیب 25 و 54.7 درصد کوچکتر است. بررسی و مقایسه ضریب تنش برشی نشان داد که تنش برشی در بستر زبر به­طور متوسط 5/8 برابر بستر صاف است. نتایج این تحقیق انطباق زیادی با نتایج محققان قبلی داشت و نشان داد که از بسترهای با زبری­های مثلثی برای استهلاک انرژی پرش هیدرولیکی در حوضچه­های آرامش با کارایی بهتر می­توان استفاده کرد.