پژوهش آب ایران

چکیده تولید پتانسیل محصول زراعی از پارامترهایی است که با محاسبه آن می‌توان خلاء عملکرد را به دست آورد و بر‌اساس عوامل تأثیرگذار در تولید،‏ به مدیریت منابع آب و خاک پرداخت. در این پژوهش با هدف محاسبه تولید پتانسیل گندم آبی در 30 مرکز استانی کشور،‏ ابتدا با استفاده از تحلیل عاملی و خوشه‌ای و با در‌نظر گرفتن 9 پارامتر اقلیمی،‏ مراکز استانی در چهار گروه طبقه‌بندی شدند. سپس با روش ناحیه‌بندی بر‌اساس بوم‌شناسی زراعی،‏ تولید پتانسیل محصول و خلاء عملکرد تعیین شد. بر‌اساس نتایج به دست آمده،‏ روش مذکور در مناطق گرم خشک و کم‌بارش کشور نتوانست تولید پتانسیل محصول را برآورد کند؛ اما در مناطق نیمه‌خشک تا مرطوب کشور،‏ خلاء عملکرد مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد که مدل از بین عوامل اقلیمی،‏ بیشترین حساسیت را نسبت به میانگین درجه حرارت دارد. این امر سبب شده تا کمترین خلاء عملکرد در گروه‌های اقلیمی مرطوب کم‌بارش و خشک با 15- و 27.5- درصد دیده شود. همچنین وجود اقلیم معتدله در گروه اقلیمی پربارش کشور سبب رشد بیشتر گونه‌ها و طولانی‌تر شدن فصل رشد شده که این امر سبب اختلاف بین عملکرد متوسط و عملکرد پتانسیل شده است و خلاء عملکرد در استان‌های ساحلی شمالی کشور را به 55.8- درصد رسانده است.

چکیده به‌دلیل کمبود امکانات،‏ نظارت و بازبینی پیوسته دبی رسوب در بیش‌تر رودخانه‌ها ممکن نیست و به طور معمول از معادله سنجه برای برآورد رسوب‌دهی استفاده می‌شود. در این میان،‏ افزودن متغیرهای وابسته به زمان برای افزایش صحت و دقت برآورد معادله سنجه ضروری است. در این پژوهش،‏ با استفاده از معادله 7 پارامتری کوهن و همکاران،‏ انواع روابط دبی- رسوب چندمتغیره برای پنج ایستگاه هیدرومتری شامل قزاقلی،‏ پونل،‏ کشور،‏ گلینک و بند شاه‌عباسی در محدوده سال‌های 1381-1347 تهیه شد و به کمک شاخص‌های صحت و دقت،‏ معادله بهینه رسوب هر ایستگاه ارزیابی شد. هم‌چنین چگونگی ارتباط مقادیر شاخص‌های دقت و صحت با برخی از خصوصیات فیزیوگرافی حوضه بررسی شد. طبق نتایج،‏ متوسط شاخص صحت و دقت ایستگاه‌های مطالعاتی به ترتیب برابر 1.958 و 3.488 است که نشان از کارایی خوب معادلات رسوب چندمتغیره دارد. هم‌چنین دبی متوسط سالانه بیش‌ترین همبستگی را با شاخص صحت و دقت نشان داد که این همبستگی را می‌توان به بالا بودن تعداد نمونه‌برداری‌ها ربط داد.