نویسنده = رادفر، مهدی
کیفیت آب

تصفیه پساب کرومی توسط تالاب مصنوعی با بستر سرباره و اثر افزودن زیست جاذب

دوره 17، شماره 2، تابستان 1402

https://doi.org/10.22034/iwrj.2023.14196.2482

زهرا ایروانی، مهدی رادفر، سید حسن طباطبائی

چکیده آلاینده کرومی یکی از آلاینده‌های پرخطر است که در صورت تخلیه آن ﺑﻪ محیط‌زیست، ﻣﺨﺎﻃﺮات ﻓﺮاواﻧﯽ درﭘﯽ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ. یکـی از روش‌هـای تصفیه طبیعـی، تـالاب مصـنوعی اسـت. هدف این پژوهش، طراحی و ساخت تالاب مصنوعی افقی‌زیرسطحی در مقیاس آزمایشگاهی برای تصفیه آلاینده کرومی با بستر سرباره و گیاه لویی است. تاثیر افزودن زیست‌جاذب حاصل از ضایعات کشاورزی به سرباره نیز بررسی شد. به این منظور حوضچه‌هایی با طول و عرض و ارتفاع به ترتیب 150، 50 و 50 سانتی‌متر ساخته شد. برای عبور آلاینده از تمام بستر، دو عدد بافل در طول حوضچه‌ها قرار داده شد. از آب آلوده به کروم شش ظرفیتی با غلظت (mg/L)100 استفاده گردید. در فاز اول پوشال ذرت به عنوان زیست جاذب مناسب برای حذف کروم انتخاب گردید. در فاز دوم به تاثیر افزودن پوشال ذرت به سرباره پرداخته شد و نتایج نشان داد اگر بستر تالاب فقط از سرباره پر شود در زمان ماند 7 روز، راندمان حذف کروم پس از یک هفته، حدود 80 درصد است و پس از 12 هفته، راندمان حذف به کمتر از 10 درصد می‌رسد و تالاب دچار شکست می‌شود. ولی با افزودن زیست‌جاذب به سرباره با همان زمان ماند، راندمان حذف پس از 12 هفته، بالای 99.97 درصد و غلظت کروم خروجی از تالاب (mg/L)0.02 می‌باشد. بعلت عملکرد مطلوب تالاب پروژه ادامه داده شد و نتایج نشان داد همچنان میزان کارایی تالاب پس از 7 ماه بالا بوده و راندمان حذف 99.7 درصد و غلظت کروم خروجی از تالاب (mg/L) 0.35 می‌باشد. در فاز سوم اثر زمان‌ماند 3 روز و 5 روز بررسی شد و برای زمان‌ماند 5 روز، بعد از 12 هفته درصد حذف حدود 99 درصد و غلظت کروم خروجی از تالاب (mg/L)1 و برای زمان ماند 3 روز، درصد حذف کروم حدود 87 درصد و غلظت کروم خروجی از تالاب (mg/L)13 بدست آمد.

تحلیل روند تغییرات آبدهی رودخانه های استان همدان

دوره 12، شماره 3، پاییز 1397، صفحه 27-38

علی اکبر مجیدی، مهدی رادفر، رسول میرعباسی نجف آبادی، صفر معروفی

چکیده تحلیل و بررسی روند تغییرات دبی رودخانه‌ها در برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب بسیار حائز اهمیت است. در این پژوهش، روند تغییرات دبی آب رودخانه‌های استان همدان در سه مقیاس ماهانه، فصلی و سالانه با استفاده از آزمون ناپارامتری، آزمون من کندال پس از حذف اثر کلیه ضرایب خودهمبستگی بررسی شد. بدین منظور، داده‌های دبی ماهانه 17 ایستگاه هیدرومتری در دورة آماری یکسان (92-1363) در نظر گرفته شد. برای بررسی شیب خط روند از برآوردگر شیب Sen استفاده شد. همچنین با استفاده از آزمون پتیت سال وقوع تغییر ناگهانی در سری‌های زمانی دبی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که در مقیاس سالانه، تمامی ایستگاه‌ها روند منفی داشته که نیمی از آنها در سطح 10 درصد معنی‌دار و شدیدترین روند منفی معنی‌دار متعلق به ایستگاه بوجین با آماره 3.28- =Z بود. بیشترین شیب منفی خط روند در مقیاس سالانه متعلق به ایستگاه آران معادل 0.36 مترمکعب بر ثانیه در سال بود. در مقیاس ماهانه بیشترین تعداد ایستگاه با روند منفی معنی‌دار (در سطح 10 درصد) متعلق به ماه‌ فروردین بود. در حالت کلی روند تغییرات رواناب غالب رودخانه‌های استان در سطح معنی‌داری 10 درصد نزولی بودند. نتایج آزمون پتیت نشان داد که در اکثر ایستگاه‌ها و بین سال‌های 1374 تا 1378 تغییر ناگهانی در روند رواناب سالانه رخ داده است.

