ارزیابی پتانسیل نشت از جناح راست سد بهشت آباد با استفاده از مطالعات هیدروژئولوژی

نویسندگان

چکیده

ساخت سدها بر روی سازندهای آهکی هر چند از لحاظ مورفولوژی دارای ساختگاه‌های با شکل مناسب می‌باشد. ولی معمولاً احداث سد برروی این سازندها باعث نشت از مخزن سد به سمت پایین دست و یا حوضه‌های مجاور شده و میزان آن بعضاً بیشتر از آنچه انتظار می‌رود صورت می‌گیرد. سد بهشت‌آباد در مرحله مطالعات قرار دارد و تقریباً در انتهای محور تاقدیسی به نام سنگویل از جنس دولومیت - آهکی با ضخامت حدود ??? متر واقع شده است. جناح راست مخزن عمدتاً به طور مستقیم با این سازند کارستی در تماس می‌باشد. بررسی‌های هیدروژئولوژی با هدف نشت از مخزن در جناح راست شامل آزمایش‌های اندازه‌گیری سطح آب و هیدروشیمی گمانه‌ها، اندازه‌گیری دبی و هیدروشیمی چشمه‌ها و مطالعات ایزوتوپهای محیطی انجام گردید. نتایج بدست آمده نشان داد که سطح آب آبخوان در جناح راست مخزن دارای نوسانات بسیار مشابه با اختلاف حداقل و حداکثر ?/? تا ? متر است. سطح آب از یال شمالی با تراز حدود ???? به سمت چشمه‌ها در یال جنوبی با تراز حدود ???? و با گرادیان حدود ? در هزار کاهش می‌یابد. تخلیه از چشمه‌ها در یال جنوبی نیز با نوسانات مشابه دارای سه ضریب فرود است ضریب فرود ?_? در مرتبه ?-?? نشان دهنده جریان حدواسط (افشان- مجرایی) با سهم ?? در صد از جریان و ضرائب ?_(? ) و? ??_? در مرتبه ?-?? نمایانگر جریان افشان با سهم حدود ?? درصد جریان آبخوان می‌باشند. پارامترهای هیدروشیمی و ایزوتوپی چشمه‌ها و گمانه‌ها نیز دارای نوسانات کم است این تغییرات برای آنیونها و کاتیونها کمتر از ?? درصد و برای هدایت الکتریکی و اسیدیته کمتر از ? درصد است. میزان ایزوتوپهای محیطی در چشمه‌ها و گمانه‌ها نیز تغییرات زیادی را نشان نمی‌دهد به طوری که انحراف معیار کمتر از ?/? پرمیل برایD ? و کمتر از ?/? پرمیل برای ??O? از اطلاعات برداشت ماهیانه حاصل گردید. همچنین میزان ایزوتوپها محیطی ارتفاع تغذیه چشمه‌ها در یال جنوبی در پایین دست محور را حدود ???? متر و از بارشهای پر حجم و برف دو یال نشان می‌دهد. در نهایت، تلفیق بررسی‌های انجام شده بیانگر وجود کارست با نوع جریان حدواسط (افشان- مجرایی) تا افشان می‌باشد که با این نوع جریان در زمان آبگیری نشت از مخزن به یال شمالی و از آنجا به یال جنوبی انتقال و از چشمه‌های پایین دست محور در یال جنوبی تاقدیس تخلیه می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of leakage potential from right abutment of Behestabad dam by hydrogeological investigations

نویسندگان [English]

  • hossein abedian
  • Gholam Hossein Karami
  • Haji karimi
چکیده [English]

Construction of dams on limestone formations, however morphologically, has an appropriate form; but usually causes seepage from the reservoir to the downstream. Also, the construction of a dam on calcareous-karst formations has the risk of over seepage from the reservoir, and the existence of the karst leads to complicating this issue. Therefore, various methods of hydrogeological analysis are needed to determine the condition of karstification of reservoir and dam axis in the karstic areas.
Beheshtabad dam is in investigation studies stage and approximately situated at the far end of the anticline axis named Sangwill, which composed of dolomitic limestone with roughly ??? meters thickness. The right side of the reservoir is mainly in direct contact with this karstic formation. Hydrogeological analysis for determining the reservoir’s seepage in right side are including measurement of water level and boreholes hydrochemical analysis, measuring springs discharge and hydrochemical condition of springs and environmental isotopic studies. The results showed that karstic aquifer’s water level on the right side of the reservoir has very similar fluctuations with a difference between the minimum and maximum of ?.? to ? meters. The water level from the northern limb with a level of about ???? decreases towards the spring in the southern limb with a level of about ???? and a gradient of about ?.???. Also, spring discharge in the sought limb has the same fluctuation with three coefficients of recession curve. Recession curve coefficient ?? in the order of ??-? indicates the intermediate flow (diffuse-conduit) make up ??% of the flow and the coefficients ?? and ?? in order ??-? indicate the diffuse flow accounts about ??% of the aquifer flow. Hydrochemical and isotopic parameters of springs and boreholes also have low fluctuations. These variations for anions and cations are less than ??% and for Ec and acidity are less than ?%. The amount of environmental isotopes in springs and boreholes does not show any significant variations so that the standard deviation obtained from monthly acquired data is less than ?.? per mil for ?D and less than ?.? per mil for ???O. The amount of environmental isotopes shows that the source of springs is about ???? meters and composed of heavy rainfall and snow in two limbs. Also, the isotopic composition of downstream springs is the average of the amount of isotopic value boreholes in the north and sought limbs showing that springs catchment area in left side (SPL) and right side (SP?) is recharged from both limbs of the anticline.
Finally, the results of the studies show that the Jahrom-Asmari karstic aquifer on the right side of the reservoir is an aquifer with diffuse to diffuse-conduit flow. The aquifer is recharged through two anticline’s limb and mainly through the system of joints and fractures. The groundwater flows from the northern limb to the southern limb and is discharged into the springs downstream. In such a condition, the hydraulic connection between the anticline’s northern limb with the southern limb is exists. This connection is formed at the time of reservoir formation, between the reservoir and the lower springs of the dam axis with a higher gradient (around ?.???). Therefore, by the dam impoundment, the major seepage current in right abutment of the reservoir in the north limb of anticline towards sought limb and finally discharge in springs downstream of the dam axis

کلیدواژه‌ها [English]

  • Karst
  • Leakage
  • Dam
  • Conduit flow
  • Diffuse flow
  • Environmental Isotope