پژوهش آب ایران

چکیده توسعه کشاورزی در ایران تابع میزان و محدودیت آب است و دانستن میزان نشت آب از کانال‌ها لازم است. اگرچه روابط تجربی زیادی برای تخمین میزان نشت از کانال‌ها به دست آمده،‏ ولی تجربه نشان داده که ضریب‌های این معادلات با شرایط کشور ایران متفاوت است و از طرفی نوع روابط نیز به‌صورت منطقه‌ای تغییر می‌کنند. در این بررسی،‏ مدل نرم‌افزاری Seep/W برای تخمین میزان نشت از کانال خاکی فرضی استفاده می‌شود. عوامل متغیر در این پژوهش شامل شیب بدنه کانال و نیز هدایت هیدرولیکی خاک است. همچنین بررسی گرادیان هیدرولیکی،‏ نیروی زیر فشار و سرعت نشت در بدنه کانال در شرایط مختلف بررسی می‌شود. نتایج نشان می‌دهند که با کاهش شیب دیواره کانال مقدار دبی نشتی از بدنه کانال،‏ به طور خطی افزایش می‌یابد. در وسط کف کانال گرادیان هیدرولیکی و سرعت نشت کمترین مقدار را دارد. با افزایش ضریب هدایت هیدرولیکی مقدار دبی نشتی از بدنه کانال،‏ به طور خطی افزایش می‌یابد.

چکیده از انواع دریچه‌ها به طور گسترده‌ای برای اندازه‌گیری دبی و تنظیم سطح آب در طرح‌های آبیاری و زهکشی استفاده می‌شود. به همین دلیل تعیین ضریب دبی دریچه‌ها مهم است. ضریب دبی به مشخصات هیدرولیکی و هندسی جریان و نوع دریچه بستگی دارد. در این پژوهش با حل همزمان معادله برنولی و اندازه حرکت و روش‌های رگرسیون‌گیری،‏ پارامترهای بی‌بعد مؤثر در تعیین ضریب دبی جریان و معادله این پارامترها با ضریب دبی جریان مشخص شد. همچنین نتایج برخی معادلات تحلیلی و آزمایشگاهی موجود برای محاسبه ضریب دبی جریان مقایسه شد. معادله غیرخطی برای هر دو حالت جریان آزاد و مستغرق،‏ نسبت به معادله خطی،‏ ضریب دبی جریان را با دقت بیشتری مدل می‌کند. کلیه محاسبات با استفاده نرم‌افزار جامع Mathematica v.6 انجام شده است.

چکیده زاویه لبه جام به عنوان پارامتر اصلی طراحی پرتاب کننده جامی مستغرق،‏ نقش به سزایی در استهلاک انرژی و آب‌شستگی در پایین‌دست این سازه دارد. هدف از این تحقیق بررسی تأثیر زاویه جام بر روند آب‌شستگی،‏ تعیین بهترین زاویه جام و ارایه روابط رگرسیونی غیرخطی برآورد ابعاد آب‌شستگی در پایین‌دست این سازه است. به همین منظور 64 آزمایش در شرایط هیدرولیکی مختلف و روی 4 مدل آزمایشگاهی با زوایای جام 30،35،‏40،‏ 45 درجه انجام شد. نتایج نشان داد که با افزایش زاویه جام از 30 درجه به 45 درجه حداکثر عمق حفره،‏ گسترش طولی حفره،‏ ارتفاع پشته بالادست و پایین‌دست و ارتفاع نسبی موج به ترتیب به مقدار متوسط 150%،‏ 27%،‏ 110%،‏ 24% و 213% افزایش می‌یابند. بر اساس نتایج این تحقیق زاویه 30 درجه گزینه خوبی برای کاهش حداکثر عمق حفره آب‌شستگی،‏ حجم آب‌شستگی،‏ ارتفاع پشته‌ها و ناهمواری سطح پایاب تا کمینه حد ممکن و زاویه 40 درجه نیز گزینه مناسبی جهت افزایش فاصله ابتدای حفره،‏ عمیق‌ترین نقطه حفره و موج تا بیشینه حد ممکن است. هر یک از این زوایا دارای فواید کاهش آب‌شستگی بستر،‏ کاهش خوردگی جام (در اثر گیر افتادن ذرات در عملکرد نامتقارن سرریز) و کاهش اثرات منفی ناهمواری سطح پایاب بر عملکرد تخلیه کننده‌ها و حاشیه رودخانه هستند.