ارزیابی سناریوهای مختلف مدیریت سفره آب زیرزمینی دشت بروجن - فرادنبه با استفاده از مدل WEAP

دوره 10، شماره 2، تابستان 1395، صفحه 167-174

مهدی رادفر، بهنام معاونی

چکیده منابع آب زیرزمینی در مناطق خشک و نیمه‌خشک،‏ حیاتی‌ترین منبع آب برای توسعه پایدار است و بنابراین حفاظت از این منابع با ارزش ضروری است. میانگین افت سالانه حدود 0.44 متر سطح ایستابی سفره آب زیرزمینی دشت بروجن- فرادنبه در استان چهارمحال و بختیاری در سال‌های اخیر نشان از برداشت بی‌رویه آب در این دشت دارد. برای این پژوهش از داده‌های چاه‌های مشاهده‌ای منطقه بین سال‌های 1371 تا 1390 (جدیدترین اطلاعات شروع پژوهش) و همچنین نتایج محاسبات بیلان سفره استفاده شد. پس از ارزیابی منابع و مصارف آب زیرزمینی دشت بروجن- فرادنبه با مدل WEAP،‏ راه‌کارهای مدیریتی برای حفاظت از این آبخوان در قالب هفت سناریو تهیه شد. هر کدام از راهکارهای مدیریتی شامل تغییر الگوی کشت،‏ افزایش راندمان آبیاری و اعمال محدودیت برداشت آب از سفره و حالت‌های ترکیبی آن‌ها در مدل WEAP استفاده شد. نتایج نشان داد سناریوهای افزایش بازده آبیاری با به کارگیری سیستم‌های نوین آبیاری و جایگزین کردن 25 تا 50 درصد سطح زیرکشت یونجه و سیب‌زمینی با گندم آبی در کنار اعمال محدودیت برداشت آب از سفره کارگشا خواهد بود. مدل WEAP دارای قابلیت بالایی در تعریف سناریوهای مدیریتی است و به عنوان یک ابزار پشتیبانی تصمیم قابل استفاده است.

تحلیل فراوانی منطقه‌ای سیلاب در حوضه آبخیز کارون بزرگ به کمک گشتاورهای خطی

دوره 9، شماره 2، تیر 1394، صفحه 169-174

مهدی رادفر، علی اکبر شهرباف، روح الله فتاحی، افشین هنربخش

چکیده یکی از روش‌های برآورد سیلاب طرح در حوضه‌های دارای کمبود آمار،‏ استفاده از روش‌های تحلیل فراوانی منطقه‌ای است. در این پژوهش،‏ تحلیل فراوانی منطقه‌ای سیلاب در حوضه آبخیز کارون بزرگ با استفاده از تحلیل خوشه‌ای انجام شده است. ابتدا ایستگاه‌های منطقه بررسی و تعداد 44 ایستگاه که آمار مناسبی داشتند،‏ انتخاب شد و سپس براساس مشخصات فیزیوگرافی حوضه به 3 منطقه تقسیم و با استفاده از معیار همگنی هاسکینگ و والیس و حذف و جابجایی ایستگاه‌ها در نهایت حوضه به چهار منطقه همگن تقسیم‌بندی شد. برای تشخیص بهترین تابع توزیع منطقه‌ای از کردار نسبت گشتاورهای خطی و آزمون نکویی برازش هاسکینگ و والیس استفاده شد. سپس پارامترهای توابع توزیع با استفاده از روش گشتاورهای وزنی برآورد شد. بدین ترتیب برای مناطق بدون آمار با محاسبه دبی میانگین حوضه می‌توان حداکثر دبی سیلاب با دوره بازگشت دلخواه را تعیین کرد. بنابراین کلیه نقاط بدون آمار که از نظر طراحی تأسیسات آبی و محاسبه بیلان آبی در کشاورزی نیاز به آمار دارند،‏ تحت سیطره اطلاعات منطقه‌ای قرار می‌گیرد.